Reportage

Aan boord van de Princess Seaways naar IJmuiden: ware liefde en een papegaai

Love, exciting and new. Come aboard, we’re expecting you... Deze tune hoort PS niet aan boord van de Princess Seaways, die dagelijks vaart tussen Newcastle en IJmuiden. Wel is er een ‘papegaai’ die de 1200 passagiers verwelkomt, een barman die elke avond tapdanst en leidt de minicruise soms tot ware liefde.

Beeld Renate Beense

Een Filipijns crewlid van housekeeping schuilt in het veel te grote blauwe papegaaienpak. De vogel staat er wat onzeker bij, met zijn hangende schouders.

Het is zijn tweede optreden van de dag. ’s ochtends moet Jack de Piraat een rondje doen door de ontbijtzaal, ’s middag moet hij klaarstaan op dek 6 om de passagiers van deze minicruise naar IJmuiden/Amsterdam welkom te heten. Die komen binnendruppelen via de luchtbrug die de haven van Newcastle upon Tyne met de Princess Seaways verbindt.

De meeste passagiers kijken niet om naar de vogel, die gezien zijn functie ook niet écht zijn best doet om contact te maken. Dan verschijnt er opeens een man, die eerst naar de papegaai wijst, dan naar zijn vrouw, en dan weer naar de papegaai.

“Zij was eerst jou,” roept hij.

De vogel reageert niet.

“Zij zat ooit in dat pak!”

Zij heet Zsuzsanna Kóbor, hij Jerry van Dodewaard en ze zijn op huwelijksreis. Tenminste, dat hebben ze zijn moeder verteld, zodat zij op de kinderen zou passen. Ze zijn dan wel echt onlangs getrouwd, maar de reis is voor dit stel vooral een trip down memory lane. Twaalf jaar geleden werkten ze beiden op de Princess Seaways: zij als danseres, hij als entertainer in de Kidz’ Club.

Niet de schoonmaakploeg, maar de danseressen aan boord leverden destijds elke dag iemand voor in het papegaaienpak. De uit Hongarije afkomstige Zsuzsanna had daar weinig zin in, tot ze zag wie er als entertainer altijd aan de zijde van Jack de Piraat liep: Jerry, de lange Nederlander.

Het werd een zomer vol spanning, tot aan de laatste nacht. Dat had het moment van ‘kom je nog wat drinken in mijn hut’ moeten zijn, maar niemand durfde het initiatief te nemen.

“Maar een jaar later was ik terug,” zegt Jerry. “En wie denk je dat de eerste persoon is die ik tegenkom in de lift?”

Als een te langgerekte spanningsboog in een televisieserie gebeurde er weer niets. Een heel zomerseizoen kwam het niet eens tot een echt gesprek. “Ik dacht: laat maar,” zegt Zsuzsanna. “Ik zie hem toch nooit meer.”

Dat veranderde toen ze MSN Messenger ontdekten, en het chatten begon. Al snel vloog Jerry naar Boedapest (“Om vrij weinig van Boedapest te zien”), een paar maanden later verhuisde Zsuzsanna naar Nederland, ze werd al snel zwanger en nu blikken ze aan boord van de Princess Seaways terug op de start van hun volwassen leven.

“Ik zei toch, het is net een verhaal als in een bouquetroman,” zegt Jerry.

Beeld Renate Beense

populaire tv-serie

Nu is de Princess Seaways echt niet als The Love Boat, het luxueuze schip dat het decor vormde voor de populaire tv-serie in de jaren tachtig en negentig. Echt niet.

De 162 meter lange Princess Seaways is eigenlijk niet eens een echt cruiseschip, maar een veerpont die naast de honderdduizenden passagiers per jaar ook auto’s, bussen en vrachtwagens naar de overkant van de Noordzee brengt. Maar omdat de overtocht de hele nacht duurt, zijn er ook hutten aan boord. En omdat mensen toch iets moeten eten en drinken is er een buffet en een bar.

Internationaal koerier Eme van der Weg: ‘Als ze overmorgen bellen, ga ik weer.’ Beeld Renate Beense

Cruiseclichés

En omdat het daarmee toch een beetje op een cruise lijkt, zijn alle cruiseclichés uit de kast gehaald (casino, bingo, livemuziek etc.) en wordt het door de marketingafdeling van het Deense scheepvaartbedrijf DFDS al jaren als minicruise naar Amsterdam (en Newcastle) op de markt gezet.

