Binnenland Bewaar

'Start-ups zijn niet de oplossing voor de enorme stroom vluchtelingen'

Om de nieuwe Mark Zuckerberg te worden is heel wat meer nodig dan een MacBook en hippe werkplek.
Om de nieuwe Mark Zuckerberg te worden is heel wat meer nodig dan een MacBook en hippe werkplek. © Mats van Soolingen

Start-ups worden zo hip en met romantiek omkleed dat het Quintin Schevernels, oud-topman van Layar, begon te ergeren. In zijn boek Suits en Hoodies zoekt hij uit wat een start-up echt succesvol maakt.

Wat nodig is om echt groot te worden, wordt onderschat

Politiek graag bezig met start-ups

Het afgelopen jaar is er veel aandacht geweest voor start-ups. Oud-eurocommissaris Neelie Kroes werd aangesteld als speciale gezant om Nederland aantrekkelijker te maken voor veelbelovende tech-ondernemers. Schevernels: 'Het is natuurlijk een onderwerp dat het lekker doet als je in de politiek zit. Op zich hartstikke goed dat ze het voor internationaal talent makkelijker maakt om hiernaartoe te komen en dat zij haar netwerk beschikbaar stelt.'

Maar er staat ook veel op het spel, vindt hij. 'We moeten het daar ook wel van hebben. We hebben een geweldige infrastructuur, veel kapitaal, veel talent en wat we niet in huis hebben, kunnen we makkelijk overhalen om naar Amsterdam te komen. Ideale omstandigheden om innovatie een enorme push te geven. Maar we moeten het nu wel doen. Met die zesjescultuur zakken we ver weg.'

Het toppunt was wel de suggestie van wethouder Kajsa Ollongren dat Syrische vluchtelingen in Amsterdam mooi hun eigen start-up kunnen beginnen. Voor Quintin Schevernels (1971), oud-directeur van het succesvolle augmented realitybedrijf Layar, typeert dit het romantische beeld dat van start-ups is ontstaan. Dat beeld is vaak misplaatst, concludeert hij in zijn vorige week verschenen boek Suits en hoodies, oftewel maatpakken en capuchontruien.

'Als er tussen de vluchtelingen jongeren zitten die omgeschoold kunnen worden tot programmeurs is dat geweldig. Maar laten we nou niet doen alsof start-ups de oplossing zijn voor de enorme stroom vluchtelingen en al het menselijk leed daarachter.'

Die naïviteit zit de ondernemers zelf al vaak genoeg in de weg, vindt Schevernels. 'Het romantische idee dat ze de volgende Mark Zuckerberg worden en denken dat dit lukt met werkdagen van tien uur 's ochtends tot drie uur 's middags. Terwijl een succesvolle start-up ongelooflijk moeilijk is: hard werken, toch doorzetten bij tegenslag, afscheid nemen van die studievriend met wie je bent begonnen, veel gezeik waar je 's nachts van wakker ligt.'

Tweede hypotheek
'Zie het als een elftal dat goed functioneert in de eerste divisie, maar eenmaal in de eredivisie moet je toch afscheid nemen van een paar jongens met wie je feest hebt gevierd in de jacuzzi. Dat is hoe het veel start-ups vergaat: financiering die opraakt, ook de tweede hypotheek. Wat nodig is om echt groot te worden en hoe lang dat kan duren, wordt onderschat. Slechts één procent van de start-ups lukt dat.'

Het hoge welvaartsniveau dat we in Nederland gewend zijn, kan ook een rem zijn, denkt Schevernels. 'Nu krijg je vaak al enige lof als je start. Een pand is vaak niet meer nodig, alleen een server in de cloud bij Amazon. Er is veel geld beschikbaar, waardoor je meteen al een beetje inkomen uit het bedrijf haalt. Het kan dan te makkelijk gaan.'

