Binnenland Bewaar

Koperdieven struinen begraafplaatsen in Amsterdam af

Eén van de gehavende graven op De Nieuwe Ooster. 'Stel je voor dat dit het graf is van je vader of je moeder.'
Eén van de gehavende graven op De Nieuwe Ooster. 'Stel je voor dat dit het graf is van je vader of je moeder.' © Elmer van der Marel

Koperdieven, die eerder vooral langs het spoor hun slag sloegen, hebben hun werkterrein grotendeels verlegd. Maar liefst vier begraafplaatsen in Amsterdam hebben te lijden onder koperdiefstal. Grof geweld wordt daarbij niet geschuwd, hebben ze vooral op De Nieuwe Ooster gemerkt.

Spoor en bouw beter beveiligd

De prijs van een kilo koper schommelt rond de vier euro. Sinds vorig jaar moeten aanbieders van koper zich legitimeren bij metaalhandelaren en is de straf voor koperdiefstal verhoogd als daardoor gevaar is ontstaan. Het aantal koperdiefstallen op het spoor is door maatregelen gedaald van 516 in 2011 naar 153 in 2013.

Naast bouwplaatsen, volkstuinparken en bedrijventerreinen moet ook het elektriciteitsnet het ontgelden, met een stijging van 69 diefstallen in 2011 naar 92 in 2013. Maar doordat ook daar maatregelen zijn getroffen, hebben dieven hun werkveld deels verlegd naar begraafplaatsen en openbare kunstwerken.

Koperdieven maakten de afgelopen maand op het gedenkpark in de Watergraafsmeer zo'n vijftien rozenbollen buit - kogelronde, bronzen bloemenvazen ter grootte van een basketbal. 

'Het is echt met grof geweld gebeurd,' zegt Fred Kan, medewerker van begraafplaats De Nieuwe Ooster. Hij wijst op een oude grijze grafzerk, die lelijk beschadigd is. Op de plek van de beschadiging zat een grote bronzen vaas. 'Je kunt de brokstukken nog zien liggen. Die vaas zat vast in het graniet, dat krijg je niet zomaar stuk. Hij is hardhandig eraf getrapt of geslagen, misschien wel met een hamer. Het is zo laaghartig en respectloos dat mensen zoiets doen.'

Aangezien brons een hoog kopergehalte heeft, is het een aanlokkelijk doelwit voor dieven. De zware - hoe zwaar precies, dat weet niemand - bollen waren verankerd in oude graven. 'We kwamen erachter toen twee nabestaanden bij ons klaagden dat de rozenbollen van hun graven verdwenen waren,' zegt directeur Marie-Louise Meuris. 'Dat is diep triest. Stel je voor dat dit het graf is van je vader of je moeder. Daar heb jij iets moois neergezet om die persoon te eren en dan wordt dat meedogenloos gestolen.'

Vazen ontvreemd
Kan, al veertig jaar werkzaam op De Nieuwe Ooster, ontdekte naderhand dat er veel meer vazen waren ontvreemd. Wandelend over het kiezelpad toont hij de schade: lege, afgebrokkelde plekken ontsieren diverse graven. Verderop prijkt een overgebleven rozenbol op een zerk. 'Maar je kunt zien dat het stof rond die vaas weg is; ook deze hebben ze geprobeerd los te wrikken.' 'In dit kleine stukje zijn er al drie verdwenen,' zegt hij. 'Ik neem dus aan dat het door een groep gedaan is, want vijftien zware vazen sleep je niet eventjes in je eentje weg.'

De Nieuwe Ooster is niet de enige Amsterdamse begraafplaats die kampt met koperdiefstal. Zo geven Westgaarde aan de Ookmeerweg en Vredenhof aan de Haarlemmerweg aan dat er 'eens in de zoveel tijd' koper ontvreemd wordt, evenals de Rooms-Katholieke Begraafplaats in Buitenveldert. 

Meuris: 'Er lijkt een bende te opereren die begraafplaatsen afstruint.' Inmiddels zijn maatregelen getroffen. 'Onze eigen terreintaxi's rijden nu extra rondjes over het terrein en de bewoners van de dienstwoningen en tuinmannen houden hun ogen goed open. Maar ik wil bezoekers ook oproepen alert te zijn en verdachte zaken te melden aan de politie. Dat zou enorm helpen. We hebben 28.000 graven op een terrein van 33 hectare, dat kunnen we simpelweg zelf niet goed genoeg bewaken.'

Diefstal in de avond
Verder werd besloten het gedenkpark voorlopig op de woensdagavonden te sluiten voor het publiek. Dat is volgens medewerkster Carla van der Elst een ingrijpende maatregel. 'We vermoeden dat de vazen op de woensdagen - de enige dag dat we 's avonds open waren - zijn ontvreemd. Sinds wij dan dicht zijn, hebben we geen nieuwe diefstallen ontdekt, maar het is ontzettend naar voor de nabestaanden die graag op bezoek willen.'

Bloemenman Wim Smit kan zich dan ook verschrikkelijk opwinden over koperdieven. 'Dat mensen dit durven te doen op een begraafplaats is volstrekt schandalig,' fulmineert de eigenaar van de kraam tegenover de begraafplaats. 'Het is laag-bij-de-grondse grafschennis. Als de politie de daders in de kraag weet te vatten, moeten ze ongenadig streng worden gestraft.'