Binnenland Bewaar

Al zestig jaar naaktlopen in Amsterdam

Naturisten in Zandvoort, 1986.
Naturisten in Zandvoort, 1986. © ANP

In 1954 ontstond de Amsterdamse Lichtbond (ALB), met het doel om naakt recreëren mogelijk te maken. Naturist Jan (82): 'Het was iets wat je voor jezelf hield.'

De schaamte bleek ook uit de naam: met licht werd naakt bedoeld

Nee, naakt was in de jaren vijftig nog niet geaccepteerd. Naturisten waren er wel al langer, maar dat waren tamelijk excentrieke types die een geheel afwijkende levensstijl wensten - bijvoorbeeld zonder vlees, alcohol en tabak - en zich daartoe hadden verenigd in ideologische organisaties als Zon en Leven.

Voor de normale burger was bloot ver weg. De jaren vijftig waren echter wel de tijd dat er wat begon te veranderen. Her en der verschenen meer vrijzinnige clubs van naaktlopers en zo werd in Amsterdam in 1952 de Nederlandse Lichtbond opgericht, de NLB. Doel: legaal naakt recreëren mogelijk maken.

In 1954 was de organisatie al zo groot dat de plaatselijke tak Amsterdamse Lichtbond (ALB) verscheen en er een eigen terrein in gebruik werd genomen: De Molen, een drassig eilandje (bij een watermolen) in de Ankeveense plassen.

Jan sloot zich in 1955 aan, samen met zijn verloofde. 'Naakt zijn gaf vrijheid. We lagen samen in de zon op De Molen, met een groep van enkele tientallen mensen, lazen de krant en zwommen wat rond. Er heerste een gevoel van saamhorigheid.'

Dat niet iedereen blij was met de naaktrecreanten, bleek wel uit de omheining. Grote hekken rond de stranden ontnamen nieuwsgierigen het zicht. Dit was niet alleen de keuze van de leden, ook de gemeente verzocht hiertoe, om klachten over 'aanstootgevend bloot' te voorkomen.

De schaamte bleek ook uit de naam: met licht werd naakt bedoeld, maar dat woord durfden de oprichters niet te verwerken. Veel leden waren tot in de jaren zestig bang voor represailles en vertelden niemand over hun dagen bij het water. Ook Jan niet. 'Ik werkte als bouwkundige, in die wereld was geen begrip voor naturisme. Toen ik later in het bestuur van de ALB een collega tegenkwam, hebben we samen ook besloten dat niet naar buiten te brengen. Het was iets wat je voor jezelf hield.'

'Veel mensen dachten dat het met seksualiteit te maken had, maar dat was absoluut niet waar. Het is het gevoel van vrijheid dat telt. Toen de verzuiling langzaam verdween en mensen voor zichzelf gingen nadenken, werd het voor ons makkelijker.'

Binnenkort wordt hij 83, maar hij piekert er niet over zijn kleren aan te trekken met lekker weer. 'Iedereen komt op de ALB, jong of oud, zwart of wit, dik of dun; het gaat er niet om hoe je eruitziet, het gaat erom dat je je vrij wilt voelen en letterlijk alles van je af kunt laten vallen.'

Nu de vereniging zestig jaar bestaat en de groep recreanten gegroeid is van enkele tientallen naar 250 leden, kijkt hij met veel plezier terug op mooie jaren. 'Toen ik daar als 24-jarige kwam om mijn krant te lezen, had ik nooit verwacht dat ik er op mijn 82ste nog rond zou lopen.'