AMSTERDAM - Bij de beslissing om de Noord/Zuidlijn aan te leggen is de gemeente Amsterdam 'ingepakt' door de bouwers die weinig ervaring hadden met ondergronds bouwen.

''De bouwers wilden graag aan de wereld laten zien dat ze moerassige gronden aankunnen. Dat levert internationale opdrachten op.'' Dit zegt professor weg- en waterbouw Cor Schiebroek.

Schiebroek waarschuwde in 1998 voor problemen bij de aanleg van de tramtunnel in het centrum van Den Haag. Hij kreeg gelijk; de tunnel leed aan chronische lekkage. En in 2000 voorspelde hij bij de aanleg van de Noord/Zuidlijn een schade van honderden miljoenen euro's. Tegen de Haagsche Courant zei hij in 2000: ''De sprongen zijn te groot. De ene grond is de andere niet en de ervaring ontbreekt. Dan kun je het ondergronds bouwen wel met modellen in de computer hebben, maar dan heb je het nog niet in de vingers. Als we een nieuw medicijn hebben, proberen we dat nog ook niet meteen uit op mensen.''
Vijf jaar geleden zei hij in De Groene Amsterdammer: ''Je kunt de panden langs het tracé beter meteen slopen. Juist vanwege het grensverleggende karakter van de bouw is de kans aanzienlijk dat er in De Pijp straks noodgedwongen stadsvernieuwing moet zijn.'' Ook het centrum liep gevaar. ''ik maak me niet zozeer zorgen over Maison Descartes of de Beurs van Berlage, maar over de panden van gewone Amsterdammers. Die leunen nu vaak lekker tegen elkaar aan: als een kaartenhuis.''

Schiebroek stopte jaren geleden met het leveren van kritiek. ''Ik heb geen zin mijn leven erdoor te laten verkorten,'' aldus de gepensioneerde hoogleraar vanaf zijn adres in Frankrijk. ''Er was sprake van dwingelandij. Mensen die in die tijd kritiek hadden, zoals een brandweerman die ik kende, werden weggepromoveerd.'' Ambtenaren volgden blind de mening van deskundigen, zoals die van het Centrum Ondergronds Bouwen (COB) en professor Johan Bosch. ''De arrogantie. En de politiek deed niets. De ambtenaren die er nu zitten, waren er volgens mij nooit aan begonnen.''

Stoppen is niet meer mogelijk. ''De bouwers willen meer dan ze kunnen. Ik ben niet tegen vooruitgang maar doe ervaring op op een plek waar het geen kwaad kan. In het Hollandse hart maakt het niet uit of de koeien opeens een paar centimeter lager staan te grazen. Maar doe dit niet in een stadscentrum van een unieke stad dat volstaat met erfgoed.''

Schiebroek omschrijft de Amsterdamse ondergrond als 'een soort tapijt met palen en funderingen'. ''Ik heb zelf studentenflatjes gebouwd. Het grootste probleem is dat alles steunt en hangt op en aan elkaar. Bij verzakkingen gaat het meteen goed mis. En nu graven ze onder de paalpunten in de slappe lagen.''

En waarom? ''Er is al een snelle openbaarvervoerverbinding naar het WTC en nu willen ze er een tweede bij maken. En die moet precies onder de oude stad door! In Frankrijk mag vijf kilometer in de omgeving van het Paleis in Versailles niet gebouwd worden voordat er eerst zorgvuldig gescreend is.''

Nog een voorspelling. In 2003 zei Schiebroek over de NZ-lijn: ''Op papier is het relatief goedkoop, in de praktijk zal het duurder worden. De rekening gaat in eerste instantie naar de Amsterdammers. En later naar de rest van Nederland. Want tegen de tijd dat de eerste metrowagon rijdt, staat Amsterdam onder curatele van het rijk.'' (ROB ROMBOUTS)