De prijzen passen bij het deel van de cruisemarkt dat wordt bediend: de bodem (soms is een retourtje voor minder dan 50 euro per persoon te boeken). En het niveau van de faciliteiten is daarop aangepast. De massagesalon op dek 10 bestaat uit twee automatische massagestoelen (2 euro voor 10 minuten), de bioscoop is een zaaltje waar een beamer hangt.

En toch. Misschien is het de magie van een schip. Dat eenmaal aan boord, als je toch niet meer weg kunt, iedereen zich naar zijn rol lijkt te schikken. Dat zelfs op dit oude schip, gebouwd in 1986, elke afvaart een aflevering van The Love Boat is.

De trossen zijn nog niet losgegooid of de eerste karakters melden zich al. Jerry en Zsuzsanna raden aan om barman Janos Tarkanyi (“Hij is in de vijftig, maar lijkt dertig”) op te zoeken, die al sinds 2001 op de Princess Seaways werkt. Hij schijnt elke avond een tapdansact te doen.

“Kom om half elf vanavond naar de Navigator’s Pub, dan zul je het meemaken,” zegt Janos even later bij de Neptune Sky Bar, op het bovenste dek van het schip, waar tientallen mensen liggen te zonnen op de plastic kuipstoeltjes.

Terwijl hij een blikje Guinness uitschenkt, zegt hij dat het leven aan boord ‘all right’ is. Acht weken aan boord, vier weken af. En zijn vrouw Krisztina hoeft hij nooit te missen, want die werkt in de winkel waar drank, parfum, kleding en souvenirs worden verkocht. Als hij lacht, weerkaatst het zonlicht op zijn kaarsrechte, witte gebit.

Kapitein Dánial Vang van de Princess Seaways. ‘Als kapitein ben je tegenwoordig vooral veel bezig met papierwerk. En dat is oké. Kijk dat uitzicht, prachtig.’ Beeld Renate Beense

Gordijnen dicht

Even verderop, boven aan de trap, rookt Eme van der Weg (“vandaar dat ik altijd op pad ben”) een sigaar op het dek. Vanuit het niets begint hij een verhaal. Dat hij op zijn vierde al wist dat hij wilde varen, maar dat hij zijn vader beloofde te wachten tot hij achttien was. Hij kreeg geen kans om erop terug te komen: zijn vader overleed toen hij tien was. Dus toen hij zich pas op zijn achttiende meldde voor de wilde vaart, moest hij beginnen tussen de 14- en 15-jarigen die wel vroeg waren begonnen met varen.

Het schip kapseisde bijna toen het een orkaan bij Cuba invoer. Ondanks of misschien juist daardoor was varen zijn lust en leven. Tot hij na 2,5 jaar heel even terug was in Nederland en een discotheek in Drenthe binnenstapte.

Van der Weg draait zich even om, en duwt zijn handen achter zijn riem, om aan te geven dat zijn knalrode, al lang verdwenen manen destijds tot aan zijn billen kwamen. “In de disco kwam ik haar tegen, een paar dagen voordat ik weer aan boord zou gaan. Als je gaat ben je mij kwijt, zei ze. Inmiddels zijn we 46 jaar getrouwd.”

Nu werkt hij als internationaal koerier. Geen vetpot, maar hij zou het niet willen missen. Een week geleden moest hij naar Bilbao, daarna terug via Charleroi en één nachtje bij zijn vrouw in Drenthe. Vervolgens met spoed naar Aberdeen, om mate­riaal voor de olie-industrie te brengen. Morgen is hij weer thuis. “Maar als ze overmorgen bellen, ga ik weer.”

En dan, op de bank zonder leuningen op dek 8, liggen twee mannen. Hij met zijn hoofd op zijn schoot. “We zijn … vrienden,” zegt de een zachtjes, nadat hij de ander heeft aangekeken, alsof hij het voor het eerst hardop zegt.

Hij is een Hindoestaan (54) en hij een Molukker (62), en ze hebben een heerlijke vakantie achter de rug.

