Opinie Bewaar

Aan boord van 'schuldig schip' Esmeralda zou ik me generen

'Wanneer ik geen kennis had gehad van die martelingen, had het me uiteraard niets kunnen schelen'
'Wanneer ik geen kennis had gehad van die martelingen, had het me uiteraard niets kunnen schelen' © Jean Pierre Jans

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column uit Het Parool. Vandaag: martelschip Esmeralda

Niet het schip is schuldig, ik zou me dan schuldig voelen

Het was de wijze koning Salomo die zei: 'Wie zijn kennis vermeerdert, vermeerdert zijn smart.'

Ik moest daar bij Esmeralda aan denken. Esmeralda, het Chileense schip dat tijdens de Chileense junta dienstdeed als martelschip.

De dichter en schilder Armando introduceerde, na het zien van het landschap bij de vernietigingskampen, de term schuldig landschap. Hij noemde dat een landschap 'dat heeft zien gebeuren'. Een landschap dat zich niets aantrekt van wat zich daar heeft afgespeeld aan industriële vernietiging en veldslagen. Armando zegt ergens: 'Voornoemd landschap (...) is zelfs zo schaamteloos geweest gewoon door te groeien.'

Onlangs zei iemand dat de Esmeralda een 'schuldig schip' was om wat zich daar had afgespeeld: de vreselijke martelingen en verhoren. Het schip ligt tijdens Sail aan de Amsterdamse kade en de Chileense ambassade wil daar nu recepties houden en Nederlandse hoogwaardigheidsbekleders uitnodigen.

Moet je daar dan heen als zo'n hoge bekleder?

Uit historische overwegingen zou ik het schip graag van binnen zien. ('Kijk, hier werden de mensen met elektriciteit gemarteld'), maar moet ik daar vervolgens gezellig een borrel gaan drinken?

Wanneer ik geen kennis had gehad van die martelingen, had het me uiteraard niets kunnen schelen. Maar nu weet ik het. Ik zou daar niet vrolijk kunnen zijn, ik zou me generen. Het schip acht ik ook niet schuldig - wanneer poëzie werkelijkheid wordt, verliest de poëzie zijn poëzie - maar de wetenschap over wat er heeft plaatsgevonden, zou me ervan weerhouden naar een receptie op de Esmeralda te gaan, hoe menslievend de huidige Chileense regering misschien ook is.

Niet het schip is schuldig, ik zou me dan schuldig voelen.

Ik ga regelmatig naar een café waarvan ik pas onlangs hoorde dat het in de oorlog het hoofdkwartier was van de Duitse Wehrmacht. Dat besef doet me niet minder naar dat café gaan. Het is voor mij een anekdote geworden.

Chilenen in Nederland willen tegen de komst van het schip protesteren.

Ik denk dat ik dat ook zou doen als ik Chileen was. Vooral als ik die junta aan den lijve had meegemaakt.

Zij zien niet een leuk bootje. Zij zien een onderdeel van een martelwerktuig waardoor ze geliefden hebben verloren.

Zij begrijpen ook wel dat die boot niet schuldig is, maar ze willen niet dat de martelkamer een pronkkamer wordt.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan. Scroll een beetje naar beneden om een reactie te plaatsen of stuur een mail.