Kunst & Media Bewaar

Amsterdam heeft een nieuwe trend: de escape room

Amsterdam heeft een nieuwe trend: de escape room
© Dingena Mol

Escape rooms waren al een sensatie in het buitenland, nu openen er in één maand drie in Amsterdam. Je laat je er met een groepje in opsluiten om er binnen een uur uit te ontsnappen, als het lukt. 'Ik heb een muntje!'

Speciaal voor de Parool-lezers heeft Sherlocked een raadsel gemaakt, zoek de oplossing en win!

Gisteren is een verdachte in de Antwerpse diamantenroof van 21 miljoen euro, een professor in de Letterkunde, dood aangetroffen in zijn appartement. De professor was gespecialiseerd in de verhouding tussen letters en objecten. In zijn hand werd een briefje gevonden. De betekenis van het briefje (onder de foto) zou volgens de politie kunnen leiden naar de locatie waar de diamant zou zijn verborgen. De politie reikt een beloning uit aan degene die de betekenis van het briefje kan verduidelijken of nog beter, de plaats waar de diamant zich zou bevinden.*

'Wie geen eind kent lost ons op van onze pijn, denkende dood en eeuwig rein. Niet in leemte maar als in een duur genieten, zal jij eren en niet' *

De eerste 7 juiste antwoorden verdienen een mysterie ervaring. Kan jij dit meestermysterie oplossen?

Antwoord op: team@sherlocked.nl
Fictieve laag over de werkelijkheid

'De escape room is een afspiegeling van klassieke point-and-click-computerspelletjes,' zegt Menno Deen (32), game-ontwerper en onderzoeker aan de HvA, Fontys Hogeschool en TU Eindhoven. 'Bij die spelletjes ziet de speler vaak een kamer en kan hij door te klikken op bijvoorbeeld de prullenbak of een schilderij een hint vinden over waar hij verder moet zoeken. Het doel is om uiteindelijk uit de kamer te ontsnappen.' Een ander voorbeeld is Myst, een raadselachtige spellenserie met hetzelfde concept maar niet specifiek in een kamer.

Hij vindt escape rooms een interessante ontwikkeling: 'Er zijn steeds meer mogelijkheden om games om je heen te ervaren zonder aan een beeldscherm gekluisterd te zitten. Bijvoorbeeld realitygames op je telefoon, daarbij ervaar je een fictieve laag over het echte leven. Zoals een spelletje waarbij je speelt dat je een vampier bent, dan loop je rond door de stad en ben je constant op je hoede voor andere spelers. Dat kan best intensief zijn en is niet voor iedereen weggelegd.'

De ontwikkelingen spelen zich volgens hem niet alleen in de gamewereld af. 'Je ziet het ook met internet. Alles staat in verbinding met alles. Zo krijgt het digitale een verlengstuk in het echte leven.' Hij denkt dat de mogelijkheden zich nog verder zullen uitbreiden: 'Straks is er wellicht een hele escape world.'

Met zijn vieren worden we een vrij donkere huiselijke kamer binnengebracht. Aan de muur hangen landkaarten en er staat een kastje met modelvliegtuigjes. Dan gaat de deur op slot. De timer op het tv-scherm in de kamer geeft aan dat we een uur hebben om de kluis te openen waarin de sleutel van de deur zit. Even staan we verdwaasd om ons heen te kijken, dan beginnen we driftig te zoeken naar aanwijzingen. Het is net of we in The Room of Riddles, een zogenoemde escape room, in een computergame zitten.

In het buitenland zijn er al ketens van, nu openen er drie in Amsterdam: The Room of Riddles, The Escape Hunt en Sherlocked. Je laten opsluiten in een kamer en er nog voor betalen ook - gemiddeld twintig euro per persoon. Dat klinkt onwerkelijk, maar vooral in het buitenland is het een gewild uitje onder vrienden, familie of collega's. The Escape Hunt, vanaf volgende maand in Amsterdam, heeft vijftien locaties over de wereld.

'Een muntje, ik heb een muntje,' roept Dingena. We inspecteren alle meubels van onder tot boven, zelfs de kussenhoezen worden opengeritst, want Fares vindt ze maar verdacht. Intussen probeert Arshad wijs te worden uit een serie vliegtickets. We zijn op zoek naar een cijfercode om een slotje open te krijgen.

Enthousiast
The Room of Riddles werd bedacht door Renske Swierstra (31) en Lourens Keers (29). Ze bezochten in april een escape room in Zürich en werden zó enthousiast dat ze er naast hun fulltime baan één hebben opgezet. De kamer zit in het oude Sanomagebouw in Nieuw-West, in een woonwijk dicht bij een aantal hotels en grote bedrijven. 'We wilden er één maken zonder de horror-elementen die in het buitenland vaak worden gebruikt,' zegt Swierstra. 'We kozen voor het thema reizen en kregen van een piloot in de familie een Martinairjasje en een propeller van een kennis met een designwinkel.'

Claustrofobie
Dingena is helemaal enthousiast, terwijl het haar van tevoren niets leek. De kamer is volgens Swierstra niet geschikt voor mensen met claustrofobie. Kinderen jonger dan veertien mogen er ook niet in; veel hints zijn namelijk in het Engels. Hoewel ze zich bij Sherlocked vooral op jongeren en bedrijven richten, mag iedereen er naar binnen. 'Misschien zijn kinderen er juist wel beter in, omdat ze anders naar de wereld kijken,' zegt Victor van Doorn (26), één van de initiatiefnemers. 'Of ouderen; mijn oma zit altijd te puzzelen en is daardoor ontzettend scherp.'

Aanbouw
Bij hem is de kamer nog in aanbouw; het plafond ligt open en er staat een man te klussen in een kast. Alle meubels zijn ongeveer honderd jaar oud. 'Ze komen overal vandaan: een tafel uit Drenthe en een kast uit Brabant. Deze klok kregen we van het Klokkenmuseum toen we daar ons verhaal vertelden,' zegt Van Doorn. Daar waar vroeger onder meer de kleedkamers van het Philharmonisch Orkest zaten, komt nu een escape room: in de kelder van de Beurs van Berlage.

Maanden hebben ze het mysterie rond hun locatie in stand gehouden. 'Met de moderne technologie weet iedereen bijna alles. Een geheim is wat waard in deze tijden,' zegt Tristan Hupe (27). Is het nou een enkele kamer of niet? Tijdens de bouw is het antwoord nog te zien, maar straks zullen de bezoekers het op eigen houtje moeten ontdekken. Micah Kessel (31): 'Het wordt pas spannend als de realiteit zich vermengt met de fantasie.' Zij hadden ook in het buitenland ervaringen met een escape room en vonden dat het beter moest kunnen: 'Het verhaal was vaak te dun,' zegt Kessel. 'Na de voordeur was je het alweer vergeten. En er was altijd wel iets met codes of sleutels. Bij ons is het verhaal belangrijker en je moet al je zintuigen gebruiken om eruit te komen.'

Walkietalkie voor hints
Wat nou als je de raadsels niet kunt oplossen in een uur? 'Dat heb ik in het buitenland meegemaakt. Dat was een enorme anticlimax,' zegt Van Doorn. 'We hebben geprobeerd genoeg hoogtepunten in het spel aan te brengen, zodat het toch leuk blijft als je het niet haalt.'

Bij The Room of Riddles hebben ze er iets anders op bedacht: je mag via een walkietalkie om hints vragen, al merken ze dat sommigen daar te koppig voor zijn. Het nadeel van escape rooms is dat je na een keer spelen weet hoe de kamer in elkaar zit. 'Gelukkig maar dat er meerdere escape rooms komen in de stad,' zegt Keers. 'We zijn al bezig met een plan voor een tweede kamer. Daarvoor wil ik de kennis van een bevriende chemicus inzetten.' Bij Sherlocked zijn ze van plan af en toe iets te wijzigen en er is ruimte in het gebouw voor meer. Daarnaast werken ze aan een gratis 'mystery ervaring' op het Centraal Station.