PlusOutsiderwear Festival

Bekende ontwerpers en creatieve ‘outsiders’ werken samen voor streetwearfestival: ‘De tijd is rijp voor dit project’

Voor het Outsiderwear Festival werkten ontwerpers samen met ‘outsider artists’, kunstenaars met bijvoorbeeld een mentale beperking. ‘Alles wat ik in mijn hoofd heb, teken ik.’

Ontwerper Bas Kosters (l) en outsiderkunstenaar Ayse Somuncu. Beeld Nina Schollaardt
Ontwerper Bas Kosters (l) en outsiderkunstenaar Ayse Somuncu.Beeld Nina Schollaardt

“Dag Bas!” “Hallo dan!’ “Hoi Bas!” Modeontwerper Bas Kosters is een graag geziene gast in Atelier Bijzonder ­Amsterdams, dat de creatieve dagbesteding verzorgt voor mensen met een beperking. Hij komt hier al een paar maanden wekelijks om te werken met ‘outsider artist’ ­Ayse Somuncu. “Eerst hebben we gepraat over wat zij en ik mooi vinden, en wat mode voor ons betekent. Ayse houdt van mijn monsterjurken en mij trekt het speels en kleurrijke in haar werk.”

“Toen Bas zei dat hij met mij wilde samenwerken, had ik dat niet verwacht,” zegt Somuncu. “Ik heb nooit eerder met iemand samengewerkt. Aan de ene kant vond ik het geweldig, maar ik was ook een beetje zenuwachtig.”

“Ik ook, hoor,” zegt Kosters. “De projecten die ik normaal doe, draaien altijd om mijzelf, om wat ik wil. Nu gaat het over wat jij wilt en wat wij samen kunnen bereiken.”

Werk van Bas Kosters en Ayse Somuncu. Beeld -
Werk van Bas Kosters en Ayse Somuncu.Beeld -

Gaandeweg heeft het duo een werkmodus gevonden. ­Somuncu maakt tekeningen die in de studio van Kosters worden gedigitaliseerd en op stof geprint. Ook tekent ze op textiel, waar studiomedewerkers overheen borduren voordat ze het terugsturen en Somuncu er met naald en draad weer het hare aan toevoegt.

“De eerste keer moest ik nadenken: grrr, wat moet ik nu weer tekenen? Maar ik begon en het ging gelijk: boem. Ik hou van tijgers, apen, brandweerauto’s, beren, poppetjes. ­Allemaal mooie dingen. Alles wat ik in mijn hoofd heb, ­teken ik met stiften.”

Kosters is wel jaloers op die intuïtieve en onbevangen creativiteit, geeft hij toe. “Ik denk veel na en schep continu verwachtingen voor mezelf. Ayse gaat gewoon. Ik probeer nu ook meer los te raken en esthetische keuzes overboord te zetten, een beetje wild te zijn.”

Aanvankelijk waren Somuncu en Kosters van plan wandkleden te maken, maar de wisselwerking bleek zo vruchtbaar dat ze al snel overschakelden op kleding. Wel vijftig stukken hebben ze gemaakt, met als absoluut klapstuk een jurk met ruches en pailletten, volgens Kosters ‘de ­beste feestjurk ooit’. Somuncu gaat hem hoogstpersoonlijk presenteren op de catwalk tijdens de modeshow in de Melkweg waarmee 8 juli het startschot voor het Out­siderwear Festival wordt gegeven.

Werk van Bas Kosters en Ayse Somuncu. Beeld -
Werk van Bas Kosters en Ayse Somuncu.Beeld -

Kampioen met recordtijd

Het Outsiderwear Festival komt uit de koker van kunstenaar Jan Hoek. Hij doet al jaren kunstprojecten met Bruin Parry, zijn buurjongen die nadrukkelijk niet iemand met downsyndroom genoemd wil worden. “Op een gegeven moment hadden we bedacht dat we een kledinglijn wilden ontwerpen,” zegt Hoek. “Maar het leek ons leuk als er meer mensen mee­deden. Ik ging wat rondvragen en binnen de kortste keren hadden we veertien combinaties van bekende designers en outsiderkunstenaars van dagbestedingsplekken in ­Nederland, België en zelfs Nigeria.”

De modeontwerpers waren meteen aan boord, zegt Hoek. “Je merkt dat de tijd rijp is voor een project als dit, voor deze vorm van inclusie. En het is geen sociaal werk, maar een volwaardige samenwerking.”

Hoek koppelde Guillaume Schmidt, medeoprichter van het Amsterdamse streetwearmerk Patta, aan Regillio Benjamin, die een verstandelijke beperking heeft. “Wij doen veel collabs met kunstenaars en zijn altijd op zoek naar nieuwe uitingen van creativiteit,” zegt hij. “Dat pas bij ons bedrijf. We zijn begonnen met een kring van vrienden en maken die kring telkens ietsje groter. Regillio is een fervent liefhebber van muziek, vooral reggae en hiphop, en wij delen een Surinaamse achtergrond. De klik was er ­eigenlijk meteen.”

Outsiderkunstenaar Regillio Benjamin (r) en Guillaume Schmidt, medeoprichter van het Amsterdamse streetwearmerk Patta. Beeld Nina Schollaardt
Outsiderkunstenaar Regillio Benjamin (r) en Guillaume Schmidt, medeoprichter van het Amsterdamse streetwearmerk Patta.Beeld Nina Schollaardt

Benjamin kende Patta al. “Een groot merk, echt een eer om met hen te kunnen werken,” vindt hij. Benjamins grootste passie en inspiratiebron is atletiek. Hij sprint al sinds zijn jeugd op hoog niveau en werd in 1999 met een ­recordtijd kampioen van de National Special Olympics. “Ik train nog steeds drie keer per week in het Olympisch Stadion. Ik loop niet meer met de jonge jongens, maar wil nog altijd meer uit mezelf halen. Ik heb een vechtersmentaliteit en weet niet van ophouden.”

