Amsterdam Bewaar

Antirookmagiër Robert Jasper Grootveld overleden

Grootveld, Robbie voor vrienden, maakte furore als antirookmagiër, vlottenbouwer en middelpunt van happenings op het Spui. Foto ANP/Cor Out
Grootveld, Robbie voor vrienden, maakte furore als antirookmagiër, vlottenbouwer en middelpunt van happenings op het Spui. Foto ANP/Cor Out © UNKNOWN

Ten slotte Robert Jasper Grootveld 1932 - 2009

'Er was eens een cowboy, vol leven en vol vuur.' Die beroemde zin uit een oud liedje typeert Robert Jasper Grootveld het beste, zegt Henk J. Meier, een van zijn beste vrienden. ''We zongen dat liedje altijd samen, en dat was precies wie hij was.

Grootveld, Robbie voor vrienden, maakte furore als antirookmagiër, vlottenbouwer en middelpunt van happenings op het Spui. Hij overleed woensdagnacht op 76-jarige leeftijd in verzorgingstehuis Sint Jacob aan de Plantage Middenlaan.

De wereld hoorde voor het eerst van Grootveld toen hij in 1955 'als drenkeling' op een vlot door de grachten dreef. De actie veroorzaakte grote ophef, en de beelden gingen de hele wereld over.

Zijn grote doorbraak kwam in 1961, toen hij ten strijde trok tegen de tabaksindustrie. Grootveld belandde meerdere malen in de gevangenis omdat hij sigarettenreclames bekladde met het woord kanker of K.

Ondertussen pafte hij zelf overigens gewoon door. Meier: ''Tot zijn overlijden rookte hij als een ketter.''

In de jaren daarna ontwikkelde Grootveld zich tot een sleutelfiguur van de jaren zestig en beïnvloedde hij Remco Campert, Simon Carmiggelt en Simon Vinkenoog. ''Hij heeft zijn hele leven geweigerd in het gareel te lopen,'' zegt Meier. ''In de jaren zestig liet hij zien dat je daarmee iets teweeg kon brengen.''

Provo 'ontdekte' Grootveld in die tijd en kwam vaak naar zijn happenings op het Spui. Die liepen, helaas vond Grootveld, meer en meer uit op botsingen met de politie. Hij liet zich er steeds minder vaak zien.

Nadat Provo zichzelf in 1967 had opgeheven, kwam Grootveld in een crisis. Grootveld begon samen met Kees Hoekert de Lowland Weed Company, om vrij marihuanagebruik te propageren. Maar ook zijn liefde voor de zeevaart - hij was matroos geweest - kwam weer bovendrijven. Hij begon vlotten te bouwen van piepschuim. Samen met Arie Taal, zijn bovenbuurman, bouwde hij complete eilanden met daarop tuinen en parkjes.

Zijn laatste jaren sleet Grootveld in betrekkelijke eenzaamheid. Hij was manisch-depressief en door zijn vreemde gedrag en scheldkanonnades had hij veel van zijn vrienden van zich vervreemd.

Vanaf het moment dat hij werd opgenomen in Sint Jacob ging het wat beter. Hij werd af en toe weer gesignaleerd in zijn oude stamcafé Eik en Linde en was ook in staat twee weken geleden de biografie die Eric van Duivenvoorden had geschreven, in ontvangst te nemen.

Meier heeft jaren gestreden voor een standbeeld op het Spui. ''Maar burgemeester Job Cohen zei destijds dat de stad geen standbeelden plaats van nog levende personen. Nu voldoet Jasper eindelijk aan de belangrijkste eis.''

Robert Jasper Grootveld wordt waarschijnlijk volgende week zaterdag begraven, op Zorgvlied. (JASPER KARMAN)

Zie ook: In beeld: Robert Jasper Grootveld