PlusReportage

Bij café De Boshalte is iedereen welkom, ook al ben je anders

De medewerkers van De Boshalte evalueren eind van de dag: hoe ging het vandaag, waar was je trots op, wat zou anders kunnen? Rechts van Stefanie Caton zit medewerker Koos, de taartenexpert en beste barista van het team. Beeld Mona van den Berg
De medewerkers van De Boshalte evalueren eind van de dag: hoe ging het vandaag, waar was je trots op, wat zou anders kunnen? Rechts van Stefanie Caton zit medewerker Koos, de taartenexpert en beste barista van het team.Beeld Mona van den Berg

De koffie smaakt goed, de taarten en tosti’s ook, maar café De Boshalte staat om veel meer bekend. Noem het een sociaal focuspunt voor de buurt of Ruigoord 2.0. Middelpunt is eigenares Stefanie Caton (54), die 28 jaar ervaring in de GGZ meebrengt.

Gijs de Swarte

Een kleine, oude vrouw met een muts op en een veel te warme jas aan komt naderbij en stopt in een soort niemandsland, waar ‘ik liep toevallig even langs’ net niet overgaat in ‘bij ons aan de tafel staan’. Tot Stefanie Caton, eigenares van café De Boshalte, haar opmerkt, zich naar haar toedraait en ‘Ha Elsie’ zegt.

Elsies gezicht klaart op: “Eh… bedankt voor de thee.”

“Mooi.”

“…Jammer dat ik nou niet…”

“Ja da’s jammer, maar als ik een datum heb, nodig ik je meteen uit voor die andere dingen. We gaan heel leuk meezingen en er is nog een koffieochtend binnenkort. De ochtenden kun je wel toch? Ik hou je in gedachten hoor.”

“Ja?” zegt Elsie, en het klinkt als ‘Ja-echt!?’

“Ja tuurlijk. En mocht je toch nog kunnen, dan moet je je uitgenodigd voelen. Dan ben je er gewoon bij.”

“Tuurlijk.” Elsie blijft nog even staan, zegt dan: “En de groetjes aan je man.” Dribbelt dan naar het stoplicht, draait zich daar om en zwaait. Caton zwaait terug en steekt een ‘komt allemaal goed’-duim naar haar op.

“Zij is een van de mensen uit de buurt die hier een plek hebben gevonden,” zegt ze, terwijl ze kijkt hoe Elsie oversteekt.

Weldadig relaxed

Op het eerste gezicht heeft De Boshalte – hoek Bosbaanweg-Amstelveenseweg – een gewoon, leuk, wat rommelig terras. Een wit-blauw jarenvijftiggebouwtje, met een ­bestel- en een afhaalloket. Uitgehakte boomstammen om op te zitten, en tafels en stoelen die elkaar hier, na een lang leven, toevallig lijken te zijn tegengekomen.

Een grote hangmat waar kinderen in spelen, schommels aan de bomen, fietsenverhuur en -reparatie. Zo’n kastje waaruit je boeken mag meenemen. Als het koud is, krijgen de mensen er dekens en in het weekend draait Catons man Elja de Lange plaatjes op een koffergrammofoon.

Stefanie Caton: ‘Hier werken mensen die een beetje naast het pad lopen. Maar dat lopen we zo nu en dan allemaal.’ Beeld Mona van den Berg
Stefanie Caton: ‘Hier werken mensen die een beetje naast het pad lopen. Maar dat lopen we zo nu en dan allemaal.’Beeld Mona van den Berg

De koffie maken ze in Zuid-Europa zo niet na. De gerechten, niet al te strak commercieel, doen denken aan wat een professionele kok thuis voor vrienden maakt. De bediening is opvallend vriendelijk, en niet zelden ­komen ze met zijn tweeën tegelijk. De sfeer: haast weldadig relaxed.

Het is allemaal geen toeval. Caton heeft 28 jaar in de geestelijke gezondheidszorg gewerkt, onder meer met ­gezinnen waarvan iemand in de gevangenis zit. De Boshalte was haar droom. “In de GGZ ging het steeds meer over ‘productie’. Een raar woord dat veel zegt: procedures, targets, administratie. Voor mij staat contact met de cliënt voorop en mijn hoop was dat dat hier wel zou kunnen.”

“Tot 2013 zat Piet hier. Hij deed fietsverhuur en verkocht Ola-ijsjes en hotdogs. Ik kwam hier vaak met mijn schoonvader die alzheimer had en hoorde van hem dat Piet wegging. Er waren meer kapers op de kust, maar hij heeft me voorgedragen. Ik moest een bedrijfsplan schrijven voor de directie van het Amsterdamse Bos. Ik heb het laatst nog eens nagelezen. Het moest een plek worden waar mensen kunnen werken die het moeilijk hebben. Waar iedereen uit de buurt en de stad zich thuis voelt. En, het klinkt wat zalvend misschien maar toch… waar we door samen dingen te doen kunnen helen. In 2014 mochten we beginnen.”

Ongeveer de helft van het personeel heeft wat Caton met enige tegenzin omschrijft als ‘afstand tot de arbeidsmarkt’. “Ze komen hier aanwaaien, soms via hun ouders, de gemeente, het UWV. Dat gebeurt wekelijks. Mensen die een beetje naast het pad lopen. Het punt is: iedereen loopt zo nu en dan naast het pad.”

Uitgestelde koffie

Ze vertelt kort over haar eigen jeugd met een hardwerkende alleenstaande moeder, met wie ze als kind een ‘niet altijd even makkelijke’ relatie had. “Dat bedoel ik; ik liep zelf ook behoorlijk scheef. Ik denk dat dit hele project daar zo’n beetje aan te danken is.”

