Binnenland Bewaar

Rutte volgt voorbeeld Kok met 'proeve'

Foto ANP
Foto ANP © UNKNOWN

DEN HAAG - Na het mislukken van de onderhandelingen over een rechts kabinet wil VVD-leider Mark Rutte een 'proeve van een regeerakkoord' gaan schrijven. Andere partijen kunnen dan aangeven of ze op basis van dit voorstel met de VVD willen gaan onderhandelen over een nieuw kabinet.

Rutte volgt daarmee het voorbeeld van toenmalig PvdA-voorman Wim Kok, die er in de zomer van 1994 in slaagde de vastgelopen formatie vlot te trekken en de basis te leggen voor het eerste paarse kabinet, met PvdA, VVD en D66.

Bij de verkiezingen van 3 mei 1994 hadden de regeringspartners uit het vorige kabinet, PvdA en CDA, zo veel verloren, dat een kabinet met twee partijen er niet meer in zat. In politiek Den Haag heerste de stemming dat het CDA maar eens niet mee moest doen. De PvdA had ook fors ingeleverd, maar de sociaaldemocraten waren wel de grootste partij in de Tweede Kamer geworden en zouden met VVD en D66 een paarse coalitie kunnen gaan vormen.

Informateurs Klaas de Vries (PvdA), Gijs van Aardenne (VVD) en Jan Vis (D66) gingen half mei aan de slag met paars. Net als de afgelopen weken bij de besprekingen tussen CDA, VVD en PVV besloten ze tot een radiostilte, al lekte er in de praktijk veel uit . En ook de paarse onderhandelaars moesten het eens zien te worden over een miljardenbezuiniging. Ging het de afgelopen tijd om 18 miljard euro, destijds hing een bedrag van 20 miljard gulden als een schaduw over de onderhandelingen.

Eind juni ontplofte de eerste poging tot paars, toen VVD-leider Frits Bolkestein met nieuwe eisen voor bezuinigingen op de sociale zekerheid op de proppen kwam. Informateur Herman Tjeenk Willink, die ook de afgelopen weken nog als informateur optrad, adviseerde koningin Beatrix een nieuwe informateur van VVD-huize te benoemen.

Maar tot ieders verrassing kreeg Wim Kok de opdracht een conceptakkoord op hoofdlijnen te schrijven, een proeve van een regeerakkoord. Lang was onduidelijk of de VVD of het CDA mee zou gaan praten. D66-leider Hans van Mierlo bleef volhouden dat hij niet met het CDA in zee wilde.

Kok concludeerde uiteindelijk dat het eerder mislukte paarse kabinet een nieuwe kans verdiende. Die kans lieten PvdA, VVD en D66 niet voor een tweede keer liggen. Nu kwamen de partijen er wel uit. Onder leiding van Wim Kok zou Paars I de volle vier jaar volmaken.