Binnenland Bewaar

Hoe blij is een dolfijn in Dolfinarium?

Dolfinarium Harderwijk: dierenverrijking of dierenmishandeling? Foto ANP
Dolfinarium Harderwijk: dierenverrijking of dierenmishandeling? Foto ANP © UNKNOWN

AMSTERDAM - Geen dierenpark is zo populair als een dolfinarium, maar volgens dierenwelzijnsorganisatie WSPA is er sprake van verhuld dierenleed. De organisatie begint een Europese campagne tegen dolfinaria, ook in Nederland. Het Dolfinarium in Harderwijk snapt weinig van de kritiek op het park.

Dolfijn Pareltje is het spoor helemaal bijster. Een dikke meter boven haar wappert trainer Jeroen Brauckeman van het Dolfinarium in Harderwijk met zijn handen, maar wat wil hij nu eigenlijk? Terwijl haar vier soortgenoten hun snuit keurig stil boven water houden, wipt zij nerveus op en neer.

''Dat was dus niet de bedoeling,'' glimlacht Brauckeman later, het halfvolle metalen emmertje rauwe vis en ijsblokjes nog in zijn handen. ''Ze is nog jong, anderhalf jaar, en moet nog veel leren. Volgende keer beter.''

Verderop in het bassin is het dan nog een drukte van belang. Dolfijnen springen sierlijk uit het water, kwetteren als ze op hun tong worden gekriebeld of dobberen op hun rug met een soort stethoscoop terwijl ze de gezondheidscheck ondergaan. Het tafereel speelt zich zeven keer per etmaal af in het Dolfinarium. Brauckeman: ''Ook als het twintig graden vriest. De training en het gezondheidsonderzoek zijn een verrijking voor de dieren.''

WSPA, de internationale dierenwelzijnsorganisatie, denkt daar heel anders over. Zij begint deze week een Europese campagne voor een verbod op de import van dolfijnen en de bouw van nieuwe dolfinaria in de Europese Unie en in landen die tot de EU willen toetreden. Want, zo stelt WSPA, hyperintelligente dieren als dolfijnen in gevangenschap kunstjes laten doen, is puur dierenleed.

Maatregelen zijn volgens WSPA hard nodig. Dolfinaria schieten in Europa als paddenstoelen uit de grond. Inmiddels zouden er al zo'n zestig zijn, waarvan 34 in de EU, en er worden nog steeds in het wild gevangen dolfijnen ingevoerd. Ook in Turkije en Oekraïne zouden plannen zijn voor de bouw van een dolfinarium.

WSPA hoopt met haar campagne druk uit te oefenen op de EU, die volgend jaar de regelgeving op het gebied van dierentuinen bespreekt. In Nederland moeten bezoekers zich bewust worden van het dierenleed, stellen de activisten.

''Wij willen niet dat het dolfinarium in Harderwijk meteen wordt gesloten,'' zegt Francien Winsemius van de Nederlandse WSPA-tak. ''Het gaat om een mentaliteitsverandering bij het publiek. Men denkt dat dolfijnen blij zijn, omdat ze altijd lachen. Maar uit talloze studies blijkt dat ze wegkwijnen in bassins. Ze zijn gewend om tachtig kilometer per dag te zwemmen, honderd meter diep te duiken, en in groepen op te trekken. Dat kan in gevangenschap allemaal niet.''

WSPA beroept zich op het eigen rapport The case against marine mammals in captivity, dat stelt dat dolfijnen in gevangenschap veel stereotiep gedrag vertonen. Ook wijst de organisatie op het buitenland.

In Groot-Brittannië sloot het laatste dolfinarium al in 1993 de poorten, en in India, Mexico en Vietnam geldt al een importverbod voor dolfijnen.

Marien bioloog Kees Camphuysen van het Nederlands Onderzoeksinstituut der Zee (Nioz) zet echter grote vraagtekens bij de campagne. In de oceaan lopen dolfijnen een veel grotere kans op een gruwelijke dood door vervuiling of verstikking als ze verstrikt raken in visnetten. ''Gevangenschap is een van de mildere dingen die wij dieren aandoen. In Oost-Europa kom je nog gekke dingen tegen. Maar het Dolfinarium in Harderwijk doet onderzoek dat in zee onmogelijk is.''

De beste graadmeter voor dierengeluk is voortplanting, legt Camphuysen uit. In het Dolfinarium lukt dat al jaren. Dit jaar werd ook voor het eerst bij de bruinvissen, die veel schuwer van aard zijn, een kleintje geboren. Camphuysen: ''Ik zie niet hoe de dieren daar zouden lijden.''

In Harderwijk is de WSPA-campagne met enige verbazing ontvangen. Het park voert al sinds begin jaren tachtig geen wilde dolfijnen meer in. De acht laatste dieren die ooit in de oceaan zwommen, zijn de veertig jaar al ruim gepasseerd. Stok­oud voor dolfijnenbegrippen.

In het ondergrondse Odiezee Café van het Dolfinarium glijden de dieren achter de glazen wand voorbij, soms op hun rug en vaak spelend met elkaar. Natuurlijk gedrag, benadrukt trainer Brauckeman, dat erop duidt dat ze genoeg afleiding krijgen. ''In het wild zijn ze veel tijd kwijt aan het bij elkaar scharrelen van hun kostje,'' vertelt hij. ''Hier hoeft dat niet. Daarom vullen we dat gat in hun dagbesteding op met trainingen en gezondheidsonderzoeken. Als ze zich vervelen, zou je stereotiep gedrag zien. Maar voorop staat dat wij een educatief doel hebben. Wij zijn geen circus.'' (GPD)

Documentaire op Idfa over handel in dolfijnen
Op het Amsterdamse documentairefestival Idfa gaat deze week de film The cove in première over de handel in wilde dolfijnen. De documentaire laat zien hoe bij het Japanse stadje Taiji dolfijnen worden gevangen voor verkoop aan dolfinaria, aquaria en de entertainmentindustrie. Gezonde dieren leveren honderdduizend euro per exemplaar op. De drijfjacht gaat gepaard met een gruwelijke slachting onder de dolfijnen.