Binnenland Bewaar

Ook voor Amsterdammers zijn de waterschapsverkiezingen belangrijk

Dijkgraaf Gerhard van den Top: 'Het kan heel concreet zijn.'
Dijkgraaf Gerhard van den Top: 'Het kan heel concreet zijn.' © Homeira Rastegar

De belangstelling voor de waterschapsverkiezingen is minimaal. Ten onrechte, vindt dijkgraaf Gerhard van den Top van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht. 'Wij houden Amsterdam droog.'

Het gaat soms over heel technische onderwerpen, maar het kan ook heel concreet zijn

Gerhard van den Top

Zo'n enorme plensbui, zoals in de vorig zomer, die in een paar uur tijd de halve stad blank zet: dat zijn van die schaarse momenten dat Amsterdammers beseffen dat er zoiets als afwatering bestaat. 'Helaas zijn zulke calamiteiten nodig om de vanzelfsprekendheid van het waterbeheer te laten omslaan in verwondering,' zegt Gerhard van den Top, dijkgraaf van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV).

'Ik denk dat maar weinig mensen zich realiseren dat wij elke dag bezig zijn om Amsterdam droog te houden door binnen en buiten de stad voortdurend te malen en te lozen. De grachten liggen er niet alleen voor de toeristen.'

De campagne voor de aanstaande verkiezingen voor een nieuw bestuur is een ander uitgelezen moment om de goede werken van het waterschap onder de aandacht te brengen.

Achterin de rij
Niet dat de waterschapsverkiezingen zich in een grote belangstelling kunnen verheugen. Alle aandacht gaat vooralsnog uit naar de gevolgen van de provinciale statenverkiezingen voor de zetelverdeling in de Eerste Kamer en het voortbestaan van het kabinet. De dijkgraaf (zelf geen gekozen functionaris): 'Dan komt de provincie aan bod, en pas daarna het waterschap. Het zal nog een hele klus worden ons ertussen te wringen in de komende weken.'

Ook electoraal staat het waterschap achterin de rij. Zes jaar geleden reageerde in het gebied van AGV slechts achttien procent van de kiezers op de oproep een schriftelijke stem uit te brengen op een van de kandidaten.

Ook heel concreet
De combinatie met de statenverkiezingen op 18 maart zal vast en zeker een fors hogere opkomst tot gevolg hebben, maar de vraag blijft wat de legitimatie is van een bestuur dat kennelijk met zo weinig geestdrift wordt gekozen. 'De mensen zijn gewend dat het waterbeheer goed geregeld is,' geeft de dijkgraaf als verklaring. 'Dat is prachtig, maar de keerzijde is dat de betrokkenheid niet erg groot is.'
Van den Top noemt het zijn ambitie de belangstelling voor het waterschap aan te wakkeren.

'Het is belangrijk dat mensen gaan stemmen. Er doen dertien partijen mee, die elk een andere visie hebben op de prioriteiten in het waterbeheer. Dat gaat soms over heel technische onderwerpen of zaken die pas op de lange termijn spelen, maar het kan ook heel concreet zijn. In Amsterdam ontvangt zestien procent van de mensen een kwijtschelding van de waterschapsbelasting. Daar wordt in het bestuur verschillend over gedacht. In welke mate zo'n regeling wordt toegepast, is een politieke keuze.'

Publieke zaak
Andersom heeft het waterschap de kiezers ook hard nodig. De waterschappen in Nederland hebben van oudsher het recht om zelfstandig belastingen op te leggen.

Een belangrijke verworvenheid, vindt Van den Top. 'Het betekent dat er elk jaar een geoormerkt bedrag binnenkomt om het waterbeheer nu en in de toekomst goed te regelen. Je moet er niet aan denken dat dat geld in de grote tombola van de rijksbegroting terechtkomt en er met elk nieuw kabinet een nieuwe discussie begint over de hoogte en besteding van het budget. De zorg voor water is een publieke zaak die publieke bescherming verdient, en publieke controle door middel van een gekozen bestuur.'

Droge voeten
In zijn vorige baan als directeur bij het waterbedrijf Vitens Evides International was Van den Top hoofdzakelijk in het buitenland werkzaam. 'Daar heb ik geleerd hoe bijzonder de waterschappen zijn. Niet alleen als kraamkamer van de democratie met de ontwikkeling van het poldermodel, maar ook als onafhankelijke beheerder van het water.'

'Na de recente grote overstromingen in de Verenigde Staten en Engeland wordt daar druk nagedacht over een systeem om zulke calamiteiten te voorkomen. Het is opmerkelijk dat wij in Nederland, ver onder de zeespiegel, het volstrekt normaal vinden dat wij hier altijd droge voeten hebben.'