Binnenland Bewaar

Wie beëindigt het lijden van Marijke Vos?

In de ogen van de Amsterdamse PvdA jaagt Vos luchtkastelen na. Zoals de vrachttram, die vrachtwagens overbodig zou maken. Het project sneefde met veel geraas. Foto ANP
In de ogen van de Amsterdamse PvdA jaagt Vos luchtkastelen na. Zoals de vrachttram, die vrachtwagens overbodig zou maken. Het project sneefde met veel geraas. Foto ANP © UNKNOWN

AMSTERDAM - Na de verkiezingen van maart 2010 ambieert ze een nieuwe termijn als wethouder, zei Marijke Vos vorige maand. Gemakshalve ging ze ervan uit haar eerste termijn af te gaan maken. Toch is dat zeer de vraag. Vorige week overleefde ze een motie van afkeuring, maar haar politieke slagkracht nadert het nulpunt. Strompelt ze naar de eindstreep of werpt ze zelf de handdoek?

Dat ze aangeschoten wild is, werd gisteren pijnlijk duidelijk in een vergadering met de raadscommissie Zorg en Milieu. Daar maakten alle fracties bezwaar tegen het geschuif met miljoenen in de Voorjaarsnota. Het onderstreept dat Vos voornaam verliezer is van de bezuinigingsronde. Ze laat 8,5 miljoen euro (op een budget van dertien miljoen) weghalen bij een prestigieus plan voor schonere lucht.

Vervolgens richtte de raad de pijlen op Vos' idee voor een gemeentelijk energiebedrijf. Met veel bombarie bracht ze dit vorige maand naar buiten. De gemeente zou voor tientallen miljoenen euro's groene energie gaan produceren.

Vos vertelde er niet bij dat PricewaterhouseCoopers (PWC) grote bedenkingen had. Integendeel, de Volkskrant-medewerker die de primeur kreeg (tevens mede-eigenaar van de Franse wijnboerderij van Vos), meldde op gezag van de gemeente dat PWC het plan nodig vindt om de Amsterdamse milieuambities te realiseren.

Dat klopt dus niet en de raad bleek gisteren onder de indruk van PWC's bezwaren. Dat ging zover dat Vos niet eens toestemming kreeg voor nader onderzoek. Ze moet een nieuw onderzoeksvoorstel doen, dat de raad in september bekijkt.

De vernedering verkleint de kans dat GroenLinks in maart kiezers met een milieutrofee kan paaien. De noodzaak daarvan wordt gevoeld na het afschieten van de milieuzone. GroenLinks zag het verbannen van vervuilende personenauto's uit de stad aanvankelijk als bewijs van haar macht. Nu Vos erkent dat de effectiviteit van de zone nihil is, staat die macht ter discussie. Vos hoopt met een energiebedrijf alsnog het verschil te maken. Na gisteren lijkt de kans daarop verkeken.

Daarmee komt het politieke einde in zicht van een wethouder die nooit heeft overtuigd.

Marijke Vos verruilde met grote ambities de Tweede Kamer voor de Stopera. Misschien wel te grote ambities. Vos stelt zich vaak op als een soort milieuminister. PvdA-raadslid Peggy Burke legde gisteren de vinger op de zere plek, toen ze Vos vroeg of ze zich niet moet richten op betere luchtkwaliteit (door bijvoorbeeld extra groen en meer openbaar vervoer) in plaats van een beter klimaat.

Vos wil de CO2-uitstoot van Amsterdam in 2025 met veertig procent hebben verminderd ten opzichte van 1990. De lat ligt tien procent hoger dan bij het kabinet. Kun je dat als stad realiseren of moet je dat overlaten aan de regering en Europa?
Zelfs een milieuactivist als Diederik Samsom waarschuwt dat gemeenten niet moeten doordraven. Het PvdA-Kamerlid zei deze week dat Amsterdam niet zelf stroom moet gaan verkopen, omdat marktpartijen dat beter kunnen. De stad zou zich moeten beperken tot het vormen van een financieel fonds om groene energie te stimuleren.

In de ogen van de Amsterdamse PvdA jaagt Vos luchtkastelen na. Zoals de vrachttram, die vrachtwagens overbodig zou maken. Het project sneefde met veel geraas. Net als de milieuzone. Vos heeft haar hoop nu gevestigd op elektrisch vervoer. Het Milieucentrum Amsterdam, van oudsher bondgenoot, is sceptisch na de eerdere fiasco's.

Het ging in 2006 al mis met het gifschip de Probo Koala. Zonder Vos te informeren liet de Amsterdamse milieudienst het schip met dodelijke lading de Amsterdamse haven verlaten. Dat ze de schuld vervolgens bij haar ambtenaren legde, leverde haar weinig sympathie op in het gemeentelijke apparaat.

De jaren erna bewees ze een goede neus te hebben voor het veroorzaken van problemen. Ze negeerde adviezen van collega-wethouders om het afblazen van de milieuzone snel bekend te maken. Gevolg: het lekte uit en de publicitaire schade was navenant. Ze suggereerde in de raad dat het hele college het traineren van het besluit ten volle had gesteund. Een handiger bestuurder had dit in het midden gelaten, om niet betrapt te kunnen worden op onwaarheden.

Met het energiebedrijf negeerde ze adviezen om te wachten met het zoeken van publiciteit. Ze blies hoog van de toren, om een voldongen feit te creëren. De PvdA geeft haar die ruimte niet, in het besef dat een nieuwe nederlaag het einde kan zijn van een politica die in Amsterdam ontdekte dat een prima staat van dienst als Kamerlid niets zegt over bestuurlijke kwaliteiten. (BAS SOETENHORST)