Nu Nop Maas bezig is zijn prachttrilogie over het leven van Gerard Reve te voltooien, lijkt het onzinnig daar nog een werkje aan toe te voegen. De biografie van Maas maakt al het andere overbodig, zou je zeggen.

Dat is toch niet helemaal waar. Ad Fransen heeft aan twee eerdere publicaties over Reve een derde toegevoegd: Leven met Reve. Het onmogelijke huwelijk van Gerard Reve en Hanny Michaelis. Afgezien van de omvangrijke inleiding is het boekje oude koek, maar wel een die goed smaakt.

Fransen arrangeerde in 1996 een ontmoeting tussen Reve en diens ex-echtgenote, de dichteres Hanny Michaelis, in het huis van Reve en Joop Schafthuizen in Machelen. Michaelis, die nog steeds geregeld contact onderhield met haar vroegere man, was daar nog nooit geweest, uit angst voor Reves humeurigheid. Die bij vlagen moeizame, maar ook vruchtbare en hilarische, met Reves eigen clichés doorspekte ontmoeting werd deels op de VPRO-radio uitgezonden en gepubliceerd in HP/De Tijd. De volledige tekst staat nu in het boekje.

Reve gedraagt zich af en toe onmogelijk, omdat hij geen zin heeft in 'dat gelul over het verleden', maar hij is ook ruiterlijk tegenover de vrouw aan wie hij, ook na hun huwelijk, veel te danken heeft gehad en jegens wie hij zich ook wel schuldig voelt, omdat hun huwelijk door zijn voorliefde voor mannen gedoemd was te mislukken.

Michaelis blijft wonderlijk positief over die tijd, ondanks alle pesterijen en grofheden die zij zich moest laten welgevallen, ondanks de ook door Maas uitvoerig beschreven desinteresse van Reve voor de moeilijkheden van anderen en ondanks zijn onvermogen een andere schrijver naast zich te dulden.

Ze wordt wel woedend als ter sprake komt dat zij altijd als 'de vrouw van' is gezien. Al haar gedichten over afscheid werden door de buitenwacht op Gerard Reve betrokken. Maar dat kan Michaelis overtuigend ontkennen.

''Ik heb maar twee gedichten gepubliceerd die over Gerard gaan,'' zegt ze. ''Welke zeg ik niet, dat vind ik niet discreet. Maar ik heb wel eens gedacht: wat zijn jullie voor een achterlijke imbecielen. Jullie kruipen met Jan en alleman het nest in en denken dat ik sinds Gerard als een soort non door het leven ga.''

Reve en Michaelis zijn allebei goed in treffende dingen zeggen. (JOS BLOEMKOLK)

Ad Fransen: Leven met Reve
Podium, €12,50.