THEODOR HOLMAN

Gisteren ontglipte me bij Radio 1, in het programma Kunststof, dat ik een toneelstuk had geschreven dat Wilders ontmoet Breivik heet. Ik schreef dat voor De Balie - als ze het nog willen hebben. Het stuk, dat slechts drie kwartier duurt, handelt over een ontmoeting die nooit heeft plaatsgevonden. Dus: wat zou er zijn gebeurd als Wilders Breivik had ontmoet? Waarover zouden ze hebben gesproken? Hoe zouden ze elkaars nieren hebben geproefd?

Om dat stuk te schrijven heb ik het Manifesto van Anders Breivik gelezen. Vijftienhonderd bladzijden. En ik moet eerlijk zeggen: ze sloegen me uit het lood.

Je leest namelijk het proza van een intelligente jongen en niet van een gek. Je zou het, in alle eerlijkheid, het beste kunnen vergelijken met een scriptie voor politicologie waarvoor zijn hoogleraar hem een ruime voldoende heeft gegeven. ('Hard gewerkt, kan iets korter.'). Zijn Engels is onberispelijk en zijn visie is soms onontkoombaar. Maar je weet ook: dit is de man die 69 kinderen heeft vermoord. En nog een paar anderen. Je weet dus dat je te maken hebt met een intelligente gestoorde. Maar de vraag is: wat maakt hem gestoord?

Bij elke pagina die ik van hem las, vroeg ik me dat af: waar ben je gek? Natuurlijk, je kunt makkelijk zeggen: hij is doorgeslagen, maar als je zijn studie leest, waaraan hij negen jaar (!) gewerkt heeft, ontstaat er een consistent bouwwerk.

Woensdag werd zijn psychiatrische rapport bekend en daarin stond - uiteraard - dat hij krankzinnig is - een term waarvan ik me afvraag of de psychiatrie die nog gebruikt. Hoe dan ook: Breivik zou ook tijdens de verhoren 'psychotisch' zijn geweest. Maar wat betekent dat? Hoorde hij stemmen? Had hij hallucinaties? Was zijn waarneming gestoord?

Als ik op internet google, kom ik met het begrip 'psychotisch' niet ver. Tot een paar uur voor zijn daad hield Breivik een dagboek bij. Daaruit kun je niet echt opmaken dat hij psychotisch is. En daarbij: ik acht Breivik slim genoeg om zijn krankzinnigheid voor te wenden. Ik kan me dus voorstellen dat de ouders van de vermoorde kinderen woedend zijn. Als Breivik namelijk krankzinnig is, zou hij kunnen vrijkomen als hij genezen is.

Ik heb Mohammed B. altijd een oninteressante flapdrol gevonden, maar deze Breivik brengt mij in verwarring.