PlusReportage

Benieuwd hoe vruchtbaar je bent? Dat kun je zelf testen

Het Nederlandse Grip verkoopt vruchtbaarheidstesten voor vrouwen. Zijn die betrouwbaar? En wat doe je met de uitslag? Journalist Bien Borren deed een test.

Een eicel.Beeld Getty Images

Het is nog vroeg, buiten is het stikdonker en ik wapper als een gek met mijn handen. In de reflectie van het raam zie ik mezelf aan tafel zitten. Voor me liggen pleisters, een smal buisje, blauwwitte lancetten om mee te prikken en steriele reinigingsdoekjes waarmee ik zojuist mijn linker ringvinger heb schoongemaakt. Mijn vingers heb ik ‘opgewarmd’ door te zwaaien en te wapperen en als ik prik, drupt mijn bloed gestaag. Het buisje waarin ik het opvang, gaat in een gesealde enveloppe op de post.

Al met al ben ik niet langer dan een kwartiertje bezig ­geweest. Het testen van de meest voorkomende oorzaken van verminderde vruchtbaarheid blijkt appeltje-eitje. Na afloop herinnert alleen het minuscule sneetje in mijn vinger me aan deze medische test. Geen witte jas of polikliniek komt eraan te pas, en toch wordt mijn 10 ml bloed ­onderzocht op bijvoorbeeld AMH-, TSH- en LH-waarden. Ingewikkelde afkortingen die onder meer inzicht geven in de hoeveelheid eitjes, geblokkeerde eileiders en eventuele schildklierproblemen.

De test is van Grip, een relatief jong Nederlands bedrijf dat jonge vrouwen inzicht in hun vruchtbaarheid wil bieden. “Ik ben over het algemeen een goed geïnformeerde vrouw, maar ik had geen beeld van mijn eigen vruchtbaarheid,” zegt Anne Marie Droste (31), een van de oprichters. “Als ik iets over mijn vruchtbaarheid wil weten, ben ik aangewezen op landelijke gemiddeldes. Het algemene verhaal is dat je tot je 35ste anticonceptie gebruikt en na een maand proberen zwanger raakt. Maar zo werkt het niet.”

Onzekerheid en onwetendheid

De test die Grip aanbiedt is dezelfde variant die het ziekenhuis gebruikt, maar die krijg je pas na twaalf maanden vruchteloos proberen zwanger te worden. Grip is er voor vrouwen tussen de 25 en 35, zegt Droste. “Veel van onze ­gebruikers willen misschien ooit kinderen, maar nu vooral nog niet. Zij willen weten of alles oké is. Een legitieme vraag. Er is veel gewonnen met meer kennis over de werking van ons lichaam.”

De prijs voor een test begint bij 129 euro. Dat is best een hoop geld, beaamt Droste. “Ik wil het liefst dat dit breder toegankelijk wordt en daarom zijn we met zorgverzekeraars in gesprek. Maar zoiets gaat traag.”

Het is niet zo dat de Griptest absolute zekerheid over je vruchtbaarheid voorspelt. Zwanger worden is van zoveel meer afhankelijk (zo is alleen al de kwaliteit van het sperma, zacht uitgedrukt, niet onbelangrijk). Droste: “Zelden gooi je met een dobbelsteen direct zes, daar zijn meer worpen voor nodig. Maar ik vind het schrijnend dat onzekerheid en onwetendheid rondom fertiliteit stress kunnen opleveren die gemakkelijk is weg te nemen. Op basis van de resultaten die wij geven, kunnen we iets zeggen over hoe het ervoor staat. Zijn de waarden niet goed? Dan is er vaak genoeg te doen.”

Doe-het-zelf

Dat laatste scenario, waarbij de uitslag resultaten toont die op verminderde vruchtbaarheid wijzen, baart fertiliteitsarts Grada van den Dool (56) zorgen. De voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Fertiliteitsartsen is voorstander van het bevorderen van de keuzevrijheid van de vrouw. Ze bevestigt dat de test die Grip aanbiedt betrouwbaar is. Toch roept het doe-het-zelfgehalte vragen op. “Het is allemaal erg laagdrempelig. Wat als de test iets toont waar je niet op zit te wachten? Het is belangrijk je te realiseren wat de consequenties van deze test kunnen zijn. Ik ­begrijp dat Grip een digitaal consult aanbiedt met een fertiliteitsarts, en dat is goed, maar een arts die de uitslag ­fysiek meedeelt, heeft ook zo z’n voordelen.”

Tegelijk ziet Van den Dool ook dat de medische zorg zich op dit moment vooral op protocollen baseert. “Wat Grip doet valt buiten de richtlijnen van ziekenhuizen, maar ik hoop dat in de toekomst ook de medische wereld zich meer op preventieve zorg gaat richten. Betrouwbare informatie op vroegere leeftijd kan later een hoop schelen. Voorzichtigheid blijft geboden, maar Grip draagt bij aan bewustwording omtrent de vruchtbaarheid van de vrouw en dat zie ik als iets goeds.”

Meer kennis betekent over het algemeen meer keuze, maar moeten we álles willen weten? Is zo’n vruchtbaarheidstest niet een zoveelste stap richting een maakbare samenleving? Droste: “Tja, dat is iets persoonlijks. Ik denk niet dat proactief testen per se bijdraagt aan een maakbare samenleving. Ik durf zelfs te stellen dat het eerder andersom is. Als samenleving overschatten we onszelf als het aankomt op vruchtbaarheid, waardoor vrouwen op latere leeftijd een intensief en peperduur traject instappen.”

