Opinie Bewaar

Is zes weken schoolvakantie te lang?

Is zes weken schoolvakantie te lang?
© ANP

Biedt zes weken zomervakantie kinderen de kans om andere dingen te ontdekken dan ze op school tegenkomen? Of is de lange periode slecht voor hun ontwikkeling? Een hoogleraar en een directeur van een basisschool in discussie.

Voorstander: Sieneke Goorhuis-Brouwe

Orthopedagoog/spraakpatholoog en lector Early Childhood Stenden Hogeschool
Tegenstander: Bart Vervoort

Directeur openbare basisscholen Bijlmerhorst en De Ster

Voorstander: Op vakantie gaat het lezen en rekenen door

Stemmen gaan op om de zomervakanties bij kinderen te bekorten. Gewoon met vakantie gaan mag niet meer. De taal- en rekenkennis van jonge kinderen holt dan gillend achteruit. Remedie? Ook in de vakantie blijven oefenen!

Ouders van de groepen 3 en 4 worden voorgelicht over de zomerdip en aangemoedigd om in de vakantie te blijven lezen. Lezen en rekenen lijken de enige vaardigheden te zijn die er toe doen.

Fantasie
Uitgerekend de vakantie is er om eens met geheel andere dingen bezig te zijn. Spelen aan het strand, op onderzoek uitgaan in het bos, en dan je fantasie laten gaan. Misschien wel met papa en mama naar het buitenland en daar bijvoorbeeld in kerken hele mooie dingen zien.

Wie komt er op de gedachte dat er bij al die activiteiten niet ook gelezen en gerekend wordt? Een kind dat vertrouwd is gemaakt met lezen en rekenen past de opgedane kennis toe, ook in spel en tijdens uitstapjes.

Neem Mark, die met zijn moeder naar een tuinbedrijf is om daar planten voor de tuin te kopen. Ze komen langs een parkeerplaats met een bord met afbeelding van een invalide, maar daaronder staan de letters: minder valide. 'Hé', zegt Mark, 'wat staat daar?' en leest hardop: 'minder valide. Mam, wat is dat?' Moeder legt vervolgens uit wat invaliditeit betekent.

Of Stef, die met oma een cadeautje uit mag zoeken in de speelgoedwinkel. Hij komt met een doos Lego aan. 'Nee,' zegt oma 'dat is te duur, je moet een kleiner cadeautje zoeken?' 'Hoeveel euro?' vraagt Stef. 'Nou,' zegt oma, 'drie of vier euro.' 'Oké.'

Nu wordt een kleiner cadeautje gezocht en leest Stef van de verschillende mogelijkheden de prijs op. Uiteindelijk loopt hij dolgelukkig met een stuiterbal de winkel uit.

Vakantieactiviteiten
In de vakantie worden dingen op een andere manier geoefend dan op school. Maar er wordt in de vakantie ook heel veel geleerd. Creativiteit - samen met andere kinderen spelplannen maken - en bewegingsspelletjes kunnen volop aan bod komen. Zwemmen, klauteren en klimmen zijn bij uitstek vakantieactiviteiten. Door al die activiteiten groeit een kind en worden impliciet voorbereidingen getroffen voor verder groei van de leerontwikkeling. De hersenen worden op een andere manier gestimuleerd. In de vakantie kunnen kinderen, juist door andere activiteiten dan die van de school, op hun eigen manier het geleerde van de afgelopen schoolperiode verwerken.

Hoe vaak zeggen leerkrachten na een zomervakantie niet dat bepaalde leerlingen zo gegroeid zijn?

Kinderen die op school leren lezen en rekenen schakelen de kennis die ze hebben opgedaan niet uit wanneer ze op vakantie zijn. Ze gaan alleen tijdelijk anders met letters, cijfers en woorden om. Ze komen die op een andere manier tegen: opschriften bij een pretpark, prijzen bij kassa's, andere woorden wanneer je in het buitenland bent.

