Review

Andy Stanton - Je bent een slecht mens, meneer Gum! ****

Een woeste oude man, een lobbes van een hond en een meisje dat Polly heet, daarover gaat Je bent een slecht mens, meneer Gum! Niets bijzonders, zou je zeggen. Er zijn zo veel verhalen waarin woeste oude mannen figureren en in een beetje kinderboek draaft een goedzakkige hond rond - dat is nog geen garantie voor een goed boek.

Toch is dat precies wat Andy Stantons Je bent een slecht mens, meneer Gum! is: een goed kinderboek in de traditie van Roald Dahl met veel overdrijving, groteske situaties en flauwe grappen. Zelfs de illustraties van David Tazzyman lijken in hun losse zwierigheid op die van Dahl-tekenaar Quentin Blake. Waarmee niet gezegd is dat dit boek een Dahl/Blake-epigoon is - daarvoor is het verhaal te anders, te origineel ook.

Wat maakt dit boek zo leuk? In ieder geval niet de doorwrochte plotopbouw of de karakterontwikkeling van de personages. Er ís namelijk geen plotopbouw en alle personages zijn zo plat als een dubbeltje: de goeden blijven goed, de slechten slecht. Nee, de lolligheid van dit boek zit in de spreektalige nonchalantheid en de humoristische beschrijvingen. Bij Stanton pompt een hart als 'zo'n ding waarmee je ballonnen opblaast' en is hond Sjaak 'een van die hoogstaande en edele viervoeters die niet weten wat angst is of aarzeling, en ook niet weten hoe je een behoorlijke omelet bakt, ja, die eigenlijk helemaal niets weten.'

Met zichtbaar plezier schrijft Stanton zijn verhaal van grap naar grol, waarbij hij dankbaar gebruik maakt van het typografische register van de vormgever: zachtjes uitgesproken zinnen staan klein gedrukt en de bloemigste tuin van het dorp wordt beschreven in een sierlijk lettertje.

Het verhaal lijkt aanvankelijk te eindigen na hoofdstuk één - 'einde' staat er met grote letters op pagina twaalf - maar dat blijkt een vergissing, zoals ook het echte einde geen echt einde is. De schrijver speelt met het verwachtingspatroon van zijn publiek om dat vervolgens op groteske wijze te doorbreken.

Jonge lezers die dachten te weten hoe het met de conventies van een kinderboek zat, komen bij Stanton bedrogen uit. Als alwetende verteller bemoeit hij zich voortdurend met het verhaal en met het grootste genoegen zet hij zijn lezers op het verkeerde been. De wijze waarop hij dat doet, is zo over de top dat het vanzelf geestig wordt.

Dat deze manier van schrijven aanslaat, is in Engeland wel gebleken. Het boek won de Red House Children's Book Award, de enige grote kinderboekenprijs in Engeland die door de lezers zelf wordt toegekend.

Je bent een slecht mens, meneer Gum! is nu eens geen boek dat alleen door kinderen of juist uitsluitend door volwassenen geapprecieerd kan worden. Het pretentieloze verhaal is onbekommerd leuk voor iedereen en staat garant voor tenminste drie keer hardop lachen.

De vertaling van Robbert-Jan Henkes, die van een barking fatty een 'vette blafkont' maakte en you stupid trouserface als 'stuk broeksmoel' vertaalde, helpt daar zeker aan mee. (JOUKJE AKVELD)

Andy Stanton - Je bent een slecht mens, meneer Gum!
Hoogland & Van Klaveren, 13,75 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden