Amsterdam Bewaar

Duitsland erkent Asterdorp in Noord als getto

Driehonderd Joden moesten in de oorlog naar het getto Asterdorp in Noord verhuizen
Driehonderd Joden moesten in de oorlog naar het getto Asterdorp in Noord verhuizen © JH Mulder Junior / Stadsarchief Amsterdam

Asterdorp, een voormalig heropvoedingskamp in Noord en in de oorlog een woonoord voor Joden, is onlangs door de Duitse overheid officieel erkend als getto.

Vorig jaar werden de Transvaalbuurt, Rivierenbuurt en voormalige Jodenbuurt al op de zogeheten gettolijst geplaatst. Asterdorp was het vierde getto in de stad. Driehonderd Joden moesten in de oorlog naar het getto verhuizen.

'Het is historisch gezien belangrijk dat Asterdorp op de lijst staat. In Nederland zijn de meeste Joden gedeporteerd, dat kwam onder meer door die gedwongen verhuizingen naar de Amsterdamse getto's. Dat is altijd onderbelicht gebleven,' zegt Flory Neter, voorzitter van het Verbond Belangenbehartiging Vervolgingsslachtoffers (VBV).

Uitkering
Joden die in de oorlog in Asterdorp hebben gewoond of gewerkt kunnen met deze erkenning een uitkering krijgen, mits zij aan bepaalde voorwaarden voldoen. Zij moeten op een transportlijst hebben gestaan, in een kamp zijn geweest of ondergedoken hebben gezeten.

Asterdorp bestaat uit 132 huizen en werd in 1927 voor 'ontoelaatbaren', asociale gezinnen gebouwd. Het 'dorpje' werd in mei 1942 door de Duitsers gevorderd. Stateloze Joden uit het Gooi en Amsterdamse Joden uit de Rivierenbuurt en omliggende gemeenten werden er vanaf de zomer 1942 naar toe gebracht om hen later naar de Transvaalbuurt te transporteren waarvandaan ze op deportatie gingen. Het getto heeft een jaar lang bestaan.

Bang
Loes Fransman (78) woonde er in 1943 enkele maanden met haar ouders en zusje. Het gezin kwam vanuit een ruime woning in de Rivierenbuurt naar Asterdorp. 'We werden opgehaald door een wagen van Puls en namen wat meubeltjes mee. Toen we in Asterdorp aankwamen, viel me meteen op hoe klein die woning was. Het was een kleine buurt met muren. Je kon er niet verdwalen. Maar ik weet nog wel hoe bang ik er was.'

De helft van de Joden werd vanuit Asterdorp naar de Transvaalbuurt overgebracht. De andere helft dook onder. In 1955 is Asterdorp afgebroken, alleen het poorthuis is blijven staan.

Lees dit weekend (12/13-12) meer in Het Parool: Van schoremstad tot Joods getto