Plus Achtergrond

Afgelost staat netjes: wat te doen aan je studieschuld?

Bijna een miljoen Nederlanders hebben een ­studieschuld. Hoe kun je die het beste ­aflossen? ‘Ik heb liever een buffer dan dat ik in één keer afbetaal.’

Beeld Rosa Snijders

Als student is het eenvoudig geld lenen bij de Dienst ­Uitvoering Onderwijs (DUO). Krap bij kas? Log in bij DUO en zet je maandelijkse lening gewoon 100 euro hoger. Sta je er weer wat beter voor, dan kun je het leenbedrag net zo gemakkelijk weer verlagen.

Volgens cijfers van DUO hebben 980.000 mensen in ­Nederland een studieschuld. Die bestaat uit het geleende bedrag plus de rente daarover. Elke vijf jaar wordt de hoogte van de rente over de (nog) uitstaande studieschuld opnieuw vastgesteld. Haal je binnen tien jaar geen diploma, dan moet je ook de ov-vergoeding terugbetalen die je maandelijks ontvangt zolang je studeert. Daardoor kan de schuld fors oplopen.

De eerste twee jaar na het afstuderen hoef je nog niets af te lossen, al mag dat natuurlijk wel. Deze periode heet ‘de aanloopfase’ en begint in januari van het eerstvolgende jaar nadat je je diploma hebt gehaald. Na deze twee jaar ­begint ‘de aflosfase’ en ben je verplicht maandelijks een bedrag af te lossen aan DUO.

Betalingsregelingen

Er zijn drie betalingsregelingen. Voor studieschuld van vóór 2012 wordt je inkomen ingedeeld in schijven en is de aflosfase 15 jaar. Per schijf geldt een ander aflospercentage. Je mag zelf bepalen of je het inkomen van je partner laat meetellen bij de berekening van de draagkracht. Kies je daar niet voor, dan moet je wel langer dan 15 jaar aflossen.

Vanaf 2012 gelden er geen schijven bij het bepalen van je maandbedrag. De maximale aflosperiode is 15 jaar en het inkomen van je partner telt altijd mee.

De laatste regeling is die van na 2018, waarbij ook rekening wordt gehouden met de hoogte van je gezamenlijke inkomen bij het bepalen van het maandbedrag. Dit bedrag ligt lager dan bij de vorige regelingen en de aflosperiode bedraagt maar liefst 35 jaar. De reden is dat studenten in het nieuwe leenstelsel geen studiefinanciering meer ‘cadeau’ krijgen, maar de gehele lening moeten terugbetalen.

Voor alle drie de regelingen geldt: wanneer de aflosfase is afgelopen en de schuld nog niet volledig is afgelost, wordt de restschuld automatisch kwijtgescholden. Tenzij je niet netjes maandelijks hebt afgelost en er nog sprake is van een betalingsachterstand.

Hoe kun je het best aflossen? Die vraag is nog niet zo makkelijk te beantwoorden. “Het is afhankelijk van ­iemands ­financiële situatie en levensfase,” zegt Tea Jonkman, woordvoerder bij DUO. In elk geval moeten studenten en ex-studenten vooral overzicht zien te houden over hun ­financiële situatie, willen ze niet voor verrassingen komen te staan. “De huidige rente is laag, maar die kan­ ­natuurlijk altijd veranderen. We stellen online rekenmodules ­beschikbaar, zodat je tijdens je studie al kunt zien wat je schuldopbouw is en wat het maandelijks gaat ­kosten. Leen met een plan en betaal terug met een plan.”

Een studieschuld kan grote gevolgen hebben wanneer je een hypotheek wilt afsluiten. Het bedrag heeft namelijk invloed op de hoeveelheid die je maximaal mag lenen, ­omdat daarbij gekeken wordt naar vaste maandlasten. Hoewel een studieschuld niet geregistreerd staat bij ­Bureau Kredietregistratie, is het wel belangrijk die te vermelden. Het verzwijgen van je studieschuld valt onder fraude. Bovendien bestaat er dan het risico dat je een te hoge lening afsluit, wat later voor problemen kan zorgen.

‘Ik hoop dat het snel went’

Bouke Schut (24) uit Amsterdam begon met lenen in het tweede jaar van zijn bachelor literatuurwetenschappen. “Daarna heb ik mijn lening regelmatig aan- en uitgezet. Dat maakt het ook gevaarlijk. Met één druk op de aanknop wordt alles makkelijker.”

