ChelseaBoy in de tram.

PlusAchtergrond

Bekroonde foto’s van dragartiesten: ‘Drag is niet iets wat ze doen, het is wie ze zijn’

ChelseaBoy in de tram. Beeld Desiré van den Berg

Desiré van den Berg (28) won de Zilveren Camera met de serie New Gen Drag, waarvoor ze dragartiesten Darcvalac en ChelseaBoy volgde. ‘Ik fotografeerde ze ook als hun look nog niet af was.’

Desiré van den Berg is geen onbekende in het ­Amsterdamse nachtleven. Tien jaar geleden ­begon ze met haar studie taalwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en ging ze ’s nachts al op pad met haar ­camera (‘Ik heb een liefde voor nachtfotografie, als veel performances worden neergezet’).

Toen ze vorig jaar ­foto’s mocht maken tijdens het jaarlijkse Superball in Paradiso, de grootste competitie voor dragartiesten in Europa, kwam ze op het idee voor een nieuwe fotoserie. Die avond reikte de 23-jarige Diëgo de Mos, als dragartiest bekend onder de naam Darcvalac, op het ­Superball de prijs uit voor beste nieuwkomer – een prijs die hijzelf een jaar eerder had gewonnen. “Na het bal ­belandden we in de snackbar aan de overkant van Paradiso,” zegt Van den Berg. “Daar heb ik een foto van hem ­genomen, volledig in drag, als spontane actie. Ik zag op mijn ­camera wat ik geschoten had en dacht: dit haalt ­Diëgo’s look zó uit de context, volgens mij kan dat heel ­interessant zijn.”

Die foto in de snackbar is ook meteen De Mos’ favoriet. “Het geeft heel goed weer hoe ik in het leven sta,” zegt hij. “Ik loop in drag met mijn patatje en niets of niemand kan me daarvan weerhouden.”

Niet veel later benaderde ze Brian van der Heijden (26), dragnaam: ChelseaBoy. Van mei tot en met augustus vorig jaar volgde en fotografeerde ze hem en De Mos. Doorgaans wordt er tijdens een dragshow ­gezongen, ­gedanst en ‘gelipsynct’ (geplaybackt). Vaak gaat het daarbij om het uitvergroten van vrouwelijke kenmerken, maar bij Van der Heijden en De Mos speelt dat geen rol. De Mos: “Genderloosheid is een onderdeel van mijn drag. Ik definieer mijn drag niet als man, ik definieer het niet als vrouw, ik definieer het helemaal niet.”

Van der Heijden omschrijft zijn drag, die zeven jaar geleden begon in zijn stamkroeg in Helmond, als ‘memories of the future’: hij combineert futuristische elementen met de romantiek die in de jaren tachtig om de homoscene hing. “Ik omschrijf mezelf als een superheld die op aarde is ­geland na de apocalyps, om te redden wat er over is van de mensheid.”

Kwetsbaarheid

De Mos, die ook beginnend dj is, doet al vier jaar aan drag. Zijn stijl kenmerkt zich door demonologie en duisternis. “Ik was daar als kind al gefascineerd door. Toen ik elf was, was ik een emo.” Hoewel hij een Hagenees is, heeft ook hij – op zijn veertiende – onder de beruchte ‘emobrug’ in het Vondelpark gehangen.

Drag spreekt hem als kunstvorm het meest aan. “Als ik mijn lichaam en gezicht inzet voor mijn kunst, voel ik veel meer dan wanneer ik een schildersdoek zou pakken. Het gaat over identiteit.”

Die vervaging tussen kunst en identiteit is ook wat Van den Berg wilde laten zien in haar werk. “Drag is niet alleen iets wat ze doen, het is ook wie ze zijn.” Van den Berg wilde ook de kwetsbaarheid van de dragartiesten in beeld brengen. “Ik fotografeerde ze ook als hun look nog niet af was.” Haar favoriet is de foto van Van der Heijden die zich ­opmaakt in de keuken. “Soms vroegen ze me: waarom maak je nu een foto? Er zit uren werk in hun look, en ze zijn gewend om enkel foto’s van het eindresultaat te zien.”

Van der Heijden steekt zo twee dagdelen ­in het perfectioneren van zijn look, zegt hij. “Op de dag zelf ben ik alleen al drie uur kwijt aan het aanbrengen van make-up.”

Van den Berg ging ook met hem mee naar muziekfestival de Zwarte Cross in Lichtenvoorde, waar hij optrad in de gaytent. Ze zag hoe een kleine jongen op de foto met hem wilde. “Best bizar. Ik was helemaal uitgedost als ­superheld en die jongen stond verbouwereerd, met grote ogen naar me te kijken.” Zelf vond Van der Heijden het als kleine jongen ook spannend om in pretparken met karakters op de foto te gaan. “En nu ben ik zelf zo’n karakter.”

ChelseaBoy, vlak voor zijn optreden op de Zwarte Cross.Beeld Desiré van den Berg

Reacties

Er zijn weleens mensen die drag als kunstvorm niet waarderen. Maar zo veel zijn het er niet, zegt De Mos. “Dat is misschien de verwachting, dat wanneer je in deze maatschappij anders doet, je negatieve reacties krijgt. Maar mijn ervaring is dat het ontzettend meevalt.”

Hij kent verhalen van andere dragartiesten die agressief benaderd werden, maar krijgt zelf vooral blikken. “In de metro zijn er ­altijd een of twee mensen die opkijken. Maar die kijken na twee ­seconden weer op hun telefoon.”

Misschien scheelt het dat hij vrij stevig in zijn schoenen staat, zegt De Mos. “Maar het is ook iets wat je moet leren, hoor. De eerste keer dat je volledig in drag in een volle trein zit, gaat je hart tekeer. Maar de zesde keer klopt ie niet meer zo hard.”

Van den Berg had nooit verwacht dat ze met deze serie, die wat haar betreft een vervolg krijgt, de Zilveren Camera zou winnen. Vlak nadat ze haar werk had ingestuurd, vertrok ze voor zes weken naar Colombia. Daar hoorde ze dat ze gewonnen had. “Ik heb meteen een vlucht eerder naar huis geboekt, om bij de prijsuitreiking te kunnen zijn. Ik kijk elk jaar wie er gewonnen hebben, dus dat ik nu zelf in dat rijtje winnaars sta, is heel bijzonder.”

De spontane foto die Desiré van den Berg maakte van Darcvalac in snackbar De Prins. Beeld Desiré van den Berg
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden