Binnenland Bewaar

'UvA gaat in de fout met Ramadan'

Het koppelen van het ontslag van Tariq Ramadan als individu aan een hetze tegen moslims als geheel is een gevaarlijke redenering, volgens europarlementariër Marietje Schaake. Foto EPA
Het koppelen van het ontslag van Tariq Ramadan als individu aan een hetze tegen moslims als geheel is een gevaarlijke redenering, volgens europarlementariër Marietje Schaake. Foto EPA © UNKNOWN

Maandag riepen vier hoogleraren van de Universiteit van Amsterdam op Tariq Ramadan als gastdocent naar Amsterdam te halen, 'om duidelijk te maken dat de UvA niet meedoet aan de hetze tegen moslims die vinden dat de islam voor hen ook van belang is buiten de privésfeer'.

Het koppelen van het ontslag van Tariq Ramadan als individu aan een hetze tegen moslims als geheel is een gevaarlijke redenering, en een beroerde argumentatie om hem gastdocent te maken. Toch is dat in het hele debat over Ramadan al de teneur geweest: ondanks zijn orthodoxie werd hij symbool gesteld voor alle moslims. Het wordt tijd individu en groep te ontkoppelen en vooral de scheiding tussen kerk en staat te herstellen.

Er bestaat niet zoiets als een 'moslimgemeenschap', net zo min als er een 'protestantengemeenschap' bestaat, maar door overheden wordt wel vanuit religie een integratiebeleid geformuleerd zoals in tijden van de verzuiling. Integratie richt zich op moskeeën en islamitische organisaties. Islam krijgt hierdoor een enorm prominente rol in de manier waarop de overheid haar burgers benadert. De overheid maakt ook duidelijk dat 'islam' een onlosmakelijk ingrediënt van probleem en oplossing zou zijn van het integratievraagstuk.

Mensen hebben allerlei identiteiten, waaronder soms een religieuze. Het merendeel van 'de moslims' herkent zich niet in het label 'moslim', of in elk geval niet alleen daarin. De overheid heeft een relatie met mensen als burgers, niet als gelovigen. Zo vervaagt de overheid de scheiding tussen kerk.

Het is dan ook verbijsterend met welk gemak Ramadans werk bij de Iraanse staatstelevisie, Ramadans meningen en persoon, en de positie van Nederlandse moslims aan elkaar verbonden worden. Dit is een vorm van paternalisme die moslims onnodig collectief in een slachtofferrol duwt. De UvA-hoogleraren sluiten zich aan in een lange rij van prominenten die zich hier schuldig aan maken. 

De enige oplossing is een duidelijk herstel van de scheiding tussen kerk en staat: de 'islam' verdwijnt dus uit het beleid. Dat bakent de grenzen van de rol van de overheid in relatie tot religieuze gemeenschappen af op een manier die open samenlevingen zoals onze democratie passen. Bovendien stelt het de individuele burger, los van levensovertuiging, gelijk ten opzichte van de overheid. (MARIETJE SCHAAKE)

De auteur is Europarlementariër voor D66. Later dit jaar verschijnt haar boek over het debat en beleid rondom moslims in het Westen en de trans-Atlantische verhouding.