Recensies Bewaar

Universum vol junks, hoeren en gekte (****)

Universum vol junks, hoeren en gekte (****)
© Podium

De fraaie verhalenbundel van Justine le Clercq presenteert ons een universum vol junks, hoeren, gekte, ziekte en dood. Met de moed der wanhoop proberen haar personages er nog iets van te maken.

Twee jaar geleden debuteerde Justine le Clercq met 'De roemlozen'. In deze roman probeert de hoofdpersoon na een zwervend bestaan haar leven weer op de rails te krijgen. Het verhaal was vlot verteld en had een prettig laconieke toon. Mijn grootste bezwaar was dat de roman kapseisde door een overvloed aan oneliners, waardoor de personages niet meer waren dan karikaturen.

Nu is daar een verhalenbundel, met de fraaie titel 'Wegens geluk gesloten'. Opnieuw zijn we te gast in een universum vol junks, hoeren, gekte, ziekte en dood; Le Clercqs personages proberen er met de moed der wanhoop nog iets van te maken. Zoals hoofdpersoon Ilja zegt in 'Morena', één van de mooiste verhalen van de bundel: 'De veerkracht van mensen blijft wonderlijke vormen aannemen.'

'Red mij niet'
In de meeste verhalen lijkt de bron van die veerkracht te liggen in het diepe verlangen naar zelfbeschikking, het vormgeven van een eigen werkelijkheid, hoe grimmig en gruwelijk die soms ook is. Niet voor niets koos Le Clercq als motto van haar bundel twee strofes uit het lied 'Red mij niet' van de onlangs overleden Maarten van Roozendaal: 'Laat mij in mijn zeven sloten/laat mij de draad volslagen kwijt/[...]/Maar red mij niet.'

In 'Morena' redt Ilja een vrouw die wordt belaagd door twee mannen. Tijdens de rechtszaak wordt volgens een even kolderieke als gekmakende juridische logica nagegaan of er al dan niet sprake was van verkrachting. Als de uitspraak volgt, is de vrouw tot Ilja's verbazing helemaal niet tevreden: 'Eerst was er de werkelijkheid die ik zelf mocht bedenken. Nu is er de juridische werkelijkheid. Die staat op papier.'

Waardigheid
De mogelijkheid tot zelfbeschikking betekent waardigheid, ook al hebben Le Clercqs personages - een junk die uit liefde zijn eigen kloten afsnijdt, de medewerksters van een tippelzone die gaat sluiten - die in de ogen van de rest van de samenleving allang afgelegd.

Van overdaad is in Le Clercqs korte verhalen - in enkele gevallen té kort en daarom wat schetsmatig - geen sprake: in één pakkend beeld ('Spuitpoep op een treinstation') of een welgekozen, vaak geestige beschrijving ('Ilja herinnerde zich een soort pannenkoekenhuis, maar dan met tosti's') weet ze haar universum tot leven te brengen. Ditmaal niet bevolkt door karikaturen, maar door personages die me nog lang zullen bijblijven.


Justine le Clercq
Wat: Wegens geluk gesloten
Uitgever: Podium (€17,50. 160 blz.)