Binnenland Bewaar

Het mysterie van de verdwenen metershoge leeuwen

De Oostertoegang nu en zoals die volgens het Genootschap Leeuwen van het Centraal Station moet worden.
De Oostertoegang nu en zoals die volgens het Genootschap Leeuwen van het Centraal Station moet worden. © Henk Dijkman

Hoe kunnen metersgrote stenen leeuwen nou zoekraken? Het Centraal Station moet er op z'n minst twee terugkrijgen, vindt Henk Dijkman.

Die lelijke keet moet eraf en het beton moet weg

Henk Dijkman

Ruim honderd jaar geleden pronkten 22 leeuwen op de spoorwegviaducten van het Centraal Station, maar na uitbreidingen was geen plaats meer voor de beesten. Ze werden verkocht en raakten verspreid over heel Nederland. Henk Dijkman (57) van het Genootschap Leeuwen van het Centraal Station jaagt nu op de stenen roofdieren en is druk bezig de hele groep in kaart te brengen. Het genootschap pleit ook voor het terugplaatsen van twee exemplaren bij de Oostertoegang, de plek waar ze oorspronkelijk stonden.

Geen enkele leeuw staat meer op zijn originele plek. Zestien zijn door het hele land teruggevonden. Zes zijn nog zoek. Vreemd, want ze zijn niet bepaald over het hoofd te zien. Kapotgevallen dan misschien? 'Er zou er best eentje gesneuveld kunnen zijn, maar zes? Dat geloof ik niet,' zegt Dijkman.

Best twee missen
Bij de Oostertoegang is de zuidwesthoek nu verborgen door een rode bouwkeet, maar als het aan het genootschap ligt, wordt dat bouwsel morgen nog gesloopt. Dijkman: 'Die lelijke keet moet eraf en het beton moet weg. Dan verschijnt het zandstenen vleugelgebouw, ontworpen door de architect Dolf van Gendt. Daarop stonden er twee en die moeten worden teruggezet.' 

Die twee leeuwen zijn niet zoek: ze staan in het Beatrixpark in een hoekje. In totaal zijn er vier in het dit park. 'Dus ze kunnen er best twee missen,' zegt Dijkman. Verschillende partijen hebben steun toegezegd en op de website kunnen bezoekers ook aangeven dat ze voor zijn. Dijkman weet alles over iedere gevonden leeuw. Hij heeft van jongs af aan een passie voor de stationsleeuwen. 'Als jongetje kwam ik met die beesten in aanraking. Mijn grootouders in Buiksloot hadden twee leeuwen van het Centraal Station in hun tuin. Dat waren gigantische beelden van twee meter hoog. Ik was erdoor geïmponeerd.'

Uit de hand gelopen hobby
'De beelden zijn in 1875 met de hand gehakt,' zegt Dijkman. De kunstenaar is onbekend. Dijkman denkt dat de leeuwen symbool hebben gestaan voor de strijd tussen het rijk en de stad. Amsterdam wilde niet dat het station in het hart van de haven kwam. Uiteindelijk gebeurde dit toch. De scheepvaart moest echter onbelemmerde toegang houden tot de stad. Daarom zijn drie poorten gemaakt en daarop kwamen de leeuwen.

Elf exemplaren staan bij de waterkant en hebben het Amsterdamse wapen met de drie Andreaskruisen. Ze verdedigen de scheepvaartbelangen. De andere helft heeft het rijkswapen vast en staat aan de kant van het spoor. Die verdedigen het rijksbelang. Dinsdag houdt Dijkman een lezing in Huize Antonius en donderdag 23 april is er een rondleiding vanaf de Oosterdokskade. Dijkman kan uren doorpraten over de leeuwen. Hij lacht. 'Het is een uit de hand gelopen hobby.' 


Lezing, 14 april 20.00 tot 22.00 uur in Huize Antonius, Kamperfoelieweg 207. € 5,00) Rondleiding, donderdag 23 april 13:30 uur, hoek Oosterdoksstraat-Oosterdokskade.