Thuis durven ze in het openbaar niet eens een hand op de schouder te leggen. Ook als ze bij elkaar op bezoek zijn gaan eerste de gordijnen dicht, voordat ze elkaar begroeten. En zelfs in Newcastle vroeg de een aan de ander, voor de zekerheid: je hebt hier toch geen familie wonen?

Ze zijn allebei getrouwd geweest, in de jaren negentig. Ze hebben kinderen. Maar de relatie waarnaar ze verlangden, leek nooit een optie. Er waren slechts contacten. Tot ze elkaar ontmoeten, via een site.

“Ik had niet verwacht dat dit zou gebeuren.”

“We doen ook voorzichtig.”

“We begonnen voorzichtig.”

“Maar nu proberen we zo veel mogelijk bij elkaar te zijn.”

“Het is gewoon zo…”

“Hij heeft zijn kuren en ik ben eigenwijs. Het werkt goed.”

“Zo is het. Hij is zo lief, en aardig.”

“En jij bent rijk.”

Bulderend van het lachen gaan ze weer liggen. Echt uit de kast komen, zouden ze wel willen. Ze hopen dat het ooit gebeurt, maar denken van niet. Het zijn de reacties, het is het taboe in de Hindoestaanse en Indonesische gemeenschappen. En zo is het ook wel best, zeggen ze.

Naja, wie weet. Misschien, toch, op een dag. Voorlopig zijn het alleen de kinderen die de betekenis van de foto’s begrijpen die ze op Facebook hebben gezet.

Inmiddels is de Princess Seaways begonnen aan de overtocht. Mensen zitten in het zonnetje op het buitendek, tegen de reling leunen twee zoenende tieners. Als het schip de haven van Newcastle heeft verlaten, maakt de fanfaremuziek van de The United States Navy Band die uit de speakers klinkt plaats voor de stem van kapitein Dánial Vang, die vertelt over de snelheid van 18 knopen en de verwachte, soepele overtocht. Bestemming: IJmuiden, nog 15 uur varen.

Elke dag 50 kilo patat

Even later vertelt Vang dat hij nog nooit iemand aan boord heeft getrouwd, onder zeerecht. “Ik weet eigenlijk niet of ik dat mag, ik geloof het wel.”

De romantiek is hier, in de afgesloten Officers & Captain’s Quarters op dek 10, dan ook ver te zoeken. Een lange gang leidt langs de hutten van de kapitein en zijn officieren, waar het leven aan wal via de grote flatscreens aan de muur binnenkomt.

De gang komt uit bij de brug: de stuurkamer die zich over de hele breedte van het schip – en er zelfs iets voorbij – uitstrekt, en waar de wanden volhangen met veiligheidsprotocollen.

Het uitzicht is als een panoramafoto waar een strakke horizon het donkerblauwe water van het lichtblauwe hemelgewelf scheidt. Op de felblauwe boeg van de Princess Seaways na, die golfjes maakt, lijkt er niets te gebeuren.

Het dagelijks in een rechte lijn de Noordzee over varen ziet er – niet respectloos bedoeld – vrij simpel uit. “Dat is het ook,” zegt Vang, en hij wijst op het kleine knopje van de autopiloot.

De kapitein is een man van weinig woorden.

Natuurlijk, het kan stormen. Er komen steeds meer windmolens op zee. Ze kruisen een drukke zeevaartroute. En als het water zich met 20 meter per seconde verplaatst, is het lastig een schip met een oppervlakte van vierduizend vierkante meter in bedwang te houden. Maar vaak is het zoals vandaag: geen wolkje aan de lucht. “Er gebeurt hier niet zo veel. Als kapitein ben je tegenwoordig vooral veel bezig met papierwerk. En dat is oké. Kijk dat uitzicht. Het is erg goed, gewoon prachtig.”

De Princess Seaways bestaat uit meerdere delen. Aan de voorzijde bevinden zich de meeste van de 478 hutten, langs lange, smalle gangen. Aan de achterzijde van het schip, op dek 6, 7 en 8, vindt het echte cruiseleven plaats. Daar zitten stelletjes in het à la carte restaurant North Sea Bistro aan keurig gedekte tafels, en wijzen de obers naar het glinsterende water. Zeker één keer per jaar wordt er een dolfijn of walvis gespot.

