Amsterdam Bewaar

Vluchtgarage: 'Men heeft ons in de steek gelaten'

Vluchtgarage: 'Men heeft ons in de steek gelaten'
© Amaury Miller

De Vluchtgarage, waar bijna zestig vaak uitgeprocedeerde asielzoekers verblijven, bestaat twee maanden. Het is er koud en er wordt soms honger geleden en ruzie gemaakt. Maar je kunt er ook een workshop 'Eerste hulp bij arrestatie' volgen. 'Het is hier af en toe net Tom and Jerry.'

'Je eigen advocaat bellen? Daar heb je helemaal geen geld voor,' zegt de agent met een streng gezicht tegen zijn arrestant, een uitgeprocedeerde vluchteling op een klapstoel. 'Ik wil mijn eigen advocaat spreken voor het verhoor. Mijn advocaat is Loth, L-O-T-H in Amsterdam,' zegt de vluchteling resoluut bij herhaling.

Om de agent en de uitgeprocedeerde heen, beiden met PLO-sjaal, zit een grote kring uitgeprocedeerde asielzoekers met hun jas aan geconcentreerd te luisteren. Een enkeling gniffelt om de stelligheid van de vluchteling, gespeeld door activiste Djhana van de Werkgroep Deportatieverzet, onderdeel van het No Borders Network.

De asielzoekers zijn hier niet op het politiebureau, maar volgen de workshop Eerste hulp bij arrestatie in hun 'huiskamer' in de Vluchtgarage: een gekraakt pand waar bijna zestig uitgeprocedeerden verblijven.

Leugen
Voor wie geen verblijfsdocumenten heeft, betekent controle gevolgd door arrestatie kans op uitzetting naar het land van herkomst. Djhana draait zich om naar de groep. 'Als een agent zegt dat je je eigen advocaat toch niet kunt betalen en dat je daarom een piketadvocaat moet nemen, is dat een leugen.' Onderwijl worden haar woorden uit het Engels vertaald in Arabisch, de taal die het gros van de groep spreekt.

Twee maanden verblijft deze groep nu in het kantoor van de leegstaande garage Kralenbeek in Zuidoost. Een paar weken na hun vertrek uit het Vluchtkantoor op de Weteringschans werd dit pand gekraakt en konden zij daar terecht, nadat zij door de stad gezworven hadden.

Geluk en ongeluk
Ongeveer honderd mensen van hun oude groep hadden meer geluk en zitten er nu warmpjes bij. Voor een half jaar kregen zij gemeentelijke opvang in het voormalige huis van bewaring in de Havenstraat, dat de Vluchthaven werd gedoopt.

Maar in het kraakpand is het bij gebrek aan een gasaansluiting koud en vanwege het gebrek aan perspectief somber. De provisorisch aangelegde elektra valt uit zodra tegelijkertijd lampen en kachels worden aangezet. Bij vlagen is sprake van honger en douchen is niet mogelijk. Doordat het pand staat al lang leegstaat, lekt het dak en zijn veel ramen vervangen door schotten.

Verzetje
De workshop is voor de groep behalve praktisch ook een verzetje. De tips en trucs volgen elkaar in rap tempo op. Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat je er niet wordt uitgepikt voor een identiteitscontrole? Zie eruit alsof je een baan hebt, draag een jasje, heb een laptoptas en iets te lezen bij je, dat je, als je analfabeet bent, niet op zijn kop moet houden. Of hoe verklein je de kans meegenomen te worden naar het bureau? Vraag de agent eerst om zijn legitimatie.

Behalve deze workshop is voor de groep geregeld dat iemand van een Amsterdams advocatenkantoor binnen een uur op een politiebureau kan zijn als iemand gearresteerd is.

Ahmad 'de Egyptenaar' volgt de workshop vanachter de bar van de geïmproviseerde keuken terwijl hij tien kilo aardappels schilt en in schijven snijdt. Hij fronst zijn wenkbrauwen en vraagt zich hardop af of de blanke activisten van de Werkgroep Deportatieverzet niet gemakkelijk praten hebben. 'Het is een ander verhaal als je een huis en papieren hebt,' zegt hij in het Arabisch.

Houding
Workshopleider Djhana is het daar niet mee eens. 'Het ligt vooral aan je houding. Ik kan zien of iemand ongedocumenteerd is; dat zie je aan iemands blik.' Dan wijst ze twee mannen aan die met de armen over elkaar en met hun kin naar beneden zitten. 'Kijk maar, wat hebben deze twee gemeen?' Waarop de mannen meteen hun rug rechten.

Arrestatie
De workshop komt voor enkelen te laat. Twee weekeinden geleden werden een paar mannen uit de Vluchtgarage gearresteerd, nadat een ruzie om vier uur 's nachts zo erg uit de hand was gelopen dat de politie eraan te pas moest komen. Twee buurtvertegenwoordigers waarschuwden daarop dat ze bij een herhaling alles op alles zouden zetten om de groep het stadsdeel uit te krijgen.

Tom en Jerry
Salim Mohammed van de groep zegt dat het onder deze uitzichtloze omstandigheden erg moeilijk is met zo veel verschillende mensen, die vrijwel allen psychische of lichamelijke problemen hebben, samen te leven. 'Het is hier af en toe net de tekenfilm Tom and Jerry,' zegt hij grinnikend. 'Maar echt, ik hou me liever een beetje afzijdig.' Zuchtend: 'Ik snap niet waarom de mensen hier weinig anders doen dan uit het raam kijken. Waarom lopen ze niet wat rond of wat dan ook?'

In het verleden ontstonden grote ruzies binnen de groep zodra de omstandigheden verslechterden.

Toen de groep anderhalve week voor Kerstmis in de garage trok, was de buurt in kerstsferen en stroomde de mailbox van vrijwilliger Maria over van de verzoeken om voor de groep te koken. 'Maar nu is het stil in mijn mailbox; de groep is een beetje vergeten door de mensen.'

Vrijwilligers
Een vaste kern vrijwilligers biedt nog hulp, maar instanties zoals het Leger des Heils, het Rode Kruis of de GGD volgen de lijn van de gemeente en bemoeien zich niet meer actief met de mensen in de Vluchtgarage. Wel houden zij in de gaten hoe het met de vluchtelingen gaat, opdat zij kunnen ingrijpen als de situatie urgent wordt.

Dat is die nu al, vindt de groep. 'We kunnen zo niet leven,' zegt Mouthana El Marrakchy. 'We hebben hulp nodig. De helft van ons heeft een geestelijk probleem, de andere helft een fysiek probleem. We hebben eten en medicijnen nodig. Men heeft ons in de steek gelaten.'