Binnenland Bewaar

Laat ondernemers het land besturen

'De meeste bestaande structuren zijn verouderd.' De Eerste Kamer eerder dit jaar.
'De meeste bestaande structuren zijn verouderd.' De Eerste Kamer eerder dit jaar. © ANP

De verouderde politieke structuren voldoen niet voor de 21ste eeuw. Het is tijd voor een nieuwe inrichting van het bestuur, stelt econoom Riens Meijer.

Riens Meijer
is econoom gespecialiseerd in de kansen en bedreigingen voor Nederland in de 21ste eeuw

Wanneer schiet sociaal beleid zijn doel voorbij?

Riens Meijer

Sinds de aanslag van zelfmoordterroristen in de Verenigde Staten is terrorisme verheven tot een ideologische abstractie en als wereldwijde vijand gekwalificeerd.

Het gaat om de angst voor terrorisme, maar ook en misschien wel verraderlijker, angst voor de onbeheersbare snelheid van de veranderingen, angst voor het verlies van werk, angst om in een tijd van steeds ongelijkere spreiding van middelen terrein aan anderen kwijt te raken, angst om de greep op omstandigheden en routines van het dagelijks leven te verliezen.

Intellectuele strijd
Als we terrorisme op een voetstuk plaatsen als de grootste bedreiging van de westerse beschaving, de democratie of 'onze manier van leven', en er een oorlog van onbepaalde duur van maken, lopen we het risico dat belangrijke nieuwe kansen (ten gevolge van de overgang van het industriële tijdperk naar het kennis- en innovatietijdperk) onze neus voorbijgaan.

Om terroristen te kunnen verslaan, moet de aantrekkingskracht van hun extremistische ideologie worden geneutraliseerd. Het is dus niet alleen een militaire, maar juist ook een intellectuele strijd. Echter slechts weinig democratische regeringen kunnen de verleiding weerstaan om met die gevoelens van angst politiek hun voordeel te doen.

Achterhaald
De Nederlandse samenleving heeft kenmerken van een verzadigde samenleving. De gevolgen daarvan zijn onder meer: dat de meeste bestaande structuren verouderd zijn; dat er daardoor onvoldoende oriëntatie is op het huidige kennis- en innovatietijdperk; dat een (overmatige) beheersmentaliteit, gericht op het in standhouden van de huidige traditionele benaderingen, de overhand heeft gekregen boven een beleid dat gericht is op de toekomst van Nederland en correspondeert met belangrijke maatschappelijke en demografische ontwikkelingen; dat er meer oog is voor de korte termijn dan het noodzakelijke beleid op de langere termijn voor Nederland.

De politieke ideologieën uit het industriële tijdperk zijn echt achterhaald. De nieuwe ideologie van het consumentisme kan volstaan met de rechtvaardiging van consumptief gedrag als persoonlijk bevredigend, maatschappelijk vanzelfsprekend en economisch noodzakelijk. We zitten nu in een soort overgangsfase naar een nieuw type samenleving, waarin de voorheen actieve burger wordt afgelost door de passieve, niet in politiek geïnteresseerde consument.

Minimale sociale wrijving
In het belang voor de toekomst van Nederland moet een aantal belangrijke vragen worden beantwoord. Wat zijn de grenzen van de democratische staat? Wat is het juiste evenwicht tussen particulier initiatief en het algemeen belang, tussen vrijheid en gelijkheid? Wat zijn nog haalbare doelstellingen van een sociaal beleid, en waar wordt het bemoeizucht en schiet het zijn doel voorbij?

Waar moeten we precies het onvermijdelijke compromis tussen maximale particuliere rijkdom en minimale sociale wrijving plaatsen? Wat zijn de correcte grenzen tussen politieke en religieuze gemeenschappen en hoe kunnen we botsingen aan die grenzen tot een minimum beperken? Hoe moeten we de greep houden op conflicten als onderhandelingen niet meer mogelijk zijn?

Onze overheid kan alleen goed opereren als er een duidelijke visie op de toekomst van Nederland bestaat, en een helder beeld van het daarvoor noodzakelijke beleid. Het zou in dit verband aan te raden zijn dat een trio van jonge, competente ondernemende personen in goede samenwerking een bestuurlijk team vormt dat boven de (politieke) partijen staat.

Zwitserse model
Dat team moet ervoor zorgen dat via een aantal relevante projecten (zoals duurzaam ondernemen, decentralisatie in overheidsbestuur, demografie, stimuleren van sterke mkb/familiebedrijven, uitbouw en exploitatie van waterbouwkundige expertise, einde maken aan smorende bureaucratie, optimalisering geografische ligging in verband met transport en de positie van de Rotterdamse haven) fundamentele zaken worden aangepakt.

Conclusie: de politiek dient via een team jonge, succesvolle ondernemers het noodzakelijke elan, enthousiasme en daadkracht in het belang van de toekomst van Nederland te katalyseren. Daarmee ontstaat een aansprekend perspectief door en voor jongere generaties.

Op landelijk niveau is het zinvol om Singapore qua industriebeleid en beleidskracht als voorbeeld te nemen. Op gemeentelijk niveau kan het Zwitserse model, waarbij politiek gekleurde wethouders hebben plaatsgemaakt voor professionele bestuurders met hart voor de gemeente, als voorbeeld dienen.


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.