Afspraak bij de huisarts

Amper een week na de test krijg ik de uitslag. Mijn schildklier doet het naar behoren (een trage schildklier maakt het moeilijk zwanger te worden) en mijn eileiders lijken niet geblokkeerd. Allemaal leuk en aardig, maar minder leuk is mijn hoge testosteronwaarde. Die kan duiden op een verhoogd risico op Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS), met andere woorden: er zitten mogelijk cysten op mijn eierstokken. En die kunnen een eisprong belemmeren. Veel meer weet ik niet over PCOS, maar uit het uitgebreide Griprapport leer ik dat één op de tien vrouwen hier last van heeft, vaak zonder het te weten. De Griptest kan PCOS niet diagnosticeren, daar is een echo voor nodig en het advies is dan ook een afspraak bij de huisarts te maken.

Tijdens het lezen van het rapport bekruipt me een unheimisch gevoel – het is nooit fijn om te horen dat mogelijk iets niet in orde is. Maar het gevoel is van korte duur. Los van het feit dat ik zo mijn twijfels heb bij het krijgen van kinderen, voelt het goed om deze kennis te bezitten. De uitslag heeft op dit moment geen directe gevolgen voor mij, maar ik ben wel op de hoogte van de stappen die ik kan nemen, mocht ik dat willen. En dat is – zo simpel is het – fijn om te weten.

Leonie Timmermans.Beeld Desiré van den Berg

‘De test neemt wel onzekerheid bij me weg’

Leonie Timmermans (28), programmamanager

“Toen mijn ouders mijn leeftijd hadden, waren ze getrouwd, kochten ze een huis en waren ze in verwachting van hun eerste. Mijn leven ziet er totaal anders uit. Het zette me aan het denken: loop ik achter de feiten aan? Dat ik weinig over mijn eigen vruchtbaarheid weet, is eigenlijk best vreemd. Het idee dat je op latere leeftijd iets ontdekt waar je een paar jaar eerder iets mee had gekund, laat mij niet los. Daarom was Grip fijn. Mijn waarden bleken goed, en nu had ik iets tastbaars waar ik me aan vast kon klampen. En ja, de test geeft geen absolute zekerheden, hij vertelt niet alles, maar neemt wel onzekerheid bij me weg. Ik wil nog zo veel dingen doen en met deze kennis ervaar ik de vrijheid mijn eigen leven te leiden – niet dat van mijn ouders.”

Zoë Sabajo.Beeld Desiré van den Berg

‘Stel er is iets mis, moet ik dan vaart maken?’

Zoë Sabajo (26), projectmanager

“Ik zit nog niet in de kinderfase, maar via mijn zus die daar wel is, hoorde ik verhalen over onvruchtbaarheid. Toen realiseerde ik me dat ik daar best weinig over weet. De eerste en de laatste les die je over het reproductieorgaan krijgt, is op je veertiende. Ik word maandelijks ­ongesteld, maar hoe het nou precies met dat eitje zit, wist ik niet. Vooral uit nieuwsgierigheid heb ik de Griptest gedaan, ik was op zoek naar meer informatie over mijn cyclus en vruchtbaarheid. Ik maakte me niet echt zorgen over de uitslag, wat misschien naïef is, maar ik ging ervan uit dat het goed zat. Misschien dat ik ­onbewust daarin bevestigd wilde worden. In de dagen tussen het bloed prikken en de resultaten heb ik nagedacht over de eventuele gevolgen. Stel er is iets mis, moet ik dan vaart maken? Ik ben blij hoe de test vruchtbaarheid meer vorm heeft gegeven.”

Loes.Beeld Desiré van den Berg

‘Ik weet nu dat zwanger worden misschien lastig is’

Loes (34), manager leiderschapsontwikkeling

“Vorig jaar stopte ik na bijna twintig jaar met de pil – ik was er vroeg bij vanwege acne. Zo veel hormonen in mijn lijf, dat voelde niet goed. Het duurde lang voordat mijn menstruatie zich aandiende, en mijn cyclus bleef vervolgens onregelmatig. Ik realiseerde me dat ik niet goed wist wat dit betekende. Het maakte me nieuwsgierig en de Griptest bood ­inzicht. Ik had verwacht dat alles oké zou zijn, maar sommige waarden waren te hoog en ik blijk PCOS te hebben, waardoor een eisprong vaak uitblijft. Geen reden tot paniek, maar mocht mijn kinderwens prangend worden, dan weet ik nu dat zwanger worden misschien lastig is en wat ik daar aan kan doen. Een rationele ­reactie wellicht, maar toen ik de resultaten kreeg, dacht ik: fijn om te weten hoe mijn lichaam werkt, hier kan ik iets mee als ik daar emotioneel klaar voor ben.”

De volledige naam van Loes is bekend bij de ­redactie.

Mamaworden.nl

Afgelopen zomer kwam Mamaworden.nl onder vuur te liggen nadat Tim Hofman de website in zijn You­Tubeprogramma Boos kritisch onder de loep had genomen. Het heikele punt: de bloedtest die Mamaworden.nl (voorheen) aanbood miste elke vorm van medische onderbouwing, maar deed anders vermoeden. De bloedtesten van Grip zijn betrouwbaar. Ze zijn ontwikkeld in samenwerking met professor Frank Broekmans, werkzaam bij het UMC Utrecht, en worden onderzocht in een gecertificeerd ­medisch laboratorium in Maastricht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden