Binnenland Bewaar

Wat houdt een sociaal leenstelsel in?

Minister Jet Bussemaker van Onderwijs.
Minister Jet Bussemaker van Onderwijs. © ANP

VVD en PvdA hebben afgesproken een sociaal leenstelsel in te voeren. Minister Jet Bussemaker schetste donderdag tijdens een debat in de Tweede Kamer de contouren van deze regeling.

- Het sociaal leenstelsel voor studenten in het hoger onderwijs vervangt de basisbeurs (nu een gift van bijna 100 euro per maand voor thuiswonende studenten en iets meer dan 250 euro voor uitwonenden). Studenten kunnen tegen een laag tarief lenen om hun studie te financieren. Na het behalen van het diploma moet de lening worden terugbetaald.

- De aanvullende beurs (250 euro per maand), waar ongeveer 100.000 studenten gebruik van maken, blijft bestaan. Volgens de minister hebben vooral studenten uit gezinnen met een inkomen tot en met modaal daar profijt van, waardoor ze er ten opzichte van de huidige situatie niet al te veel op achteruit moeten gaan.

- Het sociaal leenstelsel is volgens de coalitie een manier om meer geld vrij te maken voor onderwijs. Bussemaker stelt dat een hogere eigen bijdrage wordt gevraagd van studenten voor hun eigen levensonderhoud. Ook moet het ervoor zorgen dat studenten beter nadenken over hun studiekeuze.

- Omdat hoger opgeleiden na hun studie meer gaan verdienen, is het terecht om een bijdrage van hen te vragen, aldus de minister. Ze benadrukt dat de lening pas terugbetaald hoeft te worden als oud-studenten voldoende verdienen en er is volgens Bussemaker een redelijke aflossingstermijn.

- Bussemaker benadrukt dat de overheid geld blijft steken in studenten: een student kost de overheid jaarlijks gemiddeld 6000 euro. Ze noemt dat een duidelijke investering.

- In januari stuurt de minister een brief waarin het stelsel in hoofdlijnen wordt uitgewerkt. Halverwege 2013 volgt dan de wet, die in september 2014 moet gaan gelden.

- De coalitie zet verder de ov-kaart voor studenten om in een kortingskaart. Ook het reisgeld kan eventueel worden geleend.

- De HBO-raad waarschuwde eerder dat het sociaal leenstelsel ertoe zal leiden dat 15.000 potentiële studenten afzien van een hbo-studie. Dat zullen vooral jongeren uit lagere inkomensgroepen zijn, stelde de raad. Volgens de minister zijn daar geen signalen voor en zal ze de toegankelijkheid van het onderwijs nauwlettend in de gaten houden.

- VVD en PvdA hebben in de Eerste Kamer geen meerderheid. Daarom hebben ze voor het sociaal leenstelsel steun nodig van oppositiepartijen als D66 en GroenLinks. Die partijen hebben aangegeven niet zomaar bij het kruisje te zullen tekenen. Bussemaker wil zoveel mogelijk draagvlak zoeken, maar stelt tegelijkertijd dat het waarschijnlijk onmogelijk is om iedereen aan boord te krijgen.