PlusInterview

Actrice Marian Mudder had jaren last van angst: ‘Piekeren is een verslaving’

Marianne Mudder: ‘De angst, voor vrijwel alles, was altijd aanwezig.’ Beeld Isa de Jong
Marianne Mudder: ‘De angst, voor vrijwel alles, was altijd aanwezig.’Beeld Isa de Jong

Actrice, schrijver en therapeut Marian Mudder (64) had jaren last van angst. Nu is ze al ruim tien jaar therapeut, gespecialiseerd in angstproblematiek. Haar nieuwe boek Wat ik eerder had willen weten verschijnt maandag, op Blue Monday. Ze deelt hier op verzoek vijf inzichten die ze haar jongere zelf had gegund.

Sara Luijters

In haar leven volgde Marian Mudder – bekend als actrice in onder meer Baantjer en Flikken Maastricht – talloze therapieën en las ze een kast vol zelfhulpboeken om van haar angsten af te komen. “Mijn grootste probleem was dat ik te veel nadacht. Overdenken is echt een verslaving. Tijdens mijn zoektocht probeerde ik van alles, ook de vreselijkste dingen; lag ik op een Amsterdamse zolderkamer een bondingcursus te doen met een schreeuwende vrouw bovenop me. Ik heb dit boek geschreven om anderen mijn zoektocht te besparen. Wars van het zweverige, bespreek ik effectieve methoden om dingen aan te gaan. Het is het zelfhulpboek dat ik zelf graag had willen lezen.”

Je bent goed genoeg.

“Als ik dat eerder had geweten, was mijn hele zoektocht niet nodig geweest. Natuurlijk kom je altijd problemen tegen in het leven en ga je soms door diepe dalen, maar omdat ik zo’n last had van mezelf, voelde het leven vaak zwaarder dan achteraf nodig was geweest. Ik heb altijd veel last gehad van angsten, en tegelijkertijd heb ik een enorme levenslust. Hierdoor leefde ik met de ene voet op het gaspedaal en met de andere op de rem.”

“Het was niet zo dat ik hyperventilerend op de keukenvloer lag, maar de angst, voor vrijwel alles, was altijd aanwezig. Ik blufte me door allerlei situaties heen, zoals audities, maar daarna lag ik wel twee dagen uitgeput in bed. Om het beheersbaarder te maken ging ik alles overdenken, maar dat kost ontzettend veel energie.”

“Toen ik nog in Rotterdam woonde, lukte het me niet eens om in één keer met de auto naar Amsterdam te rijden zonder halverwege te stoppen voor een hazenslaapje. Zo uitgeput was ik van het continue dwangmatig piekeren. Ik dacht dat ik door veel na te denken dingen op kon lossen, maar het werd juist alleen maar erger.”

Je gedachten zijn onschadelijk als je ze niet gelooft.

“Ik had er sinds mijn achtentwintigste al heel wat therapieën en cursussen op zitten, maar het echte keerpunt kwam pas jaren later, in 2007, toen ik door een zwaar rouwproces ging na de dood van mijn liefste vriendin en – gelijktijdig – het verlies van mijn grote liefde. Ik was fysiek uitgeput, maar toch ging mijn hoofd tekeer; ik moest me niet aanstellen en weer aan de slag. Ik besloot om me één dag niets van mijn gedachten aan te trekken. Dat beviel zo goed, dat ik het ben blijven doen.”

Marian Mudder: ‘Wat het stemmetje in je hoofd je allemaal vertelt, is niet per se waar.’ Beeld Isa de Jong
Marian Mudder: ‘Wat het stemmetje in je hoofd je allemaal vertelt, is niet per se waar.’Beeld Isa de Jong

“Ik ontdekte dat er ruimte vrijkwam voor voor andere dingen door niet meer naar mijn eigen gepieker te luisteren. Ik mocht veel meer van mezelf. In die tijd ben ik mijn eerste boek gaan schrijven, met de toepasselijke titel Geluksblind. Wat het stemmetje in je hoofd je allemaal vertelt, is niet per se waar. Dat zouden we kinderen op de basisschool al moeten leren. Ik vind denken nog steeds heel leuk, maar ik gebruik mijn hoofd nu constructief.”

Zelfliefde gaat niet over jezelf leuker vinden, maar over ophouden met jezelf af te wijzen.

“Ik vond mijzelf niet leuk en dus was ik mezelf voortdurend aan het perfectioneren, onder meer door allerlei therapieën te volgen en door heel hard te werken om een ‘leuk’ iemand te zijn. Ik vond mezelf ook altijd te dun, ik wilde graag ronder zijn. Goed genoeg vond ik mezelf nooit.”

“Die zelfafwijzing maakte me afhankelijk voor waardering van buitenaf, maar dat is een doodlopende weg. Het zorgt alleen maar voor meer stress en onzekerheid, want alle waardering die van buitenaf moet komen is tijdelijk en onbetrouwbaar. Daardoor verliepen mijn relaties altijd problematisch. Ik voelde me nooit veilig. En als ik me onveilig voelde, ging ik pleasen en daardoor raakte ik mezelf helemaal kwijt.”

“Pas toen ik besefte dat ik vooral last had van het overdenken van alles, lukte het me om afstand te nemen van mijn gedachten. Dat heeft een bewustzijnsproces op gang gebracht. Verder hebben EFT (Emotional Freedom Techniques – red.) en meditatie hebben me geholpen om uit mijn hoofd en in mijn lijf te komen.”

“Meditatie is geen remedie tegen angst, maar een oefening in het leren observeren van je gedachten. En mediteren is in het begin een hel voor mensen die altijd willen denken, het is saai en vervelend. Ik leerde om me niet langer met mijn gedachten te identificeren.”

“Overdenken is een verslaving, net zoals alcohol dat kan zijn. Nu ik niet meer overgeleverd ben aan mijn eigen denksysteem is mijn leven totaal veranderd. Zelfafwijzing heeft plaats gemaakt voor zelfcompassie. Ik vind mezelf nu goed genoeg.”

Je bent altijd bang voor iets dat al gebeurd is.

“Als je als klein kind door een hond wordt gebeten, is de kans vrij groot dat je een angst voor honden ontwikkelt. Dat komt doordat alles wat we meemaken wordt opgeslagen in ons emotionele geheugen. Je brein zal bij elke hond alarm slaan op basis van de ervaring van het bijtincident, ook al staat de betreffende hond nu vrolijk voor je te kwispelen.”

“Dat is voor mij een enorme eyeopener geweest. Ik was in veel dingen dapper, ik durfde bergen te beklimmen, te duiken, maar ik was heel bang voor afwijzing. Dat heeft te maken met mijn hechtingsstoornis. Mijn moeder was emotioneel afwezig, ze knuffelde of troostte niet, zei nooit iets liefs. Na mijn geboorte heb ik zes weken gehuild, maar mijn ouders werd verteld toen dat ze het huilen moesten negeren. Dat heeft voor een onveilige basis gezorgd.”

“Boos zijn op je ouders, wat ik heel lang ben geweest, heeft uiteindelijk weinig zin. Als ze het beter hadden geweten, hadden ze het wel gedaan. Veel therapieën zijn gericht op het vermijden van of leren omgaan met pijn, maar je moet juist naar het trauma en de pijnpunten teruggaan om er uiteindelijk van af te kunnen komen. Je moet erin om eruit te komen. Dat kan bijvoorbeeld door EFT- of EMDR-therapie.”

Zoek geen verlossing bij mensen die je pijn doen.

“Heel lang heb ik angst met liefde verward. Met terugwerkende kracht ben ik gaan inzien dat de spanning die ik voelde als ik verliefd was, gewoonweg angst was. De angst om afgewezen te worden. Als ik bij iemand was die gewoon heel lief voor me was, voelde ik die spanning niet en werd ik niet verliefd. Het is het recept voor ingewikkelde relaties. En in plaats van weg te lopen ga je alleen maar nog harder je best doen, in de hoop dat het goed komt. Het is een overlevingsstrategie, een manier om met pijn om te gaan.”

“Als je dat patroon doorbreekt en de pijnpunten van afwijzing gaat elimineren, maken dat soort mensen geen kans meer. Dan ontwikkel je een heel ander deurbeleid. Het belangrijkste is het om je eigen beste vriend te worden voor je een relatie met een ander kunt laten slagen. Ik ben alleen en ik vermaak me kostelijk met mezelf. Dat ik mezelf aan het lachen kan maken, is mijn grote geluk. Ik zou best een man in mijn leven willen, maar dan wel een man die heel goed voor me is.”

Marian Mudder: Wat ik eerder had willen weten, Ambo | Anthos, €20,99.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden