Amsterdam Bewaar

Stadsgezichten: De Melkweg

Stadsgezichten: De Melkweg
© Christiaan de Bruijne

Architectuur en voedsel: het lijkt in eerste instantie weinig met elkaar van doen te hebben. Maar in de praktijk zijn mens, stad en voedsel juist onlosmakelijk met elkaar verbonden. Mensen hebben immers altijd al voedsel nodig gehad en hier hun omgeving op ingericht, met fabrieken, horeca, akkertjes, moestuinen en afvalsystemen.

Een schakel in deze keten was ooit De Melkweg in Amsterdam, waar melk voor de stad werd geproduceerd. Dit gebouw ontstond als suikerpakhuis in 1890, als uitbreiding op de raffinaderij de Granaatappel aan de overkant van de straat (waar zich momenteel een politiebureau, bioscoop Cinecenter en de aan de geschiedenis van de locatie refererende Sugar Factory bevinden).

Na de Eerste Wereldoorlog was Amsterdam echter zodanig gegroeid dat de suikerfabriek zich opeens middenin de stad bevond, een onhandige locatie voor een fabriek die haar product juist gemakkelijk de stad uit wilde vervoeren. Om deze reden werd het complex in 1920 verlaten, om verkocht te worden aan de Onderlinge Vereeniging van Veehouders tot verkoop van zuivere koemelk (OVvV). Voor deze nieuwe exploitant, een melkfabriek, was de locatie juist perfect: het transport mocht niet te veel tijd innemen om bacteriën zo min mogelijk kans te geven.

Decennia lang functioneerde de melkfabriek en stond deze bekend om zijn hoge kwaliteit; de melk van de OVvV was namelijk, in tegenstelling tot het product van andere fabrieken, niet aangelengd met water uit de grachten. Met de opkomst van de koelwagen werd de centrale locatie echter minder noodzakelijk, en werden grotere melkfabrieken op goedkopere grond buiten de stad gerealiseerd. In 1969 verliet de melkfabriek definitief het centrum van Amsterdam. Als gevolg van deze verhuizing, kon in 1970 een theatergezelschap een onderdeel van het leegstaande complex betrekken. Het werd De Melkweg gedoopt en een culturele hotspot was geboren.

Voedsel en stedelijke inrichting kennen zodoende een nauwe verbondenheid. Met de aanhoudende groei van de wereldbevolking en de trek van meer en meer mensen naar de stad, wordt het steeds belangrijker om steden te ontwerpen, waarin mens en voedsel op een slimme manier nader tot elkaar komen om transport- en productieproblemen te voorkomen. Maar waar ligt het antwoord? Moet De Melkweg weer een melkfabriek worden? Moeten leegstaande kantoorgebouwen veranderen in verticale landbouwlocaties? Moet elk nieuwbouwpand voortaan een moestuin op het dak krijgen? Op de Food & Architecture Fair op 24 juni in de Centrale Markthal in Amsterdam, wordt gezocht naar antwoorden op deze vragen.

Architecten: waarschijnlijk G.B. en A. Salm, onder leiding van bouwkundig ingenieur I.C. Spakler jr.
Oplevering: 1890

Ingrediënten van de Food & Architecture Fair zijn onder andere: workshops (voor jong en oud), lezingen, tentoonstellingen, véél lekker eten en meer! Klik hier voor het volledige programma.