Nederlandse start-ups zijn naar zijn zin ook snel tevreden. Of zoals hij in zijn boek schrijft: 'Ze spelen niet op leven en dood, uitzonderingen daargelaten. Een beetje funding, een MacBook, een latte van de Starbucks en een hot seat bij Spaces of bij WeWork. Best comfortabel. Dit wordt te vaak een lifestyle.'

Weinig sexy
En dan is er nog het hardnekkige misverstand dat succes allemaal te danken is aan één gouden idee. 'Google was niet de eerste zoekmachine, LinkedIn was niet het eerste sociale netwerk. Het zit veel meer in de uitvoering, de mensen die je erbij betrekt, incubators en angel-investeerders die de start-ups bij de hand nemen en snel uitselecteren wie kans maakt om verder te komen. Heel basale dingen, weinig sexy, waar niet veel mensen zich van bewust zijn. Laat dat ecosysteem zichzelf maar opschonen. En dan alle ballen op degenen die een goede kans maken. Geen verzorgingsstaat voor start-ups, hoor.'

Met zijn boek hoopt hij meer van dit soort vooroordelen weg te nemen. Het is managementliteratuur, maar met alleraardigste anekdotes bij achtereenvolgens Randstad, De Telegraaf, VNU Media en Layar. En daarmee is meteen gezegd dat zijn lessen niet alleen opgaan voor start-ups, maar ook leerzaam kunnen zijn voor werknemers in gevestigde bedrijven.

De titel is hem op het lijf geschreven. Schevernels begon zijn loopbaan als 'suit' en eindigde in een 'hoodie', bij de ontwikkelaar van augmented reality (beelden met computertoevoegingen) Layar. Maar hij schrijft ook over Randstadoprichter Frits Goldschmeding die zich als zestiger nog bij de door Schevernels geleide vestiging in Aalsmeer liet inschrijven (als lasser!) om zelf te ervaren of de intercedenten hun werk netjes deden.

Suits of hoodies?
In het boek dient het als een voorbeeld van de cultuur binnen het bedrijf - één van de 'essentials' voor een succesvolle start-up, volgens Schevernels. In totaal komt hij tot zeven van zulke succesfactoren, met daaronder ook 'groot dromen', 'funding' en 'focus'.

En wat werkt dan beter, suits of hoodies? Bij het Amsterdamse Layar kwam Schevernels aan boord als de ervaren manager die het bedrijf nodig had in de fase die uitliep op de verkoop van het bedrijf in 2014 - de markt was nog te jong en Layar was beter af in een combinatie met de Engelse concurrent Blippar. 'Er kwam duidelijkheid, structuur, iedereen wist beter wat er van ze werd verwacht, iets wat ze daarvoor waren kwijtgeraakt. Tja, is dat een suit- of een hoodieding?'

Terugkijkend of als mentor en investeerder bij start-ups, merkt Schevernels dat er verschillen zijn met gevestigde bedrijven. 'De kracht van start-ups is dat ze niet vasthouden aan het product dat ze vandaag hebben, dat ze meer kijken naar wat de klant morgen of overmorgen wil. En dat ze zich niet laten remmen door 'ja, maar'. Nee, we gaan het gewoon doen! Als ik bij start-ups zit, moet ik bijna altijd zeggen: denk er nog even rustig over na, één ding tegelijk. Bij grote bedrijven is het andersom, dan moet ik zeggen 'kom op, maak een keuze, ga het eens doen!''

Dat is dan ook wat de suits van de hoodies kunnen leren: 'Onbevangen denken in kansen, offensief, ongeduld, bezig zijn met de buitenwereld en niet zo met binnen. Maar de boel binnen organiseren, daar zijn corporates vaak weer beter in. De financiën, mensen in dienst nemen. De prijs die je betaalt als je overhaast de verkeerde aanneemt.'

Quintin Schevernels: Suits en hoodies, Het geheim van de succesvolle start-up Atlas Contact, 176 bladzijden, €19,99.