Binnenland Bewaar

Bij Tony Chocolonely draait het niet alleen om winst maken

'Een ondernemer is net zo goed als zijn mensen,' zegt Henk Jan Beltman
'Een ondernemer is net zo goed als zijn mensen,' zegt Henk Jan Beltman © Joris van Gennip

Henk Jan Beltman, eigenaar van Tony Chocolonely, bewijst dat succes en idealen goed samen gaan. Hij werd dit jaar verkozen tot Amsterdamse ondernemer van het jaar, ondanks zijn gezondheid.

Tony Chocolonely naar de VS

Tony’s Chocolonely gaat naar Amerika. Volgend voorjaar maakt het Amsterdamse chocolademerk de overstap naar de Verenigde Staten. In het najaar volgt Londen.

Het zag er niet best uit. Eind vorig jaar werd Henk Jan Beltman getroffen door een beroerte. Praten lukte niet meer. 'Maar ik had het geluk dat ik jong was, 39 jaar. Op die leeftijd kan je brein veel aan.'

Zijn spraakvermogen keerde langzaam terug. Ruim een half jaar werd Tony's Chocolonely door zijn medewerkers geleid. Dat Beltman vorige maand verkozen werd tot Amsterdamse ondernemer van het jaar, kwam dus onverwacht. Maar hij is dolblij met de prijs: 'Dit is super, echt een teamprestatie. Een ondernemer is zo goed als zijn mensen. Volgens mij is dat overal zo, altijd.'

Expolosieve groei
Tony's Chocolonely maakt 'slaafvrije' chocolade. Winst maken is niet het hoogste doel, het bedrijf wil dat cacaoboeren in Afrika fatsoenlijk van hun productie kunnen leven. Toch groeit Tony's explosief. De omzet neemt jaarlijks met ruim vijftig procent toe en het aantal werknemers is in drie jaar vervijfvoudigd.

Toen Beltman eindelijk terugkeerde op de zaak, had de bank een verrassing voor hem. Er was een probleem. Tony's Chocolonely groeide te hard. Als Beltman de winst niet wist op te voeren, zou de kredietkraan worden dichtgedraaid.

Beltman reageerde nuchter: 'Economische overwegingen zullen bij ons nooit de overhand krijgen. Maar als Tony's uit de rails rammelt, heeft niemand daar wat aan.' Dus moest Tony's het iets kalmer aan doen. De voor dit jaar geplande internationale expansie werd even uitgesteld. 'Maar volgend voorjaar beginnen we in de Verenigde Staten en in het najaar in Londen.'

Marketeer
Hij groeide op in het Overijsselse Holten, waar zijn ouders een kledingzaak hadden. Hun droom was dat hun zoon na zijn studie bedrijfskunde de winkel zou overnemen. Maar bierbrouwer Heineken plukte hem uit de collegebanken en bood hem een baan als marketeer aan.

'Daar heb ik geleerd hoe je een product in de supermarkt krijgt. Maar ik had er weinig te vertellen, dus het leek me een goed idee om meer verantwoordelijkheid bij een kleiner ­bedrijf te zoeken.'

Verlies
In het televisieprogramma De Keuringsdienst van Waarde had journalist Teun van de Keuken het probleem van slavernij en kinderarbeid in de cacaosector al uitgebreid aan de kaak gesteld. Om het goede voorbeeld te geven richtte Van de Keuken in 2005 Tony's Chocolonely op. Veel omzet maakte het bedrijf nog niet, af en toe werd zelfs verlies gedraaid.

'Het bedrijf had voor Teun geen hoge prioriteit, het ging hem vooral om het principe. Terwijl ik juist geloof dat zakelijk succes een voorwaarde is om die principiële doelstellingen te bereiken.'

Bladzijde omslaan
In 2010 maakte Beltman de overstap naar Tony's, om na een half jaar een meerderheidsbelang in het bedrijf te nemen. Eén van de eerste dingen die hij deed, was het kantoor verhuizen van de redactie van De Keuringsdienst van Waarde naar het Westergasterrein. 'We moesten een bladzijde omslaan.'

Beltman besloot ook zelf ook poolshoogte te nemen op de cacaoplantages in Afrika. 'Dat hakte erin. Ik was er vrij opportunistisch, misschien zelfs wat naïef ingestapt. Ik heb een jonge dochter en zag met eigen ogen hoe kinderen van dezelfde leeftijd de hele dag op de plantage staan. Ik wist niet dat het zo scheef zat.'

Vijftig procent groei
Een rondgang leerde dat veel potentiële afnemers niet onsympathiek stonden tegen het concept slaafvrije chocola. 'Supermarkten wilden graag meewerken. En als zij ons een kans wilden geven, mochten ze best iets meer op ons product verdienen, ik heb daar geen moeite mee. Je moet snappen hoe de andere kant van de tafel denkt.'

Banken verklaarden hem voor gek toen zijn doelstelling uitsprak om jaarlijks met meer dan vijftig procent te groeien, maar ze kregen ongelijk. Inmiddels heeft Tony's een marktaandeel van ruim 4,5 procent in Nederland. Dit jaar mikt Beltman op een omzet van 11,5 miljoen en drie procent nettowinst.

Willy Wonka's
Er is een concurrent opgedoken, de eveneens in Amsterdam gevestigde Chocolatemakers. Ze kennen elkaar goed. 'Enver Loke en Rodney Nikkels weten alles van chocola maken. Zij zijn de echte Willy Wonka's. Dat ze de bonen uit Zuid-Amerika met een zeilboot gaan ophalen is geniaal.'

De manier waarop Tony's Chocolonely en de Chocolatemakers werken, heeft de toekomst, daar is Beltman van overtuigd. 'Steeds minder mensen voelen zich thuis bij de grote bedrijven. Jongens als Enver en Rodney van de Chocolatemakers zijn de hele dag bezig met cacaobonen. De managers bij Milka, Verkade en Mars staan veel te ver af van de productie. De bezieling in producten komt terug, dat kun je overal proeven en voelen. Sociaal ondernemerschap heeft de toekomst. Er is meer in het leven dan geld verdienen. En succes is heel goed te combineren met idealisme. Het moet zelfs, want anders krijg je geen handen op elkaar.'

Nu wacht dus het buitenland; een nieuw avontuur. 'Als we daar doorbreken, gaan de grote bedrijven echt anders kijken naar chocolade maken. Dan kunnen we echt iets veranderen.'