Sport Bewaar

Alie Lagard blijft voor altijd moeder Tonido

Alie Lagard is nog wekelijks te vinden in de splinternieuwe gymzaal van turnvereniging Tonido.
Alie Lagard is nog wekelijks te vinden in de splinternieuwe gymzaal van turnvereniging Tonido. © Marcel Israel

Het Parool struint door de schatkamer van de Amsterdamse sport en stuit op wonderlijke verhalen.

 
Iemand het beste uit zichzelf laten halen is het mooiste wat er is

Met haar wijsvinger gaat Alie Lagard - spreek uit op zijn Frans - langs de gezichten op de groepsfoto van gymnastiekvereniging Tonido, Tot Ons Nut Is Deze Opgericht (in 1920). Telkens stopt ze even om de naam te noemen. Monique, Patricia, Nancy: ze hebben allemaal een plekje in haar geheugen. Getoupeerd haar en kunstkrullen bij de grotere meisjes verraden de jaren tachtig. Een oudere vrouw - een beetje verscholen in het midden - slaat ze over. 'Ik hoef niet zo nodig op de foto,' zegt Lagard (76).

Turnpoppetjes
Het beeld hangt in haar 'vaantjeskamer'. Decennialang was dit het epicentrum van waaruit Lagard als hoofdtrainer de lessen voorbereidde en de wedstrijden organiseerde. Eerst handgeschreven, later met de computer. 'Ik ben nu mijn e-mails aan het opschonen. Nou, dat mis ik niet hoor. Het was vroeger makkelijker met 500 kinderen dan op het laatst met 170. Hoe dat komt? De betrokkenheid van ouders bij de vereniging is afgenomen.'

Anderhalf jaar geleden is ze gestopt. 'Ik werd 75, had bijna 60 jaar les gegeven, waarvan 45 bij Tonido én ik kon het nu nog zelf bepalen.' Om haar heen hangen de tastbare herinneringen van een leven lang turnen en lesgeven. Een kleurenpalet van honderden vaantjes, elk met een eigen verhaal van een wedstrijd of een demonstratie. Maar ook kleine cadeautjes als een geborduurd kussentje of een mobile met handgemaakte turnpoppetjes. Zelf bleef Lagard kinderloos, maar haar pupillen vulden die leegte. 'Alle duizend,' zegt ze volmondig. Lagard werd 'moeder Tonido'.

Mijn eerste turnpak
Een strenge moeder, want de vaantjes vertellen ook hoe ze was als trainer: prestatiegericht. 'Als het beter kon, dan zei ik het. Iemand op zijn niveau het beste uit zichzelf laten halen, dat is het mooiste wat er is. Kom eens mee...' Trots wijst ze in de woonkamer op een collage die ze kreeg bij haar afscheid. 'Kijk, alle teams staan op het podium.'

Lagard groeide op in de Sportstraat in de Stadionbuurt. Vlak na de oorlog begon ze met turnen bij DOS. 'In een wit bloesje en een zwarte broek. Pas op mijn zestiende kreeg ik met sinterklaas mijn eerste turnpak,' zegt ze met een gebaar alsof ze weer met een grote doos op schoot zit. Een jaar later gaf ze voor het eerst les bij de gymnastiekvereniging Amsterdam-Zuid. 'Ik heb altijd al juf willen worden. Niet op een school, maar van een groep mensen die bewust ergens voor kiest en gemotiveerd is.' Via Osdorp verhuisde ze in 1967 naar Noord. 'Daar had iemand de voorzitter van Tonido ingelicht, want die stond meteen op de stoep.'

Hartenlapjes
Helemaal zonder kan Lagard niet na 45 jaar bevlogen trainen. Ze gaat nog geregeld kijken bij de lessen van haar oud-pupil Janice. De club is sinds kort verhuisd. Het oude, warme honk dat in alles Tonido ademde, is afgebroken. Vaandels, prijzenkasten en zelf geknutselde jubileumborden wachten in een schuurtje op een plekje in de fonkelnieuwe zaal onder winkelcentrum De Banne.

Trots wijst Lagard een paar dagen later op de vloer voor de vrije oefening. 'Van dezelfde kwaliteit als op het laatste WK in Antwerpen.' Geen arabier of flikflak ontkomt aan haar keurende blik. 'Je moet wel omhoog,' klinkt het dan. Of: 'Je drukt je knieën naar voren.' Een meisje bij wie de onderbroek uit het pakje steekt, krijgt dat te horen. 'Orde en structuur, dat is het belangrijkste dat ik van Alie heb geleerd,' zegt Janice. 'Bij haar was het altijd rustig.' Lagard excuseert zich: 'De volgende keer blijf ik weer wat langer, Janice, maar ik wil het schaatsen zien.'

Boven in het winkelcentrum komen twee kinderen op haar af: 'Tante Alie!' Ze stopt even om haar hartenlapjes - zoals ze allemaal noemt - te begroeten. Dan loopt ze door naar buiten. Alie Lagard, voor altijd moeder Tonido.