Review

Atte Jongstra - Klinkende ikken. Bekentenissen van een zelfontwijker

Jongstra: een prikkelende autobiografie. Foto GPD/Cees Baars Beeld
Jongstra: een prikkelende autobiografie. Foto GPD/Cees Baars

De reeks Privé-domein van De Arbeiderspers zit behoorlijk in het slop. In nummer 268, Dagboek van een lezer, zijn de bladzijden volkomen leeg gehouden. De uitleg: het betreft hier een hommage aan de lezer en dit deel is speciaal ontworpen en gereserveerd voor persoonlijk gebruik.

Daar kan de amateur dus zelf aan de slag.

Nu ja, zullen we maar zeggen, alles beter dan de door Arthur Japin gevulde pagina's in nummer 267, Zoals dat gaat met wonderen.

De blurbschrijver van nummer 268 is overigens niet helemaal goed bij z'n hoofd. Veel 'vermaarde schrijvers hebben hun herinneringen, brieven of dagboeken gepubliceerd in Privé-domein', beweert hij (of zij); vervolgens worden Multatuli en Belle van Zuylen genoemd. Stonden die nu werkelijk met hun manuscript onder de arm op de stoep van De Arbeiderspers te wachten? Bij Multatuli is in de blurb bovendien de eerste l weggevallen; de corrector deelt in de malaise.

Van de verschijningsvolgorde valt ook al geen chocola meer te maken. Het laatst verschenen en niet door de lezer zelf vol te pennen deel betreft nummer 266: Klinkende ikken van Atte Jongstra. Maar enkele maanden geleden was al Zoals dat gaat met wonderen uitgekomen, als nummer 267. Pikant genoeg had ik toen al lang de drukproef binnen van Jongstra's narcistische beschouwingen, met een genoemde verschijningsdatum die vóór die van Japins navelstaarderij lag. Hé, wat is daar gebeurd?

Jongstra schreef intussen, en dat dan weer wel, een wervelend boek. Het is eigenlijk treurig voor hem dat het in zo'n rampzalige context is verschenen; Klinkende ikken had beter verdiend. Een reeks met prestige, bijvoorbeeld.

En het boek had ook een betere corrector verdiend, want nu is waarschijnlijk dezelfde persoon aan de gang gegaan als die van de spelling van Mutatuli. Thomas Rosenboom kan zichzelf in het register terugvinden met twee o's.

Goed - of eigenlijk dus fout, maar we moeten verder.

Jongstra, geboren in 1956, goot zijn boek in de vorm van een min of meer traditionele biografie: we beginnen zo'n beetje met de geboorte van onze held en we eindigen met bespiegelingen over de dood. Zijn eigen dood beschrijft Jongstra weliswaar niet, je zou trouwens kunnen zeggen dat hij dat al in de roman De tegenhanger (2003) heeft gedaan, maar: 'Je bent dus langzaamaan wel een dagje ouder. Het eerste minderen der krachten diende zich al aan.' Dat klinkt gezapig, maar dat is dit boek beslist niet.

De eerste hoofdstukken, die waarin de jeugd van Jongstra in het Friese Terwispel aan de orde komt, zijn het sterkst. Wat erg goed en geestig werkt, zijn de vele noten die worden toegevoegd. 'Ik kom ter wereld. Het is vier uur,' schrijft Jongstra (onwillekeurig denk ik hierbij trouwens aan Droogstoppel van de eerder genoemde Multatuli).

Een voetnoot levert hierbij een citaat van Georges Perec: 'Ik ben geboren.' Ik moet daar erg om lachen.

Maar Jongstra strooit überhaupt met grappige of gewoon intrigerende citaten. Die alleen al maken Klinkende ikken de moeite waard. Jongstra schrijft niet ten onrechte: 'Als ik iets wil begrijpen heb ik boeken nodig.' Hij gaat dan sterk verder met het volgende: 'Als het wijsheid over mezelf betreft, blijk ik zelfs in de beste boeken helaas hardnekkig over de essentie heen te lezen. Ik zie in het algemeen best verbanden, gevoelsverbanden, mijn hele werk is op associaties gebaseerd. Maar met mezelf associeer ik slecht.' Dat is mooi uitgedrukt en een perfect uitgangspunt voor een prikkelende autobiografie. En dat is dit boek inderdaad geworden.

Eén personage moet nog even worden genoemd. Dat is de vrouw van Atte Jongstra, aangeduid met slechts een initiaal: I. Voortdurend zegt zij humoristische en verstandige dingen. Zij steekt Eva, bekend uit de boeken van Maarten Biesheuvel, naar de kroon. Nog een reden om dit boek te lezen.

En schaf verder die reeks maar af. Het is wel mooi geweest. Giphart (nr. 247), Japin, de lezer zelf - dieper kunnen we niet zinken. (ARIE STORM)

Atte Jongstra - Klinkende ikken. Bekentenissen van een zelfontwijker
De Arbeiderspers, 25 euro

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden