live

D66 grootste partij in Amsterdam, PvdA bijna gehalveerd

De PvdA is in Amsterdam bijna gehalveerd bij de Provinciale Statenverkiezingen en onttroond als de grootste partij in de hoofdstad. D66 is juist gegroeid en is nu de grootste. De opkomst in Amsterdam daalde van 54,2 procent naar 41,1 procent.

Live

Bekijk nieuwe update(s).
  1. De uitslag van Amsterdam is binnen. D66 wordt de grootste partij. De opkomst in de hoofdstad is 41,1 procent. Dat is dertien procentpunt minder dan in 2011.

    D66: 20.3% (15.5%)
    PvdA: 15.1% (28.4%)
    VVD: 13.2% (15.3%)
    SP: 12.7% (10.4%)
    GroenLinks: 11.9% (12.6%)
    PVV: 7.7% (8.3%)
    Partij voor de Dieren: 6.4% (2.7%)
    CDA: 3.3% (3%)
    CU-SGP: 2.1%
    50PLUS: 1.9% (1%)

  2. De uitslagen van de Nederlandse gemeenten druppelen binnen op onze interactieve kaart.

  3. Premier en VVD-leider Mark Rutte: 'Het is mooi te zien dat veel Nederlanders willen dat dit kabinet doorgaat. Bij de VVD-achterban wil bijna 90 procent dat het kabinet doorgaat en dat gaan we dus ook doen.'

  4. En nu is zeventien procent van de stemmen geteld. Daarbij zakt CDA weer naar 13 zetels. Het blijft een nek-aan-nekrace tussen de VVD en de christen-democraten.

  5. Een voorlopige uitslag op basis van getelde stemmen (14 procent):

    CDA 14
    VVD 13
    PVV 10
    SP 9
    D66 9
    PvdA 7
    GL 4
    CU 3
    50Plus 2
    PvdD 2
    SGP 1
    OSF/overig 1

    De cijfers wijken erg af van een eerder op de avond door de NOS gepubliceerde exitpoll van onderzoeksbureau Ipsos. Daarin stonden VVD en CDA allebei op twaalf zetels en haalde de PVV er acht. CDA, VVD en PVV scoren in dit zogeheten stemmingsbeeld beter dan in de exitpoll. SP, D66 en de PvdA doen het juist slechter dan in de exitpoll.

  6. Bij het kleinste stembureau van Nederland, in buurtschap Marle in Overijssel, hebben woensdag 56 mensen gestemd voor de verkiezingen voor de Provinciale Staten. Dat zei Wim Westhoff, die samen met zijn partner Elly in Marle zijn huis beschikbaar heeft gesteld. De opkomst was daarmee ruim 112 procent.

  7. D66 stond in de peilingen ruim voor op de VVD, maar die heeft toch een inhaalslag gemaakt

    Maurice de Hond

    De PVV kampt bij de Statenverkiezingen onder meer met de slechte opkomst in de grote steden. Ook speelt mee dat boegbeeld Geert Wilders evenals vorige keer niet op deze verkiezingslijst staat, waardoor zijn fervente aanhangers vaker zijn weggebleven bij de stembureaus.

    Dat zegt Maurice de Hond na het bekend worden van de eerste uitslagen, waarbij de PVV een stap terug lijkt te doen.

    Dat de PVV het bij de Provinciale Statenverkiezingen ook minder goed doet dan in de peilingen voor de Tweede Kamer heeft eveneens met deze beide zaken te maken, is het oordeel van de opiniepeiler.

    Inhaalslag
    De Hond vindt verder dat D66 het ondanks de mogelijke verdubbeling van het aantal Eerste Kamerzetels minder goed heeft gedaan dan verwacht. Dat komt volgens hem doordat leider Alexander Pechtold in de verkiezingsdebatten laag scoorde. 'D66 stond in de peilingen voor de Tweede Kamer ruim voor op de VVD, maar die heeft toch een inhaalslag gemaakt.'

    De Hond denkt dat het door de lage opkomst tot aan het eind van de avond spannend blijft of VVD of CDA de grootste wordt.

  8. PvdA-leider Diederik Samsom: 'Dit was al lang voorspeld, maar daarom doet het niet minder pijn. De uitslag is gewoon teleurstellend. Ondanks alle inzet in de campagne en ondanks ons optimisme en het prille herstel van de werkgelegenheid, de economie en de woningmarkt, zijn we er onvoldoende in geslaagd om het vertrouwen van de kiezer te herwinnen. Dat doet pijn en schept verplichtingen.'

    'Morgen moeten we er weer staan. De mensen verwachten dat van ons. Verwachten dat wij strijdbaar doorgaan. Onze opdracht is nog niet af. We namen twee jaar geleden verantwoordelijkheid in moeilijke omstandigheden. Dat blijven we doen, ook als, nee, júist als het moeilijk is. Er is nog zoveel te verwezenlijken. Het vertrouwen in onze idealen is onverminderd groot. De opdracht is na vanavond nog groter. We hebben verloren maar zijn niet verslagen. De strijd gaat door met dezelfde energie en overtuiging en met nog meer inzet voor Nederland en onze idealen.'

  9. CDA-leider Sybrand Buma: 'Dit wordt een avond die we niet snel zullen vergeten. Het is een spannende avond en het wordt een lange avond. Maar een ding is duidelijk. Nederland heeft grote steun gegeven aan het CDA. Steun voor onze keuzes, lagere lasten , meer banen, meer veiligheid. De CDA-vlag wappert weer in heel veel provincies in Nederland. Iemand vroeg mij: is het CDA weer terug? Mijn antwoord was: We zijn pas net begonnen.'

  10. De verkiezingsavond van de PvdA in Studio K in Amsterdam-Oost is via deze livestream live te volgen.

  11. Uitslag Amsterdam

    D66: 20.3% (15.5%)
    PvdA: 15.1% (28.4%)
    VVD: 13.2% (15.3%)
    SP: 12.7% (10.4%)
    GroenLinks: 11.9% (12.6%)
    PVV: 7.7% (8.3%)
    Partij voor de Dieren: 6.4% (2.7%)
    CDA: 3.3% (3%)
    CU-SGP: 2.1%
    50PLUS: 1.9% (1%)
    Bekijk alle uitslagen

    Alle uitslagen van de Provinciale Statenverkiezingen komen binnen op onze interactieve kaart.

    Bekijk ook de uitslagen per stadsdeel.

    De PvdA haalde in 2011 nog 28,4 procent van de stemmen, maar blijft nu steken op 15,1 procent. D66 kreeg de vorige keer 15,5 procent van de stemmen en heeft nu 20,3 procent van de stemgerechtigden achter zich gekregen.

    Het verlies is voor de PvdA de tweede dreun in korte tijd: bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 moest de PvdA al lijdzaam toezien hoe het voor het eerst niet langer de grootste partij in de hoofdstad werd. Bij de verkiezingen van gisteren werd dat signaal nog eens bekrachtigd: de PvdA halveerde en is er dus allerminst in geslaagd de Amsterdammer voor zichzelf te herwinnen.

    De VVD, in de Amsterdamse gemeenteraad coalitiepartner van D66, moet het doen met de derde plek. Zij zagen hun aandeel in de stemmen licht dalen: in 2011 kregen de liberalen nog 15,3 procent van de stemmen, nu is hun aandeel 2,1 procent lager.

    Opvallend is ook het resultaat van de PVV: tijdens de gemeenteraadsverkiezingen kon niet op de partij van Geert Wilders worden gestemd, maar nu konden Amsterdammers wel hun steun betuigen aan de PVV. Dat gebeurde echter niet massaal: slechts 7,7 procent van de Amsterdammers wil de PVV meer macht geven in de provincie.

    De Partij voor de Dieren is er blijkbaar in geslaagd haar boodschap over te brengen bij de Amsterdamse kiezer, want de natuurpartij, met één zetel in de gemeenteraad, ziet haar verkiezingsresultaat stijgen, van 2,7 procent in 2011 naar 6,4 procent nu. In Amsterdam blijkt de Partij voor de Dieren dus bepaald geen eendagsvlieg.

    De voorlopige uitslagen van de waterschapsverkiezingen worden in de loop van de dag verwacht. Pas maandag volgt dan de definitieve uitslag.

    Landelijke uitslag
    Het CDA wordt landelijk mogelijk de grootste partij bij de Provinciale Statenverkiezingen. Na telling van de stemmen in honderd gemeenten (21,9 procent van de stemmen), gaat het CDA aan kop met dertien zetels. De VVD volgt met twaalf, de PVV met tien, de SP en D66 krijgen er allebei negen. De PvdA staat op acht zetels. Dat blijkt uit de door de ANP Verkiezingsdienst verzamelde uitslagen.

    Regeringspartijen VVD en PvdA en oppositiepartij de PVV verliezen zetels. Alle andere partijen winnen zetels of blijven gelijk, zoals GroenLinks en de Onafhankelijke Senaatsfractie. Van de elf partijen in de Senaat verliezen er drie, boeken er zes winst en blijven er twee gelijk.

    Het verlies is het grootst bij de PvdA. De partij van Diederik Samsom houdt van de huidige veertien Senaatszetels er acht over. Voor Samsom is het het derde verlies op rij (gemeenteraadsverkiezingen en Europese verkiezingen), na de winst die hij boekte bij de Tweede Kamerverkiezingen in september 2012. Ook de VVD verliest: vier van de zestien zetels. De PVV is de derde verliezer: twee van de tien zetels gaan er af.

    Bij de winnaars boekt D66 de grootste winst. Die partij verdubbelt, van vijf naar tien zetels. De SP boekt twee zetels winst (naar tien), het CDA boekt een zetel winst (naar twaalf) en is daarmee samen met de VVD de grootste partij. De combinatie ChristenUnie/SGP boekt ook flink winst: van drie naar vijf. 50Plus en de Partij voor de Dieren verdubbelen: van een naar twee. De Onafhankelijke Senaatsfractie behoudt haar zetel.

    Lees hieronder het liveblog van de verkiezingsdag in Amsterdam terug.

Voorbeschouwing

In het hele land zijn om 07.30 uur de stembureaus opengegaan voor de verkiezing van de leden van de Provinciale Staten. Op enkele plaatsen konden kiezers al woensdagochtend heel vroeg hun stem uitbrengen. De stemlokalen gaan om 21.00 uur dicht.

De gekozen leden van de Provinciale Staten kiezen op 26 mei de leden van de Eerste Kamer. Ook benoemen de Provinciale Statenleden het dagelijks bestuur van de volksvertegenwoordiging op provinciaal niveau: Gedeputeerde Staten.

Woensdag kunnen mensen ook hun stem uitbrengen voor de waterschappen. Het algemeen bestuur van een waterschap is vergelijkbaar met de gemeenteraad bij een gemeente. Dit algemeen bestuur stelt het beleid van het waterschap vast en controleert of het dagelijks bestuur dat beleid goed uitvoert. Het is voor het eerst dat de verkiezingen tegelijk met de Provinciale Statenverkiezingen worden gehouden. De hoop is dat de combinatie meer kiezers zal opleveren.

Eerder werden waterschapsbesturen nog per brief gekozen.
Bij de Provinciale Statenverkiezingen ligt de opkomst al jaren rond de 50 procent, de waterschappen trekken nog geen kwart van de stemgerechtigden.

De opkomst bij de Provinciale Statenverkiezingen was in 2011 met 55,9 procent in verhouding erg hoog. De opkomst kwam toen zelfs nog hoger uit dan die bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2010 (54,1 procent).

De opkomst bij de Provinciale Statenverkiezingen daalde daarvoor al jaren, in 1995 was die voor het laatst boven de 50 procent (50,2). De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen was de afgelopen keren wel boven de 50 procent: In 2014 maakte 53,8 procent van de kiezers de gang naar de stembus, vier jaar daarvoor was dat 53,9 procent.