Opinie Bewaar

'Angst voor fouten verlamt gemeenten bij invoering nieuw jeugdzorgsysteem'

Zorginstellingen in de gemeente De Ronde Venen en het gemeentebestuur tekenden op 16 oktober en contract voor zorgcontinuïteit.
Zorginstellingen in de gemeente De Ronde Venen en het gemeentebestuur tekenden op 16 oktober en contract voor zorgcontinuïteit. © Marlies Wessels/Hollandse Hoogte

De angst fouten te maken lijkt veel gemeenten te verlammen als het gaat om de invoering van het nieuwe jeugdzorgsysteem. Fouten zijn echter onvermijdelijk, stellen Thomas van Neerbos en Ianthe Mosselman.

Thomas van Neerbos
is programmamaker bij De Balie
Ianthe Mosselman
is programmamaker bij De Balie

Velen maken zich terecht zorgen over de transitie in de jeugdzorg, waarbij de gehele zorg onder verantwoordelijkheid van de gemeenten komt te vallen. Zelfs in de troonrede werd gezegd dat een operatie van deze omvang niet foutloos zal verlopen.

En dat blijkt: nog lang niet alle gemeentes hebben de juiste zorg ingekocht, terwijl die contracten nu toch echt gesloten hadden moeten zijn.

Er is enorm veel onzeker, maar één zekerheid hebben we: op 1 januari 2015 is de transitie een feit. In de angst voor wat komen gaat, wordt het bestaande systeem nu soms verheerlijkt. Je weet wat je hebt en niet wat je krijgt. Maar het huidige systeem kent ook veel verwijten. Te veel problemen die worden doorgeschoven, te veel hulpverleners die langs elkaar heen werken, te veel bureaucratie.

Intensiteit
Het kan nooit de bedoeling zijn dat de angst ons verlamt en ons ingeeft dat het beter is stil te blijven staan, niet te handelen uit angst fouten te maken. Zeker niet als er zo veel kinderen zijn die hulp nodig hebben en zo veel mensen hartstochtelijk strijden voor de belangen van het - of hun - kind.

In voorbereiding van de driedelige programmaserie Jeugdzorgen in De Balie, spraken wij, leken zonder kinderen of ervaring, met mensen die op allerlei manieren te maken hebben met jeugdzorg. Van managers, onderzoekers en gezinsmanagers tot ouders en familieleden. Vaak waren we onder de indruk van de passie die ze ons toonden, soms schrokken we van de intensiteit.

Mensen in heel verschillende situaties, maar met één duidelijk doel: het beste voor kinderen. Zij delen de angst en voelen de machteloosheid die we beschreven, maar blijven toch doen wat ze doen. Omdat ze niet anders kunnen, of niet anders willen. Het blijft spannend. Hulpverleners, gezinsmanagers, ouders, bestuurders: allen voelen ze de hete adem van het eerste incident in hun nek; het eerste falen na de transitie.

Heftige reacties
Dat incident zal komen. Er zullen kinderen worden ontvoerd naar het buitenland, er zullen hartverscheurende filmpjes van uithuisplaatsingen opduiken en er zullen gezinsdrama's op teletekst verschijnen. Incidenten die niemand heeft zien aankomen, ook familieleden, de eigen kring en betrokken zorginstellingen niet. We zullen verbijsterd en verbouwereerd zijn. De reflex bij een incident is vaak om terug te vallen op meer regels en meer bureaucratie, om nog meer aan te scherpen en om te proberen alles te voorkomen. Niet alles ís echter te voorkomen.

Laten we zorgen dat het eerste falen niet dezelfde gevolgen heeft voor de gemeente als de dood van peuter Savanna toentertijd voor Jeugdzorg had. Kinderen werden na dat incident sneller, soms misschien wel te snel, uit huis geplaatst uit angst voor een herhaling. Laten we oppassen met onmiddellijk te zeggen dat het de schuld van de transitie is. Die transitie komt er, sowieso.

Alleen door niet naar elkaar te wijzen, maar elkaar de hand te reiken kunnen we de nieuwe jeugdzorg laten werken. Bij een schrikreactie, die vervolgens weer heftige reacties oproept, is helemaal niemand gebaat. Ook onze kinderen niet.

Vrijdagavond worden deze problemen in De Balie besproken door politici, beleidsmakers en andere betrokkenen.


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.