Binnenland Bewaar

De lijst met grootheden met wie operazangeres Cristina Deutekom (82) werkte, is eindeloos

Cristina Deutekom op een archieffoto uit 1985
Cristina Deutekom op een archieffoto uit 1985 © ANP

Cristina Deutekom, één van Nederlands grootste operazangeressen, is donderdag na een kort ziekbed overleden in het VU-ziekenhuis in haar geboorteplaats Amsterdam. De wereldberoemde sopraan is 82 jaar geworden.

De hoge f die ze drie keer zong, maakte indruk. 'De dirigent keek alsof ik ze uit mijn bloes had hangen'

Stientje Engel heette ze aanvankelijk en ze was de dochter van een banketbakker uit de Spaarndammerbuurt. Toen ze, inmiddels getrouwd, begon op te treden, deed ze dat onder de naam Christina Deutekom. En nog later, na haar doorbraak in Italië, werd het Cristina (zonder h dus) Deutekom. De Nederlandse nachtegaal noemden de Italianen haar.

Cristina Deutekom, die gisteren na een kort ziekbed op 82-jarige leeftijd overleed, was lang de bekendste klassieke zangeres van Nederland. Ze werkte met de grootste dirigenten en collega-zangers en trad op in de voornaamste concertzalen van de wereld. Zo stond ze meermalen in 'The Met', The Metropolitan Opera in New York. Dat ze nooit in La Scala in Milaan heeft opgetreden, moet worden geweten aan Italiaanse slordigheid.

'In Milaan vroegen ze me altijd te laat, als mijn agenda al vol was,' herinnerde de zangeres zich drie jaar geleden in deze krant. 'Ik ben er alleen geweest om een prijs op te halen.' Twee maal, in 1973 en 1974, werd ze in La Scala tot Zangeres van het Jaar gekroond. Andere belangrijke prijzen haalde ze in haar lange carrière op in onder meer Verona, Venetië en Parijs. In Nederland werd ze in de jaren zeventig geridderd in de Orde van Oranje-Nassau.

Kinderoperettes
De liefde voor de muziek kreeg Cristina Deutekom van huis uit mee. Met het hele gezin werd 's zondags geluisterd naar operamuziek op de Belgische radio. Al vanaf haar vijfde zong ze in kinderoperettes. Studeren was niet gebruikelijk in haar milieu, maar eind jaren vijftig - ze had inmiddels een eigen kousenwinkel op de Nieuwendijk - kon ze met een beurs naar het conservatorium van Amsterdam.

Daar viel Deutekom, een zogeheten dramatische coloratuursopraan, op door het trefzekere gemak waarmee ze de hoogste noten haalde. Toen de Frans-Amerikaanse avant­-garde­componist Edgar Varèse voor zijn 'Poème electrique' een heel hoge sopraan nodig had, kwam hij in 1957 bij haar terecht. De hoge f die ze drie keer moest zingen in het stuk maakte indruk op de dirigent: 'Hij keek me aan alsof ik ze uit mijn bloes had hangen, haha.' 

Die Zauberflöte
Na haar zangstudie aan het conservatorium kreeg ze een opleiding aangeboden bij de toenmalige Nederlandse Operastichting, waar ze in 1963 debuteerde. Haar rol als Königin der Nacht in Mozarts 'Die Zauberflöte' zong ze spoedig over de hele wereld. Haar optreden in de Staatsopera van München vormde haar definitieve doorbraak. Drie jaar later was The New York Times zeer te spreken over haar rol als Königin bij een optreden in The Met.

Milaan, Venetië, Florence, Wenen en Barcelona: overal trad de volkse Amsterdamse op, vaak met de beroemdste zangers en dirigenten. James Levine, Franco Corelli, Plácido Domingo, Riccardo Muti, Elisabeth Schwarzkopf, José Carreras... De lijst met grootheden met wie ze werkte lijkt eindeloos. Schitteren deed ze behalve in 'Die Zauberflöte' vooral in belcanto-opera's van Rossini, Bellini, Donizetti en Verdi.

Gezondheidsproblemen
In 1986 kwam wegens gezondheidsproblemen een abrupt einde aan haar carrière. Zingen deed ze niet meer, wel jureerde ze bij het in 1988 in het leven geroepen Deutekom Operaconcours, een tweejaarlijkse wedstrijd voor jong zangtalent die werd gewonnen door onder anderen Tania Kross en Henk Poort. Die laatste zong ook bij het gala dat in 2011 ter gelegenheid van Deutekoms tachtigste verjaardag in Carré werd georganiseerd.

De voormalige wereldster bracht haar oude dag door in een flat in Buitenveldert. Een hersenbloeding resulteerde in spraakproblemen, maar geestelijk bleef ze helder. Met enige verbazing keek ze terug op haar carrière: 'Een levende legende? Ja, ik begin erachter te komen. Maar ik snap die hele toestand niet hoor, ik ga gewoon mijn gangetje.'

Zaterdag raakte Deutekom na een ongelukkige val in coma. Gisteravond overleed ze in het VUmc.