Dat geldt ook voor zijn werk in het atelier, waar hij twee dagen per week te vinden is. Daar maakt hij grote schilderijen met stevige vormen en heldere kleuren. “Ik heb geen kunstopleiding gehad, maar ben er een beetje ingerold. In het atelier krijgen we les: hoe je een penseel vasthoudt en hoe je technieken gebruikt. Ik kijk naar kunstboeken van Gauguin en Van Gogh, maar wil niets namaken. Ik ben heel kritisch op wat ik doe. Als ik niet tevreden ben, ga ik er weer overheen.”

Voor het ontwerp van een T-shirt combineerde Schmidt twee tekeningen van Benjamin. Hij stelde voor het geheel af te maken met een handtekening. “De eerste keer dat ik dat probeerde ging het te snel en was het niet goed. Toen werden het blokletters met een streep eronder. Maar ik dacht: moet dat nou zo groot? Maar Guillaume zei dat het goed was en dat was ook zo.”

Werk dat Regillio Benjamin maakte voor Patta. Beeld -
Werk dat Regillio Benjamin maakte voor Patta.Beeld -

Schmidt nam Benjamin mee naar het kantoor van Patta. “Zo kan hij ook onze belevingswereld zien. Als je ­samenwerkt, moet je elkaar leren kennen. Wij zijn van de langdurige relaties, dat levert volgens ons betere resultaten op. En we hopen dat dat met Regillio ook zo is.”

Goede leraar

Sieradenontwerper Benedikt Fischer en outsiderkunstenaar Rudy de Gruyl werken al ruim een jaar samen en zijn goed op elkaar ingespeeld. “Eerst deed ik een voorzet met iets van porselein of keramiek en daar reageerde Rudy dan op,” zegt Fischer. “Inmiddels hebben we een gezamenlijke vormentaal ontwikkeld. Hoewel Rudy al het schilderwerk voor zijn rekening neemt, dat kan ik echt niet.”

Sieradenontwerper Benedikt Fischer (l) en outsiderkunstenaar Rudy de Gruyl.  Beeld Nina Schollaardt
Sieradenontwerper Benedikt Fischer (l) en outsiderkunstenaar Rudy de Gruyl.Beeld Nina Schollaardt

De Gruyl is een gepassioneerd colorist. Hij beschildert hartjes op pootjes en Griekse amfora’s met kusmondjes, kleine duivels en Chinese fantasietekens. De sieradenlijn die het duo voor het Outsiderwear Festival heeft gemaakt, is erotisch geïnspireerd. “Maar niet op een platte manier”, benadrukt Fischer. “Het gaat ook over liefde,” zegt De Gruyl. “Liefde is een gebaar, met elkaar praten, een wandelingetje maken en soms naar een restaurant gaan om een patatje met frikandel te eten met een drankje erbij.”

Fischer hoopt dat de samenwerking, die ze voortzetten, invloed heeft op zijn werkwijze. “Rudy verzint iets, pakt een pen en begint te tekenen. Dat is een directe verbinding van creativiteit en durf. En hij is een heel goede leraar.”

“Er zijn drie leermeesters”, doceert De Gruyl. “Batman, Superman en Spiderman. O ja, en ikzelf.”

Werk van Benedikt Fischer (l) en Rudy de Gruyl. Beeld -
Werk van Benedikt Fischer (l) en Rudy de Gruyl.Beeld -

Fischer denkt dat de kruising van erkende kunst en outsider art niet alleen voor hem iets oplevert, maar ook een positief effect kan hebben op het hedendaagse sieraadkunstcircuit. “Dat is een klein wereldje met een hoge drempel. De multiples (kunst in oplage, red.) die wij ­samen hebben gemaakt, kosten ongeveer tachtig euro en ook de unica zijn veel goedkoper dan in de galerie. Zo spreken we hopelijk een nieuw publiek aan.”

De sieraden zijn te zien op een van de negen locaties, die vanaf het Museum van de Geest | Outsider Art in de Hermitage een route vormen naar Sexyland World in Noord. “Op sommige plekken worden alleen T-shirts verkocht, op ­andere is er een hele wereld omheen gemaakt,” zegt Hoek. “De opbrengsten worden niet verdeeld onder de makers; voor de ontwerpers is het een klein bedrag en de outsiders zouden door de verdiensten hun pgb of uitkering kunnen verliezen. Daarom beheert een stichting de inkomsten, waarmee we toekomstige projecten kunnen garanderen. Maar het mooiste is dat de kunst die in dagbestedingen gemaakt maar nooit gezien wordt, nu door mensen kan worden gekocht en gedragen. Dan kan het overal in Nederland zomaar in het wild oppoppen.”

Het Outsiderwear Festival is van 10 tot en met 24 juli op verschillende locaties te bezoeken: Outsider Art Galerie, Museum van de Geest | Outsider Art, Vriend van Bavink, @Droog Amsterdam, Galerie Fleur & Wouter Lil’Amsterdam, ABCND Store, Patta Store, Zeedijk 60 en Out­siderland/Sexyland World. De kick-off, op 8 juli in de Melkweg, is via een live­stream te volgen.

outsiderwear.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden