Binnenland Bewaar

'Re-integratie bijstandsgerechtigden door gemeente faalt'

Herhaling van misstanden zoals die plaatsvonden bij trajecten in het Amsterdamse Bos valt niet uit te sluiten.
Herhaling van misstanden zoals die plaatsvonden bij trajecten in het Amsterdamse Bos valt niet uit te sluiten. © Dingena Mol

De organisatie van re-integratietrajecten voor bijstandsgerechtigden is jaren verwaarloosd. Herhaling van misstanden zoals die plaatsvonden bij trajecten in het Amsterdamse Bos, valt niet uit te sluiten.

Het beeld van een concentratiekamp herkennen we niet

Tot die conclusie komen twee hoogleraren die door wethouder Arjan Vliegenthart (Werk) werden ingeschakeld toen in april bleek dat zogeheten werkmeesters zich bij projecten in het Amsterdamse Bos te buiten waren gaan aan intimidatie, discriminatie en machtsmisbruik. Vliegenthart heeft meteen maatregelen getroffen.

Twee werkmeesters waren al geschorst en hebben onvoorwaardelijk strafontslag gekregen. Ook is aangifte tegen hen gedaan wegens verduistering en valsheid in geschrifte. Een derde medewerker is met pensioen. Hun teamleider was al overgeplaatst.

De hoogleraren, Rob van Eijbergen en Leo Huberts, verwijzen in hun conclusies naar de stormachtige groei van De Herstelling, de afdeling van de Dienst Werk en Inkomen (DWI) waar de misstanden plaatsvonden. Vaak ontbreken er duidelijke afspraken over hoe bijstandsgerechtigden moeten worden bejegend.

Werkmeester
Ook faalt het systeem voor het signaleren en melden van misstanden. Dat geldt volgens hen voor de hele sociale dienst, en misschien zelfs voor de hele gemeentelijke organisatie.

Verder is de opleiding tot werkmeester beperkt en heeft de inmiddels opgeheven DWI 'gefaald in het oppikken van signalen over de gebreken in de organisatie'. Het management is er niet in geslaagd om het thema integriteit op de agenda te zetten binnen De Herstelling.

Deelnemers
Tegelijkertijd stellen de hoogleraren dat de integriteit van De Herstelling als geheel niet ter discussie staat. 'Het door Actiecomité Dwangarbeid Nee geschetste beeld van een concentratiekamp herkennen wij niet.' Ze spreken van 'zeer betrokken medewerkers die het beste met de deelnemers voor hebben'.

Vliegenthart (SP) kondigt voor de komende jaren een cultuuromslag aan in het re-integratiebeleid. Daarop vooruitlopend zijn bij de betrokken afdelingen managers overgeplaatst. Behalve de Herstellingvestiging in het bos wordt ook Het Groenteschip, een kas in Aalsmeer, preventief gesloten. Vliegenthart benadrukt dat er geen sprake is van integriteitsschendingen door deze managers of bij Het Groenteschip. Verder hebben alle medewerkers een workshop morele oordeelsvorming gevolgd.