De hoogte van zijn studieschuld houdt hij liever privé. “Als je het totaalbedrag op de site van DUO ziet staan, is dat best heftig. Maar als je je jaarsalaris als totaal­bedrag ziet, is dat ook veel geld.”

Hij maakt zich nog niet zo druk over het afbetalen. “Ik zie dat anderen er gestrest van worden, maar ik heb niet de ambitie me snel te settelen en een huis te kopen, dus ik voel die druk niet.”

Hij is van plan straks een klein bedrag per maand af te lossen. “Ik hoop dat het snel went, net zoals ik snel aan die lening ­gewend was.”

Wat zegt het Nibud? Karin Radstaak, woordvoerder bij het Nationaal Instituut Budgetvoorlichting (Nibud): “Het is goed dat ­Bouke nadenkt over zijn toekomst. Hoewel hij nu geen problemen voorziet, kunnen leefsituaties veranderen. Je kunt een partner tegen het lijf lopen met wie je toch een huis wilt kopen en een gezin stichten. Wat heb je te besteden? Wat ga je verdienen? Welke uitgaven komen erbij als je gaat verhuizen? Het is belangrijk over die vragen na te denken.”

‘Mijn ouders denken dat mijn schuld is afbetaald’

Tessa (25) uit Amsterdam – niet haar echte naam, die is bij de redactie bekend – maakt zich druk over haar studieschuld. Ze heeft haar hbo-opleiding communicatie afgerond en staat voor 20.000 euro bij DUO in het krijt. “Dat voelt als een last. Ik bereken continu hoelang het nog duurt voordat ik ervan af ben.”

Tessa’s ouders weten niet dat haar studieschuld zo hoog is. “Ik heb tegen ze gelogen dat ik een schuld van 3000 ­euro heb. Toen heb ik geld van ze gekregen om dat snel af te betalen. Ze weten niet dat ik nog steeds aan het aflossen ben.”

Om er zo snel mogelijk van af te komen, lost ze in grote delen af. Elke maand maakt ze een deel van haar salaris over naar DUO, net als elke financiële meevaller, zoals vakantiegeld.

“Ik wil binnen vijf jaar een huis kopen, dus dan moet die ­studieschuld zo laag mogelijk zijn.”

Ze hoopt de schuld in drie jaar af te lossen. “Dan heb ik geen spaargeld, maar dat zie ik dan wel weer.”

Wat zegt het Nibud? Karin Radstaak: “Tessa anticipeert op de situatie die ze voor zichzelf heeft uitgestippeld. Ze wil graag een huis kopen en dat betekent dat je bepaalde dingen moet doen en laten. Als je meer aflost dan je vaste maandbedrag, kun je bij DUO een nieuwe stand van zaken opvragen, waarbij een lager maandbedrag wordt vastgesteld. Bij een hypotheekaanvraag wordt naar dit nieuwe bedrag gekeken en kun je dus een hogere hypotheek krijgen.”

‘Aflossen merk ik nauwelijks’

Rob van der Meer (28) uit Alkmaar heeft een vrij lage studieschuld van 3500 euro. “Ik heb altijd gewerkt naast mijn studie en woonde nog thuis.” Alleen toen hij in het tweede jaar van zijn hbo-opleiding bouwtechnische bedrijfskunde vakken moest inhalen, werd werken even te veel. “Soms had ik wel negen tentamens per blok. Daarom heb ik een jaar lang ­geleend.”

Hij lost af in kleine delen. “Het bedrag dat ik maandelijks moet aflossen, is zo laag dat ik het niet echt merk, dus ik vind het wel prima zo. Ik kies ervoor om een buffer te hebben in plaats van in één keer af te betalen. Doordat ik een lage ­studieschuld had, kon ik ook een goede hypotheek krijgen. Onlangs heb ik een huis gekocht.”

Wat zegt het Nibud? Karin Radstaak: “In Robs geval drukt zijn lage studieschuld minder zwaar op zijn vaste lasten. Het is altijd handig om een buffer achter de hand te hebben voor mogelijke tegenslagen of onvoorziene situaties, zoals een ­kapotte wasmachine. Hij heeft goed nagedacht over de ­manier waarop hij aflost en heeft een keuze gemaakt die bij zijn situatie past.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden