Kunst & Media Bewaar

Stockhausens zevendelige operacyclus 'Licht' gepland in Gashouder

Karlheinz Stockhausen achter de mengtafel in 1970.
Karlheinz Stockhausen achter de mengtafel in 1970. © Brigitte Hellgoth

De Nationale Opera wil samen met de Park Avenue Armory, het Holland Festival en het Koninklijk Conservatorium in 2019 de zevendelige operacyclus Licht: Die Sieben Tage Der Woche van Karlheinz Stockhausen opvoeren. Het gaat om een peper­dure megaproductie.

Dat zegt Pierre Audi, de artistiek leider van zowel DNO als de Armory, in het boek Man en Mythe: Pierre Audi en het Muziektheater van muziekjournalist Roland de Beer, dat binnenkort bij uitgeverij Leporello verschijnt.

'Wat Nederland en De Nationale Opera betreft, wordt Licht mijn horizon', zegt Audi in het boek. Het plan, dat nog zich in de onderzoeksfase bevindt, is de zeven avondvullende opera's op te voeren in de Gashouder op het terrein van de Westergas­fabriek in een mise-en-espace, met niet zeven verschillende decors, maar zeven verschillende ­opstellingen van musici en publiek.

Invloedrijkste componisten
De Duitser Stockhausen (1928-2007), een van de invloedrijkste componisten van de vorige eeuw, werkte van 1977 tot 2003 aan zijn opera­cyclus. Het gaat in totaal om 29 uur muziek voor de meest uitlopende bezettingen, van solostukken tot grootse koor- en orkestwerken en concertante onderdelen voor stemmen en solo-instrumenten. Het meest besproken onderdeel van Licht is het Helikopter Streichquartett, onderdeel van Mittwoch, waarvoor vier strijkers moeten plaatsnemen in vier helikopters; het was in 1995 in het Holland Festival te horen. De leden van het kwartet spelen terwijl ze rondvliegen en hun klanken worden op de grond in de zaal gemengd met elektronische muziek. Licht is nog nooit integraal opgevoerd.

Licht vertelt verspreid over zeven avonden een mythologisch verhaal over de strijd van het goede tegen het kwade; van Lucifer tegen Eva en Michael.

'We lopen al tien jaar met het plan rond,' zegt Henk van der Meulen, directeur van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, dat met grote Stockhausenprojecten in het verleden een unieke kennis van de muziek heeft opgebouwd. Van der Meulen: 'Om de historische waarde van Stockhausen te meten, moet je zo'n stuk een keer doen, zodat je erover kunt oordelen.'

'Krankzinnige onderneming'
Audi zegt in het boek dat het een 'dure onderneming' wordt. 'Niet eens zozeer vanwege de fysieke productie, maar vanwege de grote hoeveelheden repetitietijd die erbij komen kijken.'

Om dat te ondervangen wil Van der Meulen zoveel mogelijk met studenten werken, naast ensembles als Asko|Schönberg, het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor. 'Het voordeel van studenten is dat die in het kader van hun studie de muziek kunnen instuderen, met een beter eindresultaat dan ooit met professionele musici haalbaar zou zijn. Het is een krankzinnige onderneming. We gaan er zelfs een aparte Licht-master voor creëren.'

Pierre Audi had gisteren desgevraagd, op Schiphol onderweg naar New York, 'niks te melden over Stockhausen'. Het megaproject geeft ook voeding aan de gedachte dat dit weleens Audi's grande finale bij DNO zou kunnen zijn. Wat moet een intendant ná Wagners Ring en ná Licht nog doen?

Het Helikopter Streichquartett werd in 2012 uitgevoerd door het Elysian Quartet in het Engelse Birmingham.