Recensie
Black butterflies**
© UNKNOWN

Black butterflies**

Gebrek aan distantie en in de verkeerde taal

Regie: Paula van der Oest
Met: Carice van Houten,
Liam Cunningham, Rutger Hauer

In Black butterflies leren we dichteres Ingrid Jonker kennen als een vrouw die zich alleen thuis kan voelen in taal. In de echte wereld kampt ze met een dominante vader, uitzichtloze relaties met getrouwde mannen, depressieve episodes, ongewenste zwangerschappen én de narigheid van het Apartheidsstelsel in haar vaderland Zuid-Afrika.

Maar in het Afrikaans, de taal waarin ze haar beroemdste gedicht Die kind (wat doodgeskiet is deur soldate by Nyanga) schreef, daarin voelt de door Carice van Houten vertolkte Jonker zich als een vis in het water.

Juist daarom is het pijnlijk dat Jonker in de film over haar leven niet de taal mag spreken waarin haar poëzie tot bloei kwam.

Van Houten heeft een acceptabel, neutraal-Britsig accent in huis. Maar we hadden haar pas geloofd als we haar Afrikaans hoorden spreken. Ongetwijfeld zijn er film-economische redenen om dit portret in het Engels te draaien. Maar die verkeerde taal staat voortdurend als een barrière tussen de kijker en Jonker.

Het is niet het enige wat er mis is aan deze biopic, die er zeer verzorgd uitziet, maar die er niet in slaagt om de verschillende emotionele registers die Van Houten zo onverschrokken opentrekt, te laten samensmelten tot een geloofwaardige hoofdpersoon.

Natuurlijk, Jonker was manisch depressief. Maar moet dat dan meteen zo'n gefragmenteerd portret opleveren? Scenarist Greg Latter maakte ooit een dweperige hagiografie van het Nelson Mandeladrama Goodbye Bafana. Datzelfde gebrek aan distantie en subtiliteit nekt ook Black butterflies. Met name de portrettering van Jonkers vader als rechtlijnige racistische politicus grenst aan het karikaturale. Het is een mirakel dat Rutger Hauer hem puur op charisma toch nog interessant weet te maken. (FRITZ DE JONG)

Website Black Butterflies