Binnenland Bewaar

Zonnepanelen mogelijk op twee derde Amsterdamse daken

Ruim twee derde van de panden in Amsterdam-Centrum komt in aanmerking voor zonnepanelen.
Ruim twee derde van de panden in Amsterdam-Centrum komt in aanmerking voor zonnepanelen. © Het Parool/CvW

Op twee derde van de gebouwen in de binnenstad zijn zonnepanelen mogelijk. Slechts op de helft van de panden met historische waarde, zoals monumenten, zijn erfgoedregels een sta-in-de-weg. Dat blijkt uit een inventarisatie door het gemeentelijk bureau Monumenten en Archeologie.

Wie van buiten komt, denkt meteen: o jee, dan mag ik niks

De resultaten zijn verrassend; algemeen wordt aangenomen dat de strenge regels die monumenten beschermen tegen moderne aanpassingen een struikelblok zijn voor zonnepanelen.

'Dit had ik nooit verwacht, het is echt indrukwekkend voor een historische binnenstad,' zegt bouwhistoricus Dik de Roon, die het onderzoek heeft gedaan. 'Het is Unescogebied, een beschermd stadsgezicht. Wie van buiten dit bureau komt, denkt meteen: o jee, dan mag ik niks.'

Hij merkt bovendien op dat de percelen waar op het eerste gezicht geen bezwaar is tegen zonnepanelen, gemiddeld groter zijn dan de percelen waar dit geen optie is.

'Dus veel meer dan de helft van het totale dakoppervlak van alle historische panden is geschikt voor zonnepanelen zonder daarmee het historische stadsbeeld te verstoren.'

Zorg
'Er kan eigenlijk heel veel in die stad,' concludeert directeur Aart Oxenaar van Monumenten en Archeologie. De zorg voor monumenten laat zich goed combineren met de wens van steeds meer stedelingen om hun eigen energie op te wekken.

'Dat gaat goed samen. Dit zijn allemaal monumenten waar zonnepanelen op kunnen,' zegt hij, wijzend op de kaart. 'Je hoort nog steeds onze eigen verbazing.'

Dak voor dak heeft De Roon van ruim zeventienduizend percelen in de binnenstad bekeken of zonnepanelen daar uit den boze zijn. Daarvan hebben er 11.896 bouw- of architectuurhistorische waarde, waarvan 8863 monumenten. Op 6109 van deze percelen zijn op ten minste een deel van het dak zonnepanelen mogelijk, meestal omdat ze op platte of bijna platte daken toch niet zichtbaar zijn.

Zonatlas
Daarmee is niet gezegd dat deze daken ook geschikt zijn voor het opwekken van energie. Maar daarvoor heeft de gemeente al de Zonatlas, een website die per dak een schatting maakt van de te verwachten opbrengst en huiseigenaren negatief adviseert als er te weinig licht op valt.

Ook geeft het onderzoek eigenaren van monumenten nog niet het groene licht om zonnepanelen aan te schaffen. Een advies van de welstandscommissie blijft wettelijk noodzakelijk. Wel geeft het onderzoek een indruk van het oordeel waar de commissie waarschijnlijk op zal uitkomen.

Instemming is voor die commissie dan nog maar een kleine stap. Wethouder Abdeluheb Choho (Duurzaamheid) kondigde onlangs al aan te onderzoeken of de leges omlaag kunnen voor dit soort kleine bouwaanvragen waar de welstandscommissie niet zo veel omkijken naar heeft. Nu zijn de leges voor alle aanpassingen aan monumenten 450 euro - nogal een bedrag afgezet tegen de totale investering in zonnepanelen.

Eerder deze maand maakte Choho in de binnenstad al meer zonnepanelen mogelijk op panden die geen monument zijn. De regel dat zonnepanelen in de beschermde stadsgezichten alleen mogen aan de achterkant en op slechts dertig procent van het dak, wordt geschrapt voor gebouwen die geen monument zijn.

Grachtengordel
'Dit is hartstikke goed nieuws,' zegt Suze Gehem van De Groene Grachten. Dit op initiatief van Wubbo Ockels begonnen adviesbureau beoogt historische panden duurzamer te maken. Vanaf het begin lag de nadruk daarbij op de grachtengordel. 'Als het lukt bij het moeilijkste stukje erfgoed, dan kan het overal.'

Dat blijkt dus wel. 'De stad heeft twaalf vierkante kilometer dakoppervlak, daar kunnen we dus van alles mee doen. Onze vuistregel is dat vier tot zes zonnepanelen al lonend zijn, die kun je al gauw kwijt. Alle beetjes helpen.'

Ook D66-raadslid Marijn Bosman, die de regels voor zonnepanelen in het beschermde stadsgezicht aan de kaak stelde, is enthousiast. 'In het centrum gaat het vaak om wat grotere daken. Ik vind het belangrijk zo veel mogelijk verschillende panden toegang te geven tot zonnepanelen. Als mensen zonnepanelen nemen, blijkt dat een enorme impuls voor meer duurzame acties, omdat ze inzien dat ze echt iets kunnen doen voor het klimaat.'

Op haar meldpunt Viezeregels.nl verzamelt ze regelgeving die duurzaamheid in de weg staat. Daar wordt nogal eens melding gemaakt van de regels van monumenten, maar vooral waar ze dubbelglas onmogelijk maken.