Opinie Bewaar

Zes tips voor onze zes ziekenhuizen

Samenwerking levert ook veel op buiten de operatiekamer.
Samenwerking levert ook veel op buiten de operatiekamer. © ANP

De fusie van AMC en VUmc biedt vele kansen voor de toekomst van alle Amsterdamse ziekenhuizen, stelt Guus Schrijvers.

De fusie van het AMC en het VUmc is bij parlement en bestuurlijke instanties met gemengde gevoelens ontvangen. Tijdens een hoorzitting van de Tweede Kamer kwamen voordelen naar voren over betere geavanceerde patiëntenzorg en beter onderzoek.

Nadelen kwamen aan de orde over machtsconcentratie in Amsterdam en hogere kosten na de fusie ten gevolge van meer bureaucratie. Wat niet aan bod kwam was de betekenis van de fusie voor de toekomst van alle Amsterdamse ziekenhuizen. Ik doe hieronder enkele suggesties voor een goede toekomst van al deze instellingen.

1. Maak professionele afspraken over wie wat doet

De fusie komt na die van het Lucas Andreas ziekenhuis en het OLVG. Over enkele jaren bestaan er in Amsterdam dus twee grote aanbieders van specialistische zorg (VUmc/AMC en OLVG-West en -Oost.

Daarnaast zijn er vier kleinere, maar goede spelers: het Boven-IJ, het Antoni van Leeuwenhoek, het Slotervaart en het Amstelland te Amstelveen. Voor een grote stad is dit een prima geheel. De grote ziekenhuizen houden elkaar in de gaten.

De kleine houden de grote scherp. Er bestaan steden met meer machtsconcentratie: met maar één ziekenhuis (Arnhem, Leeuwarden, Enschede) of met slechts twee grote aanbieders (Den Haag, Eindhoven).

De kunst van het leiding­geven is dat de zes Amsterdamse ziekenhuizen afspraken maken over wie wat doet. Zo is het niet nodig dat ze alle zes buiten kantoortijd voor spoedeisende bevallingen of voor mensen met een beroerte open staan. Dat bespaart kosten en verhoogt de kwaliteit van zorg.

2. Richt een digitaal netwerk in

Het toeval wil dat de genoemde twee grote Amsterdamse aanbieders overgaan op dezelfde software voor hun patiëntendossiers en andere registraties. Die software is afkomstig uit de USA, is heel duur en heeft de naam EPIC. Die maakt ook gezamenlijke dossiervoering van huisarts en specialist mogelijk.

Met gemeenschappelijke software kan een arts van het AMC/VUmc verder werken in een dossier dat geopend is door een dokter in het OLVG. Ervaringen bij Kaiser Permanente in Californië leren dat dan veel geld te besparen is op diagnostiek.

In dit voorbeeld kan de AMC-arts direct zien wat er daaraan al is gedaan op het OLVG-West of -Oost. Bestuurders van AMC/VUmc en OLVG: willen jullie die gemeenschappelijke software snel realiseren?

3.  Ontwerp zorgpaden zoals in Stockholm

In het verleden had Stockholm twee academische ziekenhuizen met de omvang van het AMC. Een paar jaar geleden fuseerden die. De leiding berust bij Melvin Samson, een Nederlander die vroeger het UMC Radboud aanstuurde.

Hij en zijn medewerkers splitsen thans hun zeer grote ziekenhuis op in groepen professionals die op basis van zorgpaden voor dezelfde doelgroepen werken. Patiënten met darmkanker hebben veelal behoeften aan zorg van een maag-darm-leverarts, een gespecialiseerde chirurg en een radioloog. Daarnaast spelen gespecialiseerde verpleegkundigen en diëtisten een grote rol.

Tezamen vormen zij een multidisciplinaire groep. Deze nieuwe organisatie-indeling in kleine multidisciplinaire eenheden is echt anders dan de ouderwetse met eigen kliniek of afdeling voor elk specialisme. Ik gun de Amsterdamse bevolking dat deze Zweedse ontwikkeling zich herhaalt na de fusie van de Amsterdamse academische ziekenhuizen.

4. Betrek de andere Amsterdamse ziekenhuizen bij het medisch onderwijs en onderzoek

De meeste artsen gaan na hun opleiding werken buiten een academisch ziekenhuis. Dat houdt in dat zij vooral co-schappen en hun stages als specialist in opleiding elders dienen te lopen. Vanwege deze noodzaak dient de leiding van het nieuwe AMC/VUmc ruimhartig te zijn bij het doorgeven van onderwijsgelden en het begeleiden op afstand van haar studenten.

Houd alle locaties open, maar wel met andere takenpakketten

Ook voor onderzoek is samenwerking tussen de zes Amsterdamse ziekenhuizen wenselijk. Vaak begint de zoektocht van een patiënt naar genezing van kanker bij een huisarts. Deze stelt een diagnose, verwijst zo nodig naar een klein ziekenhuis, dat soms de hulp inroept van het AMC/VUmc.

Wie zo'n diagnostisch traject wil onderzoeken, kan dat niet alleen maar doen in het eigen academische ziekenhuis.

5. Behoud voor patiënt en personeel alle ­locaties die er nu zijn

Voor ziekenhuismedewerkers en hun leiding is niet alleen de gezondheid van de patiënt van grote betekenis maar ook de eigen werkgelegenheid. Het zou aan de werktevredenheid van velen bijdragen als alle zes ziekenhuislocaties open blijven en alleen de takenpakketten veranderen.

Stel dat een klein ziekenhuis spoed­eisende taken kwijtraakt. Kan die dan planbare staaroperaties verwachten als compensatie? De bestuursvoorzitter van het VUmc is Wouter Bos. Hij deed veel ervaring op met takenruil en kwartetten bij de formatie van Rutte-2. Kom op, Wouter, zet jij je nu in dat alle ziekenhuis­locaties open kunnen blijven maar dan wel met andere takenpakketten?

6. Wees aardig aan de vergadertafel en in ­interviews

Tijdens mijn hoogleraarschap schoot ik regelmatig te hulp bij samenwerkingsproblemen tussen zorginstellingen. Nogal eens werden die veroorzaakt door geringe onderhandelingsvaardigheden van de bestuurders of specialisten.

Zij schoten dan tekort in eerlijkheid aan de vergadertafel (ja zeggen en nee doen), stonden alleen op zenden en niet op ontvangen of straalden arrogantie en narcisme uit.

Beste bestuurders in Amsterdam, Mag ik, als pensionado en oud-Amsterdammer, jullie oproepen om, binnenskamers en in het openbaar, de patiënt centraal te stellen en aardig te zijn voor elkaar?