De vakantie kan op deze manier een ontdekkingstocht zijn. Kinderen gaan snappen waarom je moet lezen en rekenen. En de zin om daar meer van te leren neemt alleen maar toe. Het gaat niet om een zomerdip - en die is dan hoogstens slechts van korte duur. Het gaat om een zomertopervaring! Als er bovendien 's avonds voor het naar bed gaan nog wordt voorgelezen, is het helemaal top!


Tegenstander: Zes weken verveling is niet goed voor een kind

Zes weken zomervakantie komt voor leerkrachten nog hoogst zelden voor. In de eerste week van de zomervakantie zou je verwachten dat het onderwijs op z'n lauweren rust. Afkicken en weer een normaal mens worden. Niets is echter minder waar, althans niet op mijn scholen, en voor zover ik kan overzien daarbuiten ook niet. Op heel veel scholen zijn teamleden eindelijk eens aan het doen waar ze al die werkweken niet aan toekwamen.

Ook in onze opstartweek na de vakantie komen we op dinsdag en woensdag al in allerlei combinaties samen, en zijn de donderdag en vrijdag studiedagen, waar ouders gelukkig niets van merken. De school wordt steeds meer een bedrijf dat zich niet beperkt tot de 40 weken die (nu nog) aan onderwijs besteed worden.

De leerkracht, die vaak terecht klaagt dat zo veel uren vervliegen met allerlei zaken die niet bij zijn/haar lesprogramma horen, houdt zo met meer uren les meer grip op het goed kunnen plannen van alle lesstof (en houdt waarschijnlijk zelfs tijd over).

Zo wordt het op steeds meer scholen normaal dat een fulltime leerkracht zijn 930 uur lesgeven ook werkelijk haalt. Kinderen die daarnaast lessen krijgen van een vakleerkracht (bijvoorbeeld gym, beeldende vorming en muziek) komen zo al gauw aan 970 uur of meer per jaar, ver boven de wettelijke norm van 940 uur.

Maar het zijn - nu even - niet de teamleden om wie ik me druk maak. Zoals altijd moet het vooral over kinderen gaan.

Leren in de driehoek
De noodzaak voor zo'n lange, lome zomervakantie stamt uit de landbouwtijd, toen de kinderen zomers als extra arbeidskracht nodig waren. Het is zeer te betwijfelen of zo'n onderbreking nog passend is. Een van mijn scholen is de eerste Steve Jobsschool van Amsterdam, een concept dat het hele idee vakantie tracht te flexibiliseren, en beoogt dat leren in de driehoek kind-school-thuis non-stop door kan gaan.

Allerlei onderzoek toont aan dat juist de kinderen die het van huis uit het minst getroffen hebben qua ontwikkelkansen, het meest lijden onder die lange vakantie. Dat was de reden dat ik in 2009 al begon met de Winteracademie, vier dagdelen school-light voor groep 7 en 8 in de kerstvakantie, die doorliep in Asschers Vakantieschool Taal, waarmee elke vakantie doorbroken wordt.

Achteruit
En maakt u zich geen illusies. Ik ken tal van kinderen die ongeveer zes weken voor zich uit zitten te staren, hopend dat school snel weer begint. In onze stad leeft een fors percentage kinderen dat de school echt bikkelhard nodig heeft, en qua gedrag, routine en schoolse vaardigheden hard achteruit holt bij onderbreking van het proces dat wij onderwijs noemen.

Na de zomervakantie zitten ze op elementaire onderdelen zomaar twee niveaus lager, in plaats van groei die ze doormaakten op hun Romereis of hun veeltalige Franse camping. Dit is één van de verklaringen voor het feit dat bij deze groep de toetsen midden in het jaar stelselmatig lager uitvallen dan de toetsen aan het einde van het schooljaar. School doet er echt toe. Veel en goed onderwijs is levensbelangrijk.

Maar als onderwijs primair bedoeld is om kinderen alle kansen van de wereld te geven, maak dan alsjeblieft een einde aan die lange vakanties.


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.