Kunst & Media Bewaar

Dood Mulisch markeert einde van een tijdperk

Overleden schrijver Harry Mulisch. Foto ANP
Overleden schrijver Harry Mulisch. Foto ANP © UNKNOWN

AMSTERDAM - Met de dood van Harry Mulisch wordt een tijdperk in de Nederlandse literatuur afgesloten. Met die woorden reageerde Robbert Ammerlaan, jarenlang de uitgever van Mulisch' boeken, op het overlijden van de schrijver. De auteur stierf op 83-jarige leeftijd, zaterdagavond in zijn huis in Amsterdam. In literaire kringen kwam het overlijden niet onverwachts, de schrijver was al maanden ziek; hij had kanker.

De schrijver zegt waarschijnlijk iedere Nederlander wel iets, het boek De aanslag staat nog steeds op menig schoolboekenlijst. Samen met de inmiddels overleden Gerard Reve en Willem Frederik Hermans vormde hij de Grote Drie.

De een vindt hem geniaal, de ander verafschuwde hem en zijn boeken. Een ijdeltuit noemden zij hem, die nietszeggende wijsheden verkondigde en in de jaren zestig het communistisch Cuba verheerlijkte. Typerend voor Mulisch is volgens velen de beroemde anekdote dat de schrijver ooit in Café Americain in Amsterdam liet omroepen: ,,Telefoon voor de heer Mulisch.''

Toch was er zondag veel lof. Schrijver Joost Zwagerman noemt Mulisch ,,juist enorm aimabel en benaderbaar'' en zijn werk ,,volstrekt uniek en oninwisselbaar''. Tessa de Loo stelt dat Mulisch het ,,zichzelf en zijn lezers nooit gemakkelijk maakte. Hij bleef continu literair experimenteren.''

Jeroen Krabbé, die zijn boek De ontdekking van de hemel verfilmde, omschrijft Mulisch als ,,de keizer van de Nederlandse literatuur. Het was een aardige, heel toegankelijke man.''
Ook vanuit de regering was er lof. Premier Mark Rutte sprak van een groot verlies voor Nederland en de Nederlandse literatuur. ,,Hij was als een goede bekende voor veel mensen. Van de boekenlijst op school tot het succes van zijn prachtig verfilmde romans''.

Mulisch werd op 29 juli 1927 in Haarlem geboren. In de bezettingsjaren collaboreerde zijn van oorsprong Oostenrijks-Hongaarse vader met de Duitsers, terwijl de familie van zijn moeder, een joodse bankiersdochter, gedeporteerd werd. De oorlog is dan ook in veel van zijn romans aanwezig.

Mulisch schreef in een halve eeuw een groot aantal boeken. Hij debuteerde met Archibald Strohalm in 1952. Daarna verschenen onder meer Het stenen bruidsbed, Het woord bij de daad , De toekomst van gisteren en het megasucces De aanslag.

In 1992 verscheen De ontdekking van de hemel, waarin Mulisch zijn leven en werk samenvatte. In 2007 kozen lezers deze meermalen bekroonde roman tot het beste Nederlandstalige boek aller tijden. Dit boek werd in 2001 met groot succes verfilmd. De eveneens verfilmde roman Twee vrouwen (1975) stond in 2008 weer in de belangstelling toen het centraal stond in de actie Nederland Leest.

De auteur kreeg belangrijke prijzen, zoals de Constantijn Huygensprijs, de P.C. Hooftprijs en de driejaarlijkse Prijs der Nederlandse Letteren. In 2006 ontstond er enige commotie in de media na geruchten dat Mulisch ooit lid zou zijn geweest van de NSB-organisatie Jeugdstorm. De schrijver ontkende dit met de opmerking: ,,Totale quatsch!'' en ,,Als het waar was, had ik er wel een prachtige roman over geschreven.'' (ANP)