Buitenland Bewaar

Chinese homo's komen discreet uit de kast

Homoseksualiteit was lang een taboe in China. Tot 1997 was het zelfs strafbaar en tot 2001 bestempelde de staat het als een geestelijke ziekte. Foto EPA/Ym Yik
Homoseksualiteit was lang een taboe in China. Tot 1997 was het zelfs strafbaar en tot 2001 bestempelde de staat het als een geestelijke ziekte. Foto EPA/Ym Yik © UNKNOWN

China heeft deze week z'n eerste Gay Pride. Het blijft China, dus gebeurt er niets in het openbaar. 'We willen de wetten in dit land respecteren.' Het is even zoeken. Geen borden buiten, geen regenboogvlaggen. Pas voorbij een hek en een deur, verderop in een gebouw , is het eerste bordje te zien: 'Shanghai Pride' met een pijl naar de lift.

Terwijl roze festivals in andere steden in de wereld niet compleet zijn zonder een straat- of grachtenparade met halfblote feestvierders, stelt Shanghai Pride zich bescheiden op. Zes avonden deze week wordt door een paar honderd mensen gediscussieerd, naar films gekeken en gezongen over homo, lesbo, bi of transgender zijn in de grootste stad van China.

De bescheidenheid is niet vrijwillig. ''We willen de wetten in dit land respecteren,'' zegt de Amerikaanse Hannah Miller (30), één van de organisatoren. Parades passen daar niet in; demonstraties worden in China niet toegestaan.

Miller: ''We hebben gekozen voor een serie evenementen in kleinere zalen, waar op straat niets van te merken is.'' Ze wil voorkomen dat de autoriteiten Shanghai Pride zien als een evenement dat over de rechten van homo's gaat. Discussies over mensenrechten liggen in China al net zo gevoelig als parades.

Homoseksualiteit was lang een taboe in China. Tot 1997 was het zelfs strafbaar en tot 2001 bestempelde de staat het als een geestelijke ziekte. Bekende Chinezen durven nog altijd niet uit de kast te komen. En ook jongeren vinden het moeilijk, omdat ze onder enorme druk van de maatschappij staan om een gezin te stichten.

Maar de veranderingen gaan snel. De Academie voor Sociale Wetenschappen, een belangrijk adviesorgaan van de regering, pleit sinds enige tijd zelfs voor de invoering van het homohuwelijk. Op Valentijnsdag werd daar in Peking zelfs een ludieke actie voor gehouden in een drukke winkelstraat.

''Het kan nog tientallen jaren duren voor het er echt van komt,'' erkent onderzoekster Li Yinghe van de Academie. ''Maar ons pleidooi is een eerste stap.''

Het taboe op homoseksualiteit komt volgens haar eerder uit onwetendheid dan uit afkeer. ''Homo's en lesbiennes in China geven aan dat ze hier minder openlijke agressie ervaren dan in westerse landen.''

Volgens de autoriteiten zijn er zo'n dertig miljoen homo's en lesbiennes in het land, drie procent van de totale bevolking. Li Zen (44) ziet zijn leven als homo in Sjanghai langzaam makkelijker worden. ''In de jaren tachtig waren er twee plekken waar we op zoek konden naar andere homo's: langs een kreek en rond een bepaalde krantenkiosk.''

Dat is de afgelopen tien jaar compleet veranderd. In 2000 ging Li aan de slag in één van de twee eerste homocafés in Sjanghai. Tegenwoordig zijn er wel tien homokroegen in de stad, en een paar discotheken.

In 2003 mocht de prestigieuze Fudan Universiteit in Sjanghai een postdoctorale studie beginnen over homoseksualiteit. ''In het begin werd de studie vooral gekoppeld aan aidspreventie,'' vertelt professor Gao Yanning van de opleiding. ''Inmiddels is het breder. Nu laten we ouders van homoseksuele kinderen met onze studenten praten over hun gevoelens, we laten een lesbienne vertellen over haar leven en we informeren onze medische studenten dat twee mannen ook condooms moeten gebruiken.''

Zolang Shanghai Pride z'n activiteiten binnenskamers houdt, is de kans klein dat de autoriteiten het evenement halverwege alsnog zullen verbieden. Er kan veel in China, zolang het niet te massaal wordt. Om de kans te verkleinen dat de politie alsnog ingrijpt, zijn de meest extravagante evenementen op de laatste dag gepland: een travestietenshow en neptrouwerijen.

Miller: ''In China moet je kleine stapjes zetten. Als deze week een succes is, ligt de weg open om de homogemeenschap zichtbaarder te maken in de stad.'' (REMKO TANIS)