Amsterdam Bewaar

Een NZ-lijnmetro zonder bestuurder kan er stapje voor stapje komen

Nog negen nachten wordt de metro getest in de tunnel van de Noord/Zuidlijn.
Nog negen nachten wordt de metro getest in de tunnel van de Noord/Zuidlijn. © Elmer van der Marel

De metro's van de Noord/Zuidlijn rijden de komende weken nachtelijk testritten. De resultaten maken op termijn misschien een metro zonder bestuurders mogelijk.

Als je zelfrijdende metro's wil introduceren, zul je dat langzaam moeten doen, zodat mensen eraan kunnen wennen.

Christiaan Verhoeven, metrobouwer Alstom

Het is centimeterwerk en het treinstel heeft zijn snelheid erop aangepast: als de metro vijf kilometer per uur rijdt is het veel. Het gaat zoals dat gaat wanneer kinderen leren lopen. Stapje voor stapje, heel voorzichtig.

'De eerste rit' van een metro door de tunnel van de Noord/Zuidlijn is een feit, maar indrukwekkend was het allemaal nog niet. En of het echt de eerste rit is, is ook maar de vraag. Eerder dit weekend reed de metro al onder de Vijzelgracht door. Zonder buitenstaanders, zonder pers dus.

Die waren nu wel aanwezig en dus jubelde de communicatie-afdeling van Amsterdams nieuwste toekomstige metrolijn opnieuw van een historisch moment. 

Goed, er gebeurt wel wat. En wie zich de kommer en kwel van de totstandkoming van de Noord/Zuidlijn tot dusver voor de geest haalt, begrijpt ook dat die eerste metro in de tunnel ook echt wel een moment is waarbij je stil zou kunnen staan. De plaats van handeling was station Rokin, tientallen meters lager dan het maaiveld, schuin onder Scheltema.

Op de centimeter nauwkeurig op station arriveren
Gisteravond begonnen hier de tests om te bepalen of de apparatuur in de baan overeenkomt met de software in de trein. Kort gezegd komt het erop neer dat een antenne onder de metro communiceert met een baken tussen de rails. 'Alleen als dat het geval is, kunnen metro's optimaal rijden,' zegt Emiel Vergouw, projectleider treinbeveiliging van de gemeente. 'De metro kan dan bijvoorbeeld op de centimeter nauwkeurig tot stilstand komen op stations, maar er kan ook interactie zijn tussen metrostellen op de baan.'

Het precies op de juiste plaats stoppen is een uitermate belangrijk punt, zegt Christiaan Verhoeven van metrobouwer Alstom. Het stelt de stad bijvoorbeeld in staat om op den duur metro's te laten rondrijden zonder bestuurder. Het is nog toekomstmuziek, zegt Verhoeven, maar technisch is het mogelijk. 'Op station Noord kan de bestuurder nu al uitstappen en de metro zelf laten keren.'

Maar, zeggen de deskundigen: er moet nog wel iets gebeuren voor het zover is. Net als op bijvoorbeeld veel luchthavenvervoersystemen al het geval is, moeten er dan afscheidingen worden geplaatst, die voorkomen dat mensen op het spoor terecht kunnen komen. Verhoeven: 'En om te weten hoe je die afscheidingen moet plaatsen, moet de metro dus precies weten waar die zich bevindt ten opzichte van het station.'

Bestuurder aan boord is prettig
Waarom wordt er geen werk gemaakt van zo'n zelfrijdende metro? Verhoeven denkt, net als voormalig GVB-directeur Bart Schmeink al eens zei, dat reizgers een bestuurder aan boord nu eenmaal prettig vinden. 'Als je zelfrijdende metro's wil introduceren, zul je dat langzaam moeten doen, zodat mensen eraan kunnen wennen.'

Nog negen nachten gaat Alstom, de leverancier van de metro, heen en weer over het gehele traject van de Noord/Zuidlijn zodat kan worden gecontroleerd of de software van het nieuwe treinbeveiligingssysteem goed is ingesteld. Vergouw: 'Het kan alleen maar 's nachts omdat afbouwaannemer VIA overdag aan het werk is, dan kunnen we hier niet testen.'