Recensie
Atlantis **
© UNKNOWN

Atlantis **

In de Nederlandse sciencefictionfilm Atlantis ontdekt een pubermeisje in een Big Brother-achtige wereld de laatste resten van de vroegere humane wereld. Maar Digna Sinkes nachtmerrie wil geen nachtmerrie worden.

Hoe maak je een akelige toekomst zichtbaar? In Hollywood rukt voor zo'n klus een leger decorbouwers uit, maar in de armlastige Nederlandse cinema is daar geen geld voor. In Atlantis moeten we het doen met in de openbare ruimte opgehangen spandoeken, waarop leuzen staan als: Ordening = veiligheid en geluk.

We bevinden ons in een toekomst waarin iedereen verplicht gelukkig is. Sporen uit het verleden zijn uitgewist. Op scholen heerst kadaverdiscipline en leren kinderen Chinees. Optimisme is een morele plicht, formuleert een leerling de heersende opvatting.

Puber Xenia (geslaagd debuut van Pitou Nicolaes) heeft moeite met die plicht. Ze heeft vage herinneringen aan een vroegere wereld, die tot leven komt als ze op een verboden eilandje een oude wijze vrouw ontmoet (Annemarie Prins).

Als het aan het legertje griezelige mannen in gele pakken ligt, zal de laatste representant van de vroegere humane samenleving snel van de aardbodem zijn verdwenen. Maar ook Xenia loopt gevaar.

Atlantis, dat fraaie landschapsbeelden bevat van het Zuid-Hollandse eilandje Tiengemeten, levert kritiek op de overgereguleerde, uniforme samenleving.

In Digna Sinkes werk is dat bekend terrein, want al haar films (Belle van Zuylen, Boven de bergen, de documentaire Tiengemeten) draaien om individuele vrijheid versus maatschappelijke dwang.

De thematiek is in Atlantis onhandig uitgewerkt in stijve, onnatuurlijk klinkende dialogen. Ook de symboliek - Xenia wordt door een veerman naar de 'andere wereld' gevaren en een sleutel biedt toegang tot wijsheid - maakt een belegen indruk.

Belangrijker is dat de film nooit een benauwend toekomstvisioen wordt, maar een pretentieus toneelstukje in de natuur blijft. Wat moeten we met wijsheden als: 'Ik ga worden wie ik eigenlijk ben'? (JOS VAN DER BURG)

www.waterlandfilm.nl