Uitgestelde koffie – caffè sospeso – serveren ze, sinds ­Caton dat in Venetië heeft gezien. Veel mensen betalen wat extra voor hun bestelling, wat ten goede komt aan een volgende klant die niet zoveel kan betalen. “Dat kan dus ook een ­reparatie zijn,” zegt ze even later, als ze naast een man staat die op zijn fiets stapt. Als hij weg is, zegt ze: “Heeft geen cent, en – dat is ook werkelijkheid – heeft zijn kinderen al dagen niet gezien, omdat die fiets kapot was.”

De Boshalte organiseert onder meer Lommerrijke wandelingen, Maaltijden voor iedereen, Kindertheater, Huisconcerten, Voorleesmiddagen, Meditatiesessies, Schaakles en Vinyl op zondag. Het personeel komt in de ochtend en einde middag samen om kort de stand van zaken in ­ieders leven te bespreken en de werkdag door te nemen.

Rijk en alleen

We zijn er een paar dagen later vroeg, op zondag. Een meisje vertelt in het Engels dat ze heel blij is, want de kat is eindelijk thuisgekomen en ze heeft misschien een huis. Een ­ander zegt maar anderhalf uur te hebben geslapen, omdat ze heeft gefeest. Bij weer een ander is een verstandskies doorgekomen, en iemand heeft te lang zitten gamen, met slapeloosheid tot gevolg. Caton vertelt dat ze een rustig avond met haar man heeft doorgebracht.

Bedrijfsleider Koos, die de vorige nacht aan ecstatic dancing heeft gedaan, stelt op basis van alle informatie een rooster op. “Oké, als je wilt, jij dan het terras, goed? Misschien kun jij zo de dakgoot even checken. Kan jij de fietsen buiten zetten en daarna het loket pakken?”

“Kijken we om één uur hoe het gaat,” besluit Caton, waarna de handen in het midden van de kring bij elkaar worden gestoken en een ‘Let’s go’-groepsyell volgt. Als iedereen buiten is, zegt ze: “Mooi. Vandaag waren ze er allemaal. Sommigen moet ik al maanden uit bed bellen. Is toch vaak wel veel blowen en gamen ook.”

De Boshalte: een wit-blauw jarenvijftiggebouwtje, met een ­bestel- en een afhaalloket. Beeld Mona van den Berg
De Boshalte: een wit-blauw jarenvijftiggebouwtje, met een ­bestel- en een afhaalloket.Beeld Mona van den Berg

Een uur later zit het terras vol; roeiers van de Bosbaan, een vader met een hardloopbuggy, opa’s en oma’s met kleinkinderen, twee jonge vrouwen achter een laptop, mensen met honden, en twee keurige dames die zo uit een modezaak in de Beethovenstraat lijken te zijn gestapt.

“Die ene mevrouw heeft die andere hier min of meer naartoe gebracht,” zegt Caton, nadat ze aan hun tafel heeft staan praten. “Ze zei over haar vriendin dat haar man is overleden en dat haar kinderen in het buitenland wonen. Ze wilde weten: wat doen jullie hier nou precies? Nu komt ze sowieso elke poëziemiddag en vaak ook tussendoor. Ook in rijk Amstelveen zijn veel mensen alleen.”

Zo’n Catongesprekje aan tafel zijn ze het Derde Loket ­Gesprek gaan noemen, waarbij het eerste en tweede loket voor het opgeven en afhalen van de bestellingen zijn. “Mensen die hier komen hebben het weleens over een Ruigoordsfeertje. Best een compliment. Als ik één ding ­belangrijk vind, is het dat iedereen welkom is. Ook, of ­eigenlijk juist al ben je anders. Ja, inderdaad, inclusief is het woord wel.”

Geen concept

De Boshalte loopt goed en is het hele jaar open. Caton kan ervan leven, maar doordat er per personeelslid meestal een ander ondersteunend personeelslid meeloopt, houdt het niet over (zie kader). Caton: “De taarten worden ­gemaakt door Koos, een echte specialist. De koffie… we zijn nu ­zover dat we enkele barista’s in dienst hebben die officieel ook les mogen geven. Je hebt een droom, die gaat alle kanten op en dan staat er iets wat daar behoorlijk op lijkt. En als het dan werkt… dan voel je echt geluk.”

“Er komen weleens mensen langs die vragen of we dit concept ook voor hen kunnen uitrollen. Laatst nog, van het Kröller-Müller Museum. Ik moet er niet aan denken. Dan zou ik mezelf ook moeten uitrollen. Dit is geen ‘concept’, dit is wie ik ben.”

Geldzaken

De Boshalte ontvangt donaties van particulieren en steun van op sociaal ­ondernemen gerichte fondsen, zoals het Oranjefonds en Stichting DOEN. Ook is er soms wat gemeentesubsidie, maar die gaat over het algemeen naar hele behandeltrajecten.

Wat De Boshalte verzorgt, verschilt vrijwel per individu en dat valt moeilijk aan een ‘potje’ te verbinden. Daarbij zijn er voor de circa vijftien mensen ‘met afstand tot de arbeidsmarkt’ nog zo’n vijftien extra werknemers in dienst, om ze te begeleiden. Mede doordat het duidelijk is dat De Boshalte een grote groep mensen bij het UWV, uit klinieken of van een zwervend ­bestaan weghoudt, is de deur naar verdere financiële samenwerking met de gemeente niet uitgesloten. Deze maand is daarvoor De Boshalte Academie opgericht, waarin de verschillende behandeltrajecten, kosten voor individuele hulp en resultaten helder in kaart worden ­gebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden