Binnenland Bewaar

'Om een leerling goed te kennen, heb je zelfkennis nodig'

'Om een leerling goed te kennen, heb je zelfkennis nodig'
© Het Parool/Dida Mulder

Ilja Klink (38) is de voorvrouw van een verse lichting onderwijsvernieuwers. Ze stond aan de wieg van het populaire Hyperion Lyceum en is directeur van de Nederlandse School, waar docenten zichzelf en het vak opnieuw uitvinden.

Klink, de voormalige rector van het populaire Hyperion Lyceum in Amsterdam-Noord, is nog nooit zo druk geweest: in september gaat de Nederlandse school van start, een gloednieuw opleidingsinstituut voor 'meesterlijke' docenten. En Klink is de directeur.

Wat is een meesterlijke leraar?
'In elk geval iemand die oog heeft voor zijn leerlingen. Ook voor die vervelende leerling die je het liefst aan zijn oor naar buiten sleurt. Je moet zien wat voor iemand die leerling is. Om dat goed te kunnen heb je zelfkennis nodig.'

Jullie beginnen dit schooljaar. Hoe gaat de Nederlandse School eruitzien?
'Er is jaren aan dit plan gewerkt, eerst vanuit een designteam, waarin ook Jelmer (Evers, schrijver van onderwijsvernieuwingsboek Het Alternatief en Klinks vriend) zat. De pilot werd op het Hyperion gedraaid. De Nederlandse School wordt een plek waar leraren uit het voortgezet onderwijs hun eigen vernieuwingstraject ontwikkelen. We gaan ervan uit dat docenten nieuwsgierig zijn naar zichzelf, hun leerlingen en de wereld buiten school. Ze krijgen coaching, masterclasses, gaan zelf ondernemen en ontmoeten mensen van buiten het onderwijs. Er is geen vast gebouw, leren kan ook in een tuin, of bij een bedrijf op bezoek.'

U wilde geen docent worden, maar u werd toch lerares.
'Ik ben de lerarenopleiding gaan doen, zodat ik in elk geval een papiertje had. Tijdens de opleiding liep ik stage op het Montessori Lyceum Amsterdam. En toen wist ik het: ik vond het fantastisch.'

Hoe ging de eerste keer voor de klas u af?
'Prima. Ze vonden me wel leuk, denk ik. Ik was wel zenuwachtig, maar ik zag het ook praktisch: zij komen naar school om iets te leren, dus dat ga ik doen. En zelf heb ik vooral geleerd dat leerlingen niet dom zijn. Want dat dacht ik: leerlingen zijn dom, ongeïnteresseerd en lastig.'

Wat was u zelf voor een leerling?
'Ik was best een braverd. Ik had altijd mijn spullen op orde, maar buiten de les was ik zeker niet braaf. Toen ik eenmaal mijn diploma op zak had, heb ik aan mijn moeder opgebiecht dat ik toch vaak níet de eerste drie uur vrij had gehad.'

Wat is het geheim van het Hyperion? Afgelopen jaar was het de populairste school onder kinderen met een vwo-advies. Is het door het rappend Frans leren, zoals in VPRO's Tegenlicht was te zien?
'De tijd was rijp voor iets nieuws. En we pakten het anders aan. Er zijn vakken logica en argumentatieleer, Grote Denkers, lifestyle informatics en drama en rede. Verder betrokken we de ouders ook actief. Ik denk dat het Hyperion anders is dan andere scholen doordat de school de buitenwereld actief opzoekt. We nodigden Tweede Kamerleden uit voor gastlessen, docenten twitteren actief, bloggen en laten van zich horen bij onderwijsdebatten.'

Maar u schafte het vak Duits af.
'Daar is zo veel kritiek op geweest! Terwijl dat echt niet over één nacht ijs ging. Er is heel veel over vergaderd en democratisch een besluit genomen. We hadden gewoon te veel vakken. De kinderen werden gek. Er moest er een uit, en dat ging niet Spaans worden. Dus werd het Duits. Op Twitter krijg ik soms het gevoel dat ik in mijn eentje verantwoordelijk word gehouden voor de verloedering van de Duitse taal en cultuur in Nederland. Wat ik ervan heb geleerd, is dat meningen over onderwijs vaak persoonlijk en emotioneel zijn. En eerlijk gezegd vind ik het nog steeds een goed idee om Duits af te schaffen. Daarbij, als kinderen - het zijn allemaal slimme kinderen op het Hyperion - het alsnog willen leren, dan leren ze het zichzelf toch aan? En er zijn genoeg scholen waar Duits wel wordt gegeven.'

Uw vertrek bij het Hyperion verraste velen. Waarom verliet u die droombaan?
'De eerste tweeënhalf jaar was ik overal bij betrokken, ook omdat ik de enige was met een volledige baan. Maar op een gegeven moment gingen steeds meer mensen verantwoordelijkheid nemen. Dat was tof, maar ik voelde me een beetje schuldig. Was ik nog hard genoeg aan het werk? En je hebt dat schooljaar, wat toch ook elk jaar een beetje hetzelfde is.'

Is u weleens verweten dat u maar kort ergens werkt?
'Nee, niet in mijn gezicht. Toen ik het team van het Hyperion moest vertellen dat ik weg zou gaan, was ik bloedzenuwachtig. Terwijl ik het vertelde, moest ik keihard huilen. Het hele team applaudisseerde en daarna zijn we de kroeg in gedoken.'