In het veel grotere buffetrestaurant Explorer’s Kitchen ontstaan de eerste rijen en schuiven de dienbladen langs een eclectische mix van gerechten: van beef teriyaki naar kibbeling, lasagne, shepherd’s pie, vitello tonnato, mac & cheese, Griekse gehaktballen tot gevuld ei met romige avocado – het is slechts een klein deel van het aanbod.

“Ik weet ook niet precies hoeveel gerechten er zijn, ik denk een stuk of zeventig,” zegt Samuel Melka, die leiding geeft aan de 24 mensen die in de keuken werken. Dat zijn vooral Filipijnen, Polen en Oekraïners. Die gaan in tegenstelling tot Melka en de rest van het management niet elke twee weken naar huis, maar blijven zes of zeven maanden aan boord. “En dan zijn ze weer een of twee maanden thuis,” zegt Melka. “Wist je trouwens dat er elke dag wel vijftig kilo patat wordt gebakken? Dat is misschien wel het populairste gerecht bij het buffet.”

Terwijl de zon langzaam ondergaat, zingt in de Columbus Club de zangeres van de uit Bulgarije afkomstige vierkoppige band 4Motion ‘you got the kind of lovin’ that can be so smooth, yeah’ en doet de gitarist Santana na. De grote dansvloer is nog helemaal leeg. “Thank you very much. Cheers. Thanks a lot,” zegt de zangeres na afloop van het nummer, terwijl ze haar hand opsteekt naar iemand ergens achter in de zaal, die een paar keer klapt. De band zet Chris Isaaks Wicked Game in.

“Elke maand hebben we een andere band,” zegt cruisemanager Adele Murphy, die de programmering van de club doet. De vaste ingrediënten: een band, een bingo en een muziekquiz. En toch is elke avond anders, volgens Murphy.

“Een vrijdagavond met vertrek uit Newcastle, zoals nu, betekent meestal dat je volzit met stag en hen parties. Dan staan hier gerust driehonderd mensen te feesten.”

Take me home, country roads

Het zijn deze vrijgezellenfeesten waar de minicruise berucht om is, met groepen Engelsen die een uur of vijf hebben om in het centrum van Amsterdam verder te drinken. Het levert ook weleens wat gedoe aan boord op. “Maar we hebben security guards of ik regel het zelf,” zegt Murphy. “Het zijn net kleine kinderen. Meestal is dreigen met het innemen van het retourticket genoeg.”

Nu is het schip ook vol, met 1200 mensen, maar is er geen vrijgezellenfeest te bekennen. “Het gaat altijd in vlagen. Soms wordt er veel op gepromoot, nu zijn het veel reguliere, oudere vakantiegangers.”

Die houden vooral de stoelen in de Navigator’s Pub bezet, waar troubadour Charlie Rees net Hit the Road Jack! inzet, gevolgd door Whiskey in the Jar.

“Even kijken. Ongeveer 75 nummers per avond, dertig dagen op een rij. Dat zijn meer dan tweeduizend nummers per maand,” berekent Rees, in een korte pauze tussen twee sets. “Daarna heeft mijn stem wel rust nodig, hoewel ik ook weleens zestig dagen achter elkaar heb gezongen.”

Hij vertelt over zijn thuishaven Louisana, USA, de connectie die hij voelt met het publiek, de vele vrijgezellenfeesten (“altijd dronken, niet altijd een probleem”) en het nummer dat verreweg, overal ter wereld, het meest aangevraagd wordt: Take me home, country roads.

Daarna moet hij weer aan de slag, want achter de bar is Tarkanyi bezig om zijn tapdansschoenen aan te trekken. Even later geeft hij – onder matig applaus van het publiek – een fantastische show weg.

“Dit is echt Janos, wat hij het liefste doet,” zegt Jerry van Dodewaard, die een plekje aan de bar heeft gezocht. De terugkeer op de Princess Seaways valt hem tegen. “Neem Janos. Die is professioneel tapdanser, maar nu barman omdat de focus niet meer ligt op entertainment. Dat is allemaal wegbezuinigd. Er zijn geen dansers meer, geen kinderentertainers. Door de concurrentie van lowbudget-vluchten moet het allemaal goedkoper en goedkoper. Als je dit voor het eerst doet, krijg je misschien wel het cruisegevoel, maar het is niet meer wat het geweest is.”

