Kunst & Media Bewaar

Ten Slotte: Guru 1966 - 2010

Na het optreden van Guru's Jazzmatazz tijdens The Hague Jazz in het World Forum deelt Guru handtekeningen uit aan fans. Fotoi ANP
Na het optreden van Guru's Jazzmatazz tijdens The Hague Jazz in het World Forum deelt Guru handtekeningen uit aan fans. Fotoi ANP © UNKNOWN

Een typische hiphopdood is het niet. Rapper Guru kwam niet om het leven door pistoolschoten, maar bezweek aan kanker. De Amerikaan, die 43 jaar oud werd, moest ook niet veel hebben van de geweldsverheerlijking die in sommige rapkringen gebruikelijk is.

Het hihopduo waarmee hij in de jaren negentig bekend werd, heette weliswaar Gang Starr, maar bracht zeker geen gangstarap. Op de funky beats van zijn diskjockey dj Premier rapte Guru liever over zwart bewustzijn en andere maatschappelijke onderwerpen.

De als Keith Elam in Boston geboren  Guru begon in de jaren tachtig te rappen. De naam die hij zich daarvoor aanmat is een afkorting van Gifted Unlimited Rhymes Universal.  In 1987 richtte hij Gang Starr op, maar pas twee jaar later voegde Dj Premier (echte naam Christopers Edward Martin) zich bij hem. Zes albums maakte het duo, waarvan zeker Step in the arena (1991) en Daily operation (1992) gelden als klassiekers binnen de east coastrap. Vanweg het creatieve dj-werk van Premier, maar vooral vanwege Guru's  onderkoelde stijl van rappen en scherpe teksten.

Liefde voor jazz
Guru en DJ Premier deelden een liefde voor jazz. Veel van de door Premier gebruikte samples waren afkomstig van oude jazzplaten en in Guru's voordracht zat zeker swing. In 1990 droeg Gang Starr het nummer Jazz thing bij aan de soundtrack van Spike Lee's speelfilm Mo'better blues. Met het project Jazzmatazz, dat hij naast Gang Starr opzette, werkte Guru verder aan de kruisbestuiving  van hiphop en jazz. Op de vier albums die van Jazzmatazz verschenen, werkte hij samen  met  jazzgrootheden als Herbie Hancock, Donald Byrd, Roy Ayers, Courtney Pine en Branford Marsalis. Jazz vond daarmee in de jaren negentig een heel nieuw, jong en hip publiek.

Het succes van Gang Starr en Jazzmatazz heeft Guru nooit weten te evenaren. De solo-albums die hij in de jaren nul uitbracht maakten noch op het publiek noch op de critici veel indruk. De invloed van Guru als rapper is niettemin groot. Veel jonge collega's noemen hem als een voorbeeld.

Sinds een jaar leed Guru aan kanker. Eind februari kreeg hij een hartaanval, waarna hij drie weken in coma lag. Het nieuws van zijn dood werd via Twitter bekend gemaakt door DJ Premier. Een goede verstandhouding hadden de twee echter al lang niet mee. In een op de website yoraps.com te lezen afscheidsbrief schreef Guru zelfs dat hij niet wilde dat Premier na zijn dood bij enig eerbetoon betrokken zou  zijn: 'Ik heb niets met hem te maken gehad tijdens de laatste zeven jaar van mijn leven en ik wil ook niets met hem  te maken hebbben tijdens de dood.' (PETER VAN BRUMMELEN)