Binnenland Bewaar

Moet het schijnveilige zebrapad maar weg?

De zebra over het fietspad bij de ingang van het Vondelpark aan de Stadhouderskade. De fietser gaat door rood, en ook nog tegen de rijrichting in.
De zebra over het fietspad bij de ingang van het Vondelpark aan de Stadhouderskade. De fietser gaat door rood, en ook nog tegen de rijrichting in. © Floris Lok

Het zebrapad biedt schijnveiligheid, want fietsers stoppen er toch niet voor. Weg ermee dus, zegt de wethouder. Bij het Vondelpark heeft de voetganger inderdaad weinig aan de oversteekplaats.

Het is alsof men zegt: veel mensen sterven in een ziekenhuis, dus ziekenhuizen zijn levensgevaarlijke plekken

Berry den Brinker, verkeersdeskundige

Ze voelen zich aangeschoten wild en zo zien ze er ook wel een beetje uit. Bill Jamme (62) en zijn vrouw Livia (61) uit Virginia zijn nu twee volle dagen in Amsterdam en inmiddels vaak genoeg gewaarschuwd op en rond fietspaden. 'Die fietsers hier racen steeds vlak voor je langs. Eén ding weten we nu wel: echt ontspannen wandelen is er hier niet bij.'

Bij het zebrapad pal voor de uitgang van het Vondelpark maken zij zich op om over te steken richting Max Euweplein. De Stadhouderskade, zeker ook geen fijne straat op dit punt, gaat geen problemen opleveren, zegt Bill. 'Het fietspad, dát is het echte probleem hier. Dat hier een zebrapad is, betekent niks: geen fietser die stopt.'

Kop-staartbotsingen
De Amerikanen verwoorden hiermee de klachten van veel andere voetgangers als het over zebrapaden gaat: fietsers trekken zich er niks van aan. Het is de reden dat de gemeente ze graag wil verwijderen op die punten waar het naastgelegen kruispunt is geregeld met verkeerslichten. Volgens wethouder Litjens (Verkeer) kúnnen fietsers vaak niet stoppen voor de zebra vanwege de toegenomen drukte op de fietspaden. 'Dan krijg je kop-staartbotsingen.'

Veel voetgangers op het hectische fietspad bij de ingang van het Vondelpark hebben weinig begrip voor de voorgenomen maatregel van Litjens. Dat een zebrapad schijnveiligheid biedt, dat klopt, zegt bijvoorbeeld buurtbewoonster Deborah Redding (81). 'Maar dat komt niet doordat fietsers niet kúnnen stoppen, ze willen het gewoon niet.'

Zelden tot nooit stoppen
Een half uurtje posten is genoeg om te zien dat de waarheid toch weer ergens in het midden ligt. Kijk bijvoorbeeld naar dat gezin dat wil oversteken terwijl er net een soort konvooi aan fietsers aankomt. Een klein stukje verder zien de fietsers het stoplicht voor de oversteek over de Hobbemastraat op groen staan. Collectief wordt een tandje bijgeschakeld.

Stel dat de voorste fietser stopt: het zou waarschijnlijk een Tour de France-achtige valpartij opleveren. Het gezin leek gelukkig toch al niet van plan gebruik te maken van haar recht op voorrang: ze wachten rustig af tot er een gat valt en ze schielijk kunnen oversteken. Tegelijk valt echter op dat ook fietsers die zich niet in een peloton bevinden zelden tot nooit stoppen voor mensen die staan te wachten bij een zebrapad.

Het valt allemaal ook wel mee, zegt een fietser die uiteindelijk wel wil reageren. Hij ('noem me maar Ron') kent de regels, hij wéét dat hij eigenlijk moet wachten op voetgangers die aangeven over te willen steken bij een zebrapad, maar soms is het gewoon allemaal niet handig. 'Dit fietspad is tijdens de spits onwijs druk. Als je steeds moet wachten op iemand die wil oversteken, dan kom ik echt nooit op mijn werk. Voetgangers die willen oversteken kunnen toch ook gewoon even wachten tot het snelle verkeer voorbij is?'

Voetgangers de dupe
Zebrapaden schrappen omdat fietsers zich niet aan de verkeersregels houden is een beetje de omgekeerde wereld, zegt Berry den Brinker, verkeersdeskundige en bewegingswetenschapper aan de VU. 'Het is een héél slecht plan. De fietsers overtreden de verkeersregels en dan passen we die regels zo aan dat datzelfde verkeerde verkeersgedrag ineens niet meer erg is.'

Den Brinker, zelf visueel beperkt, zegt dat zebrapaden voor mensen met een handicap vaak het enige houvast vormen om veilig te kunnen oversteken op drukke punten. Volgens hem wordt het probleem van de verkeerde kant benaderd. 'Het is alsof men zegt: veel mensen sterven in een ziekenhuis, dus ziekenhuizen zijn levensgevaarlijke plekken. Maar eigenlijk zou de fietser beter moeten worden opgevoed. Ik ben bang dat voetgangers hier uiteindelijk de dupe gaan worden van een heel slechte regeling.'