Beeld Renate Beense

Clown zassie

Een ruim uur later is Van Dodewaard beter te spreken. Ook in de Columbus Club zit de sfeer er inmiddels goed in, met als drijvende kracht een groep Duitse scholieren uit de buurt van Stuttgart die de dansvloer heeft overgenomen. De 17-jarige Alex Kagerer tolt zelfs breakdancend over de vloer.

De scholieren dansen wild als 4Motion Valerie speelt, terwijl oudere stellen erop beginnen te stijldansen. Jerry van Dodewaard en Zsuzsanna Kóbor staan innig zoenend op de vloer. “Het blijft toch speciaal, dit schip,” zegt Jerry even later. “Hier leerde ik mijn vrouw kennen, met wie ik nu drie kinderen heb. Dit zorgde voor de start van mijn carrière.”

Tegenwoordig is hij professioneel entertainer, te boeken als Clown Zassie.

Als 4Motion YMCA speelt gaat het stel weer de dansvloer op. Dancing Queen volgt, daarna Celebration. En bij Grease Lightning spelen Van Dodewaard en Kóbor playbackend de hele scène na, inclusief danspasjes en handgebaren.

Een cruise staat bekend als het summum van luxe reizen. Dat is dit niet. Noem de Princess Seaways gerust vergane glorie, low budget of nepcruiseschip, maar hier, diep in de nacht op zee, is het toch wel echt The Love Boat.

Beeld Renate Beense

Stapelbed en zeezicht

Het is ver na middernacht, ergens halverwege tussen Newcastle en IJmuiden, als 4Motion aan de laatste set van de avond bezig is. De Hindoestaan en de Molukker hebben de hele avond op de grote grijze stoelen rond de dansvloer doorgebracht, maar zijn nu naar hun hut.

Koerier Eme van der Weg heeft aan de bar nog een Bulmer’s Berry gedronken (“Cranberry cider, kost een paar centen, maar het is goed voor de maag”) en is vroeg gaan slapen. Jerry en Zsuzsanna zwaaien nog even, als ze hand in hand richting hun hut lopen.

Straks zal de Princess Seaways de King Seaways passeren, het vrijwel identieke schip dat elke dag de route precies omgekeerd aflegt. Ook daar varen ongeveer 1200 passagiers en 170 bemanningsleden op, en zullen zich soortgelijke taferelen afspelen.

Bij de roulettetafel gooit een man, ongelukkig hangend op zijn stoel, nog een laatste briefje van vijftig naar de croupier.

De beveiliging stuurt de groep scholieren uit de Columbus Club, omdat ze van hun docenten al lang in bed hadden moeten liggen.

Op de dansvloer is alleen Chris Mandell nog still standing, like a true survivor. Op het nummer van Elton John toont de forse Engelsman de dansmove die in zijn woonplaats Middletown bekendstaat als de Mandell shuffle, waarmee hij definitief het einde van de avond inluidt.

Terwijl de laatste mensen door de lege Navigator’s Pub langs troubadour Charlie lopen, vraagt hij of echt niet nog iemand een verzoeknummer heeft. Zelfs nog een keer Take me home, country roads is een optie. Maar ze willen naar hun hut met stapelbed en zeezicht, als ze daar tenminste extra voor hebben betaald. Daar zullen ze morgenochtend vroeg wakker worden door de intercom, waarbij ze er op worden gewezen dat het ontbijtbuffet is geopend, waar al snel de rijen zullen ontstaan.

Even later zal de Princess Seaways in de haven van IJmuiden arriveren. Kapitein Vang zal nog even zwaaien vanaf de brug, terwijl het schip achteruit inparkeert.

De dienstdoende Jack de Piraat van de dag zal nog een rondje doen door de ontbijtzaal, maar zal niet staan zwaaien als de passagiers het schip verlaten: alle hutten moeten worden schoongemaakt, voordat de volgende stroom reizigers aan boord gaat en de volgende aflevering van de Princess Seaways weer begint.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden