Opinie Bewaar

Waarom vinden we alles vreemd, wat misschien niet vreemd is?

Theodor Holman
Theodor Holman © Wolff

En het volgende boek dat we hebben gelezen, is werkelijk een grandioze roman. Het heet Boos Graan, is geschreven door Hette Bloos en gaat over een zwart meisje dat opgroeit in een zwaar gereformeerd milieu op een boerderij in Zeeland.

Dat laatste lijkt op zichzelf natuurlijk al vreemd, maar ís het echt vreemd? Dat is de vraag die dit boek ook stelt. Waarom vinden we alles vreemd, wat misschien niet vreemd is?

Centraal in dit boek staat de vraag hoe dat zwarte meisje daar op die boerderij is gekomen. Maar dat is pas het begin. In het tweede deel komt in het dorp een azc. Dat wil het dorp niet, en het zwarte meisje wordt leider van een groep die de asielzoekers niet in het dorp wil.

Dit boek laat het enge, het gevaarlijke populisme zien

En niet zomaar. Ze wil die asielzoekers het dorp uit slaan. Met geweld, dus. Zo raar, dat je denkt: hè, hoe kan dat? En: waarom? 

Vervolgens komt uit het azc het bericht dat het zwarte meisje eigenlijk Joods is. Daar schrikt het dorp van. En het azc ook. Ze kennen het zwarte meisje al van kinds af, maar nu het meisje Joods blijkt te zijn... 

Ik wil niet te veel weggeven van het plot, maar het is duidelijk dat het een boek is met vele lagen. En dat is bijna letterlijk zo. Je kukelt domweg over de verschillende niveaus heen. 

Een boek dat echt van deze tijd is, en de vragen stelt van deze tijd. Wat is identiteit? Welke rol speelt dat in deze samenleving? Welke rol speelt geloof in ons leven? En hoe staan we tegenover elkaar? 

Ik was hiervan erg onder de indruk. Je wordt opeens geconfronteerd met vragen waarvan je natuurlijk wel weet dat ze spelen, maar Bloos heeft dit zo goed geschreven, in zo'n nieuwe taal, dat het je bij de keel grijpt. Het gaat over schuldgevoel, maar je krijgt er ook een groot schuldgevoel door.

Dit boek laat het enge, het gevaarlijke populisme zien. Het toont ons wat er kan gebeuren als mensen als Geert Wilders en Thierry Baudet het voor het zeggen gaan krijgen. Want uiteindelijk is dit boek politiek. Een lofzang op het feminisme, op verschillende vormen van solidariteit die we alweer kwijt zijn.

Het wekt geen verbazing dat de filmrechten op dit boek al gekocht zijn door het buitenland. Hollywood. Een prachtig boek voor de Boekenweek.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl