Amsterdam Bewaar

Ook na de oorlog bleef Mientje ten Dam-Pooters (1917-2016) een verzetsvrouw

Mientje ten Dam wilde graag honderd worden, want dan kwam de burgemeester op bezoek.
Mientje ten Dam wilde graag honderd worden, want dan kwam de burgemeester op bezoek. © .

Onrechtvaardigheid, daar kon Mientje ten Dam-Pooters beslist niet tegen. 'Als je niets doet tegen onrecht, ben je medeplichtig,' zei de verzetsvrouw die na de eerste razzia op 25 februari 1941 haar collega's in het naaiatelier opriep te gaan staken. Ook in haar latere leven zou ze altijd voor de zwakkeren in de samenleving opkomen. Ze overleed vrijdag, 99 jaar oud.

Gebeurde er iets onrechtvaardigs, dan trok ze haar mond open

Ten Dam werd als vierde kind in een groot gezin op de Nieuwmarkt geboren, waar haar vader café De Vriendschap runde. Ze sloot zich in de jaren dertig aan bij de communistische jeugdbond De Zaaier en ging later als japonnennaaister in het atelier van Dooyes en van Cuijk aan de slag.
Na de eerste razzia zag ze haar vader voor het eerst huilen. 'Ik zag zijn tranen over zijn wangen biggelen. Hij had gezien hoe de Joodse mannen op hun hurken zaten op het plein en werden weggevoerd', vertelde Ten Dam in de talrijke interviews die ze na de oorlog gaf.

De familie Pooters ging in het verzet. Haar broer Pam was een van de leiders van de verzetsgroep CS-6. Hij werd later opgepakt en gefusilleerd. Zus Nel werd eveneens gepakt en kwam in verschillende concentratiekampen terecht. Mientje en haar latere man Jaap ten Dam wisten uit Duitse handen te blijven.

Uitgesproken
Ten Dam bracht de illegale Waarheid rond en verborg menig Joodse onderduiker in haar huis aan de Waverstraat 67, 3 hoog. Haar woning werd door de verzetsmensen van de groep CS-6 ook als 'safehouse' gebruikt. 'Angst kende ze wel, maar ze liet zich daar niet door leiden', zegt haar goede vriendin Elske Berkhout.

Ten Dam, moeder van vier kinderen, was een stoere vrouw met een enorm doorzettingsvermogen. Een beetje feministisch, humorvol, stout maar vooral vrijgevochten, zegt Berkhout. 'En heel uitgesproken ook', aldus zoon Taco. 'Gebeurde er iets onrechtvaardigs, dan trok ze haar mond open.'

Februaristaking
Over de jaren 1940-1945 sprak ze vaak en tot op hoge leeftijd woonde ze de herdenking van de Februaristaking bij. 'De oorlog is altijd bij ons in huis geweest', zegt Taco. Aan de muur hingen foto's van Hans Katan, Jan Verleun en broer Pam van de groep CS-6, allen gefusilleerd. Haar angsten liet ze aan haar familie niet zien, wel haar verdriet.

Vanaf de jaren zeventig gaf ze voorlichtingslessen over de oorlog op scholen. Ze had vaak haar map met daarin brieven en haar persoonsbewijs bij zich. Taco: 'Het was een soort belofte aan de jongens die waren gevallen. Toen ze te oud werd, nodigde ze de klassen bij haar thuis uit.'

Discriminatie
De lessen koppelde ze altijd aan de hedendaagse situatie. Discriminatie pikte ze niet. Taco: 'Ze stapte erop af toen een Nederlands gezin in haar straat niet aardig deed tegen Marokkaanse buren.'

Aan het eind van haar leven kwam ze in het Sarphatihuis terecht. Ze vond het vreselijk haar zelfstandigheid te verliezen. Berkhout: 'Ze wilde graag honderd worden, want dan kwam de burgemeester op bezoek. Ze zei het een beetje spottend, maar ze meende het wel.'

Mientje ten Dam-Pooters wordt vrijdag om 12 uur begraven op begraafplaats De Nieuwe Ooster, naast haar zuster Nel.